Η χρονιά που ο Μισισιπής άρχισε να κυλά… ανάποδα – Τι συνέβη το 1812;

Ακούγεται σαν μύθος: ένας από τους μεγαλύτερους ποταμούς του κόσμου ξαφνικά σταματά και τα νερά του αρχίζουν να κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Κι όμως, κάτι τέτοιο αναφέρθηκε ότι συνέβη στον Μισισιπή στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν μια σειρά καταστροφικών σεισμών συγκλόνισε την κεντρική περιοχή των σημερινών ΗΠΑ.

Ήταν οι περίφημοι σεισμοί της Νέας Μαδρίτης του 1811-1812.

Οι σεισμοί που ξύπνησαν την Αμερική

Η σεισμική ακολουθία ξεκίνησε στις 16 Δεκεμβρίου 1811 κοντά στη Νέα Μαδρίτη του Μιζούρι.

Ακολούθησαν εξαιρετικά ισχυροί σεισμοί, με έναν από τους μεγαλύτερους να σημειώνεται στις 7 Φεβρουαρίου 1812.

Δεν υπήρχαν τότε σύγχρονα σεισμογραφικά όργανα, επομένως το ακριβές μέγεθός τους δεν μπορεί να προσδιοριστεί. Οι σημερινές εκτιμήσεις, όμως, δείχνουν ότι επρόκειτο για σεισμούς περίπου μεγέθους 7 έως 8.

Οι δονήσεις έγιναν αισθητές σε τεράστια έκταση των ΗΠΑ.

Και τότε ο Μισισιπής φάνηκε να γυρίζει πίσω

Οι μαρτυρίες από την περιοχή περιγράφουν ένα εξαιρετικά παράξενο φαινόμενο.

Κατά τη διάρκεια των ισχυρότερων δονήσεων, τεράστιες ποσότητες νερού μετακινήθηκαν βίαια. Το έδαφος ανυψωνόταν και υποχωρούσε, οι όχθες κατέρρεαν και μεγάλα κύματα δημιουργήθηκαν μέσα στον ίδιο τον ποταμό.

Για ένα διάστημα, τμήματα του Μισισιπή φάνηκαν να ρέουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Ο ποταμός, βέβαια, δεν άλλαξε μόνιμα πορεία προς τον βορρά. Η προσωρινή αντιστροφή αποδίδεται στις βίαιες μετακινήσεις του νερού και στις απότομες παραμορφώσεις της κοίτης που προκάλεσε ο σεισμός.

Το έδαφος άνοιγε μπροστά στα μάτια των κατοίκων

Οι περιγραφές της εποχής είναι εντυπωσιακές.

Σε διάφορα σημεία εμφανίστηκαν ρωγμές στο έδαφος, σημειώθηκαν κατολισθήσεις και τεράστιες εκτάσεις υπέστησαν καθιζήσεις.

Η ρευστοποίηση του εδάφους έκανε άμμο και νερό να εκτινάσσονται από το υπέδαφος, δημιουργώντας εικόνες που οι κάτοικοι της εποχής δυσκολεύονταν να εξηγήσουν.

Δέντρα ξεριζώθηκαν, νησίδες του ποταμού μεταβλήθηκαν και η μορφολογία της περιοχής άλλαξε.

Μια λίμνη γεννήθηκε από τον σεισμό

Από τις εντυπωσιακότερες συνέπειες της σεισμικής ακολουθίας ήταν οι μεγάλες μεταβολές του εδάφους στην περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα η λίμνη Reelfoot στο Τενεσί.

Η καθίζηση εκτάσεων και η μετακίνηση υδάτων συνέβαλαν στη δημιουργία της λίμνης, η οποία εξακολουθεί να υπάρχει περισσότερο από δύο αιώνες αργότερα.

Η φύση είχε αλλάξει τον χάρτη μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Γιατί οι σεισμοί ήταν τόσο τρομακτικοί;

Η περιοχή της Νέας Μαδρίτης βρίσκεται πολύ μακριά από τα γνωστότερα όρια τεκτονικών πλακών.

Παρόλα αυτά, διαθέτει ένα ενεργό σύστημα ρηγμάτων.

Επιπλέον, η γεωλογία του κεντρικού και ανατολικού τμήματος των ΗΠΑ επιτρέπει στα σεισμικά κύματα να ταξιδεύουν σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις σε σχέση με πολλές περιοχές της δυτικής ακτής.

Έτσι εξηγείται γιατί οι σεισμοί έγιναν αντιληπτοί εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

Θα μπορούσε να συμβεί ξανά;

Η σεισμική ζώνη της Νέας Μαδρίτης παραμένει ενεργή και παρακολουθείται στενά από τους επιστήμονες.

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πότε θα συμβεί ένας μεγάλος σεισμός. Σήμερα όμως οι συνέπειες ενός γεγονότος αντίστοιχου με εκείνο του 1811-1812 θα ήταν εντελώς διαφορετικές, καθώς στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν πλέον εκατομμύρια κάτοικοι, πόλεις και κρίσιμες υποδομές.

Περισσότερο από δύο αιώνες αργότερα, η ιστορία του Μισισιπή παραμένει μία από τις εντυπωσιακότερες υπενθυμίσεις της δύναμης ενός μεγάλου σεισμού: για λίγες στιγμές, ακόμη και ένας γιγάντιος ποταμός μπορεί να μοιάζει σαν να αποφάσισε να γυρίσει πίσω.