16χρονος με υπερ-μνήμη: Θυμάται τη ζωή του από 3 μηνών

Ένας 16χρονος έφηβος διαθέτει μια εξαιρετικά σπάνια ικανότητα αυτοβιογραφικής μνήμης, καθώς μπορεί να θυμηθεί σχεδόν κάθε στιγμή της ζωής του από την ηλικία των τριών μηνών. Οι ερευνητές που μελέτησαν την περίπτωσή του διαπίστωσαν ότι η ικανότητά του να ανακαλεί προσωπικά γεγονότα ξεπερνά κατά πολύ τις επιδόσεις του γενικού πληθυσμού.

Ο έφηβος είναι γνωστός μόνο με τα αρχικά KCL, ώστε να προστατεύεται η ανωνυμία του. Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, μπορεί να «ταξιδεύει στον χρόνο» ανακαλώντας με μεγάλη λεπτομέρεια γεγονότα από διαφορετικές περιόδους της ζωής του.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο KCL βρίσκεται στο κορυφαίο 1% του πληθυσμού όσον αφορά την ανάκληση γεγονότων από το προσωπικό του παρελθόν. Οι πρώτες αναμνήσεις του τοποθετούνται στην ηλικία των τριών μηνών, ενώ μέχρι τα τρίτα γενέθλιά του είχε αναπτύξει μια «αίσθηση συνεχούς, συνειδητής αυτοβιογραφικής εμπειρίας».

Η περίπτωσή του συνδέεται με την Υψηλά Ανώτερη Αυτοβιογραφική Μνήμη, γνωστή ως HSAM. Πρόκειται για εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο, με τους ερευνητές να εκτιμούν ότι λιγότεροι από 100 άνθρωποι σε όλο τον κόσμο διαθέτουν αυτή την ικανότητα.

Σε εργαστηριακές δοκιμές, ο KCL κλήθηκε μαζί με μια ομάδα ενηλίκων να αντιστοιχίσει 15 παγκόσμια γεγονότα με τις ακριβείς ημερομηνίες και τις ημέρες της εβδομάδας. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες έλαβαν 10 τυχαίες ημερομηνίες και έπρεπε να ανακαλέσουν τόσο ένα γεγονός από εκείνη την περίοδο όσο και μια προσωπική ανάμνηση.

Στις δοκιμές που αφορούσαν δημόσια γεγονότα, ο KCL απάντησε σωστά στο 51% των περιπτώσεων, ενώ ο μέσος όρος της ομάδας σύγκρισης ήταν 20%. Όταν όμως ζητήθηκε να ανακαλέσει προσωπικές αναμνήσεις από τυχαίες ημερομηνίες, η επίδοσή του έφτασε το 83%, έναντι 28,75% των υπόλοιπων συμμετεχόντων.

Η περίπτωση του 16χρονου εντοπίστηκε όταν ο ίδιος επικοινώνησε με ερευνητές, έχοντας αντιληφθεί ότι η μνήμη του ήταν ασυνήθιστα ισχυρή. Ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Κρίστιαν Μπαρζικόφσκι από το Πανεπιστήμιο Grenoble Alpes ξεκίνησε να εξετάζει την περίπτωσή του και διαπίστωσε ότι οι ικανότητές του ήταν πράγματι εξαιρετικές.

Παρά την εντυπωσιακή αυτοβιογραφική του μνήμη, ο KCL δεν παρουσιάζει γενικότερες γνωστικές ιδιαιτερότητες. Οι γονείς του δεν ανέφεραν κάτι ασυνήθιστο στη σωματική ή ψυχολογική ανάπτυξή του, ενώ ο ίδιος δεν χρησιμοποιεί ειδικές τεχνικές για να απομνημονεύει πληροφορίες.

Οι ερευνητές σημειώνουν στη μελέτη τους: «Τα συσσωρευμένα στοιχεία υποδηλώνουν ότι τα άτομα με HSAM δεν είναι γνωστικοί “υπερήρωες”. Αντίθετα, φαίνονται σε μεγάλο βαθμό συγκρίσιμα με τον γενικό πληθυσμό σε τομείς όπως η μάθηση καθημερινών πληροφοριών ή η απομνημόνευση αριθμών».

Η διαφορά φαίνεται να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο KCL αποκτά πρόσβαση στις αναμνήσεις του και όχι σε μια γενικά ανώτερη μνημονική ικανότητα. Ακόμη και ένα πολύ μικρό ερέθισμα, όπως μια μυρωδιά, ένα απόσπασμα μουσικής ή μια συγκεκριμένη φράση, μπορεί να ενεργοποιήσει μια λεπτομερή προσωπική ανάμνηση.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι ο έφηβος περνά αρκετές ώρες την ημέρα ανακαλώντας γεγονότα του παρελθόντος, χωρίς αυτό να αποτελεί πάντα συνειδητή επιλογή. Σε δοκιμή κατά την οποία παρακολουθούσε απλά μοτίβα σε οθόνη υπολογιστή, οι επιστήμονες κατέγραψαν αυξημένο επίπεδο ακούσιων αυτοβιογραφικών αναμνήσεων.

Η μελέτη δείχνει ακόμη ότι ο KCL εμφανίζει ιδιαίτερη ευαισθησία σε αισθητηριακά ερεθίσματα. Αυτά φαίνεται να λειτουργούν ως ισχυροί πυροδότες για την ανάκληση προσωπικών γεγονότων, με αποτέλεσμα οι αναμνήσεις να αναδύονται πολύ πιο εύκολα από ό,τι στον περισσότερο πληθυσμό.