Ουγγαρία: Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τάφους γυναικών με βυζαντινά κοσμήματα και εργαλεία καλλωπισμού

Εννέα τάφους της πρώιμης αβαρικής περιόδου, με ασημένια σκουλαρίκια, πολύχρωμες χάντρες και εργαλεία που πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή καλλυντικών, ανακάλυψαν αρχαιολόγοι στην Ουγγαρία, φέρνοντας στο φως στοιχεία για την καθημερινή ζωή μιας κοινωνίας που έγινε γνωστή κυρίως για τους πολεμιστές της.

Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε στις αρχές του καλοκαιριού του 2026, κατά τη διάρκεια χωματουργικών εργασιών στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της Κέτσκεμετ, στην κεντρική Ουγγαρία.

Οι τάφοι χρονολογούνται στο πρώτο μισό του 7ου αιώνα και εξετάστηκαν από ομάδα του Μουσείου Katona József, υπό τον αρχαιολόγο Fazekas András Kristóf, για λογαριασμό του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου.

Από τους εννέα τάφους, οι πέντε ανήκαν σε γυναίκες και οι δύο σε άνδρες, ενώ για τους υπόλοιπους δύο δεν κατέστη δυνατή η εξακρίβωση του φύλου των νεκρών, εξαιτίας της κατάστασης των ευρημάτων.

Τα κοσμήματα και τα εργαλεία καλλωπισμού

Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα βρίσκονται πέντε ζευγάρια σκουλαρικιών, από τα οποία δύο ήταν χάλκινα και τρία ασημένια.

Ξεχωρίζει ένα ζευγάρι ασημένιων σκουλαρικιών με σφαιρικά εξαρτήματα και διακόσμηση από μπλε γυαλί, που αποκαλύπτει την τεχνική δεξιοτεχνία των δημιουργών τους.

Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν επίσης πολύχρωμες χάντρες από υαλόμαζα, οι οποίες πιθανότατα αποτελούσαν μέρος περιδεραίων ή άλλων κοσμημάτων.

Σε έναν από τους τάφους βρέθηκαν συγκεντρωμένες γύρω από τον λαιμό της νεκρής, ενώ σε άλλον εντοπίστηκαν κοντά στη λεκάνη, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να φυλάσσονταν σε μικρό υφασμάτινο σακουλάκι.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα χάλκινο κουταλάκι με διάτρητη επιφάνεια, μαζί με μικρές σπάτουλες, τα οποία βρέθηκαν σε γυναικείο τάφο.

Σύμφωνα με την εκτίμηση του μουσείου, τα αντικείμενα ενδέχεται να χρησιμοποιούνταν για το κοσκίνισμα, την ανάμειξη και την προετοιμασία καλλυντικών, όπως κρέμες και πούδρες.

Η παρουσία τους προσφέρει ενδείξεις για τις συνήθειες προσωπικής περιποίησης των Αβάρων, αλλά και για τις πολιτισμικές επαφές τους με το Βυζάντιο. Δεν έχει, ωστόσο, εξακριβωθεί πού κατασκευάστηκαν τα συγκεκριμένα εργαλεία ούτε πώς έφτασαν στην Κεντρική Ευρώπη.

Τα μικρά κουτιά με τις διακοσμημένες οστέινες πλάκες

Σε δύο τάφους βρέθηκαν τμήματα μικρών κουτιών, κατασκευασμένων από οστέινες πλάκες με διακόσμηση από κύκλους και κεντρικές κουκκίδες.

Αν και η χρήση τους δεν έχει προσδιοριστεί με βεβαιότητα, οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο να χρησίμευαν για τη φύλαξη καλλυντικών, μικρών προσωπικών αντικειμένων ή άλλων υλικών.

Παρόμοια αντικείμενα έχουν εντοπιστεί και σε άλλες αβαρικές ταφές στη λεκάνη των Καρπαθίων. Μελέτη της ερευνήτριας Csilla Balogh εξέτασε ευρήματα από 22 τάφους σε 13 νεκροταφεία, τα περισσότερα από τα οποία προέρχονταν από γυναικείες ταφές.

Τα κουτιά είχαν συνήθως μικρές διαστάσεις, με μήκος από 5,5 έως 8 εκατοστά και πλάτος από 2 έως 3,6 εκατοστά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, φαίνεται ότι κρέμονταν από τη ζώνη μέσω μεταλλικών αλυσίδων.

Η συνύπαρξή τους με εργαλεία καλλωπισμού ενισχύει την πιθανότητα να χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση αλοιφών ή πούδρας, χωρίς όμως να αποκλείονται άλλες χρήσεις.

Ποιοι ήταν οι Άβαροι

Οι Άβαροι εγκαταστάθηκαν στη λεκάνη των Καρπαθίων γύρω στο 567-568 μ.Χ., προερχόμενοι από τις ευρασιατικές στέπες. Δημιούργησαν ένα ισχυρό χαγανάτο, το οποίο διατηρήθηκε για περίπου δυόμισι αιώνες και περιλάμβανε πληθυσμούς διαφορετικής προέλευσης.

Οι σχέσεις τους με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία δεν περιορίζονταν στις στρατιωτικές συγκρούσεις. Περιλάμβαναν επίσης διπλωματικές επαφές, ανταλλαγές δώρων και κυκλοφορία πολύτιμων αντικειμένων. Βυζαντινές επιρροές έχουν εντοπιστεί σε κοσμήματα και εξαρτήματα ενδυμασίας που βρέθηκαν σε αβαρικούς τάφους.

Τα νέα ευρήματα προσθέτουν σε αυτή την εικόνα αντικείμενα που συνδέονται με την προσωπική φροντίδα και την καθημερινότητα, αντί για την πολεμική δραστηριότητα ή την εξουσία.

Στους πέντε γυναικείους τάφους βρέθηκαν επίσης πήλινα σφονδύλια, τα οποία χρησιμοποιούνταν στο γνέσιμο μαλλιού και άλλων ινών, καθώς και σιδερένια μαχαίρια. Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι, παρότι τα αντικείμενα συνδέονται με πρακτικές δραστηριότητες, η παρουσία τους σε ταφές ενδέχεται να είχε και συμβολική σημασία.

Αντίθετα, οι δύο ανδρικοί τάφοι περιείχαν στοιχεία πολεμικού εξοπλισμού, όπως αιχμές βελών, εξαρτήματα φαρέτρας και οστέινες ενισχύσεις σύνθετου τόξου, ευρήματα που συνδέονται με τη στρατιωτική παράδοση των Αβάρων.

Τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά

Σε έξι από τους εννέα τάφους εντοπίστηκαν και ζωικά κατάλοιπα. Οστά πτηνών βρέθηκαν και στις πέντε γυναικείες ταφές, ενώ σε έναν ανδρικό τάφο υπήρχαν οστά θηλαστικού. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πιθανότατα πρόκειται για προσφορές τροφής προς τους νεκρούς, πρακτική που συνδεόταν με τα ταφικά έθιμα της εποχής.

Παρά τη σημασία της ανακάλυψης, οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει τις συγγενικές σχέσεις των ανθρώπων που τάφηκαν στο σημείο, τον ακριβή τόπο καταγωγής τους ή το περιεχόμενο των μικρών διακοσμημένων κουτιών.

Τα αντικείμενα έχουν μεταφερθεί στο μουσείο της Κέτσκεμετ για περαιτέρω εξετάσεις και συγκριτική μελέτη. Η λεπτομερής καταγραφή της θέσης τους μέσα στους τάφους αναμένεται να βοηθήσει τους αρχαιολόγους να κατανοήσουν καλύτερα τη χρήση τους και τις συνήθειες της συγκεκριμένης κοινότητας.

Τα κοσμήματα, τα εργαλεία καλλωπισμού και τα καθημερινά αντικείμενα δεν αποκαλύπτουν ολόκληρη την ιστορία των γυναικών που έζησαν τον 7ο αιώνα. Προσφέρουν, όμως, σπάνια στοιχεία για τον υλικό κόσμο τους, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ιστορικές μαρτυρίες επικεντρώνονται κυρίως στους ηγεμόνες, τους πολέμους και τις διπλωματικές σχέσεις.