Κρακατόα: Η έκρηξη που συγκλόνισε τη Γη και βύθισε ολόκληρες πόλεις στη θάλασσα

Στα στενά της Σούνδας, ανάμεσα στα νησιά Ιάβα και Σουμάτρα της σημερινής Ινδονησίας, βρισκόταν το ηφαιστειακό νησί Κρακατόα. Για τους κατοίκους της περιοχής αποτελούσε ένα γνώριμο κομμάτι του τοπίου.

Κανείς, όμως, δεν μπορούσε να φανταστεί ότι στα τέλη Αυγούστου του 1883 θα γινόταν το επίκεντρο μιας από τις βιαιότερες φυσικές καταστροφές που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα.

Τα πρώτα ανησυχητικά σημάδια είχαν εμφανιστεί ήδη από τον Μάιο. Ισχυρές δονήσεις, στήλες καπνού και συνεχείς εκρήξεις έδειχναν ότι το ηφαίστειο είχε ξυπνήσει. Παρά τη διαρκώς αυξανόμενη δραστηριότητα, τα πλοία συνέχιζαν να διασχίζουν τα στενά, ενώ χιλιάδες άνθρωποι ζούσαν στις πυκνοκατοικημένες ακτές της Ιάβας και της Σουμάτρας.

Η νύχτα που άρχισε η καταστροφή

Το απόγευμα της 26ης Αυγούστου 1883, το Κρακατόα πέρασε στην τελική και πιο καταστροφική φάση της έκρηξής του. Εκκωφαντικές εκρήξεις διαδέχονταν η μία την άλλη, ενώ ένα τεράστιο σύννεφο στάχτης και ηφαιστειακών υλικών υψώθηκε δεκάδες χιλιόμετρα στην ατμόσφαιρα.

Η ημέρα μετατράπηκε σε νύχτα. Πυκνή τέφρα σκέπασε τη γύρω περιοχή, ελαφρόπετρα έπεφτε στη θάλασσα και οι κάτοικοι των παραθαλάσσιων οικισμών προσπαθούσαν να καταλάβουν τι συνέβαινε. Μικρότερα κύματα είχαν ήδη αρχίσει να χτυπούν τις ακτές, προειδοποιώντας για όσα θα ακολουθούσαν.

Το πρωί της 27ης Αυγούστου σημειώθηκαν τέσσερις γιγαντιαίες εκρήξεις. Η τελευταία και ισχυρότερη, λίγο μετά τις 10:00, διέλυσε μεγάλο μέρος του νησιού. Η κατάρρευση της ηφαιστειακής καλντέρας εκτόπισε τεράστιες ποσότητες θαλασσινού νερού και δημιούργησε τσουνάμι ύψους δεκάδων μέτρων.

Πόλεις εξαφανίστηκαν μέσα σε λίγα λεπτά

Τα κύματα έπεσαν με τρομακτική δύναμη πάνω στις ακτές της Ιάβας και της Σουμάτρας. Ολόκληροι οικισμοί παρασύρθηκαν, πλοία μεταφέρθηκαν στην ενδοχώρα και χιλιάδες άνθρωποι χάθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά.

Η πόλη Ανιέρ σχεδόν εξαφανίστηκε, ενώ το ίδιο συνέβη σε δεκάδες μικρότερα χωριά.

Ο επίσημος απολογισμός ξεπέρασε τους 36.000 νεκρούς, αν και εκτιμάται ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να ήταν μεγαλύτερος. Οι περισσότεροι δεν σκοτώθηκαν από την ίδια την έκρηξη, αλλά από τα τεράστια κύματα που ακολούθησαν.

Ο ήχος της ισχυρότερης έκρηξης ακούστηκε σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων. Σε κοντινότερα σημεία, η ένταση ήταν τόσο μεγάλη ώστε προκάλεσε βλάβες στην ακοή ναυτικών. Τα ατμοσφαιρικά κύματα πίεσης ταξίδεψαν επανειλημμένα γύρω από τον πλανήτη και καταγράφηκαν από μετεωρολογικά όργανα σε διαφορετικές ηπείρους.

Η καταστροφή που άλλαξε τον ουρανό

Οι συνέπειες δεν περιορίστηκαν στην Ινδονησία. Τεράστιες ποσότητες στάχτης και διοξειδίου του θείου πέρασαν στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, μειώνοντας προσωρινά τη μέση θερμοκρασία της Γης. Για μήνες, εντυπωσιακά κόκκινα και πορτοκαλί ηλιοβασιλέματα παρατηρούνταν από την Ευρώπη έως την Αμερική.

Το μεγαλύτερο μέρος του Κρακατόα είχε πλέον βυθιστεί. Ωστόσο, η ηφαιστειακή δραστηριότητα δεν σταμάτησε.

Το 1927 άρχισε να αναδύεται από τη θάλασσα ένα νέο ηφαιστειακό νησί, το Ανάκ Κρακατόα, δηλαδή το «Παιδί του Κρακατόα».

Το ηφαίστειο παραμένει ενεργό, υπενθυμίζοντας ότι κάτω από τα νερά των στενών της Σούνδας εξακολουθούν να δρουν οι ίδιες δυνάμεις που συγκλόνισαν τον κόσμο τον Αύγουστο του 1883.