Όταν η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται «φίλος»: Οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον περάσει και στον χώρο των ανθρώπινων σχέσεων, με αρκετούς χρήστες να στρέφονται στα chatbots όχι μόνο για πληροφορίες, αλλά και για συντροφιά. Νέα μελέτη εξετάζει τις πιθανές επιπτώσεις αυτής της πρακτικής στην ψυχική ευεξία.

Ερευνητές του Stanford University ανέλυσαν τις απαντήσεις 1.131 ενηλίκων στις ΗΠΑ, καθώς και 464.687 μηνύματα από 237 συμμετέχοντες. Διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν μικρότερο κοινωνικό κύκλο στην πραγματική ζωή ήταν πιθανότερο να χρησιμοποιούν τα chatbots ως «φίλους».

Τα ίδια άτομα εμφάνιζαν συχνότερα αισθήματα μοναξιάς, χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή και ασθενέστερη αίσθηση ότι ανήκουν σε μια κοινότητα.

«Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μην είναι η αιτία των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, αλλά ίσως ούτε να τους κάνει πιο ευτυχισμένους», σημειώνει η Yutong Zhang, μία από τις συγγραφείς της μελέτης.

Η ψυχοθεραπεύτρια Samantha Hill εκτιμά ότι το κοινωνικό άγχος μπορεί να αποτελεί έναν από τους λόγους που ορισμένοι άνθρωποι προτιμούν την επικοινωνία με ένα chatbot. Παράλληλα, η πανδημία της Covid-19 φαίνεται να επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο αρκετοί άνθρωποι συνδέονται μεταξύ τους.

«Αναδεικνύει τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν ορισμένοι άνθρωποι όταν πρέπει να ανοιχτούν και να συνδεθούν με άλλους», λέει η Hill.

Όπως εξηγεί, τα AI companions είναι διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή και μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη, δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν την ανθρώπινη σχέση. «Τα AI companions μπορεί να είναι ευχάριστα, υποστηρικτικά και διαρκώς διαθέσιμα. Έχουν, όμως, σημαντικούς περιορισμούς. Δεν μπορούν να προσφέρουν σωματική οικειότητα -μια αγκαλιά, για παράδειγμα. Δεν μπορούν επίσης να βιώσουν και να ανταποδώσουν πραγματικά συναισθήματα. Αν εγώ νιώθω θλίψη, να νιώθεις κι εσύ θλίψη», εξηγεί.

Ένα ακόμη στοιχείο που απουσιάζει είναι η «τριβή» των πραγματικών σχέσεων. «Οι άνθρωποι είμαστε πολύ περίπλοκοι. Έχουμε διαφορετικές απόψεις, αξίες και πεποιθήσεις. Όμως αυτό που πραγματικά μας βοηθά να προχωρήσουμε στη ζωή μέσα από τις σχέσεις μας είναι η σύγκρουση. Είναι το δράμα, η διαφωνία, η ένταση».

Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα chatbots μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλεία έκφρασης και αναζήτησης πληροφοριών, αλλά δεν θα πρέπει να υποκαθιστούν τις ανθρώπινες σχέσεις.

Παράλληλα, τίθεται και ζήτημα ιδιωτικότητας. Όταν ένας χρήστης μοιράζεται ευαίσθητες πληροφορίες με ένα chatbot, τις μοιράζεται και με την εταιρεία που λειτουργεί την υπηρεσία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το γεγονός ότι ορισμένοι χρήστες μπορεί να οδηγηθούν σταδιακά σε πιο συναισθηματικές σχέσεις με την τεχνητή νοημοσύνη, ακόμη κι αν αυτό δεν ήταν η αρχική τους πρόθεση. «είναι πιθανό τελικά να το κάνει», καταλήγει η Zhang.