Η χειρότερη διαρροή χημικών στην ιστορία: Τουλάχιστον 3.500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ακαριαία από ασφυξία

Αναπάντητα είναι τα ερωτήματα για την προέλευση της οσμής αερίου στα νότια προάστια της Αττικής με τις Αρχές να τηρούν σιγή ιχθύος

Αν και οι επιστήμονες είναι καθησυχαστικοί για την περίπτωση της Αττικής, χωρίς όμως να λένε από που προήλθε αυτή η οσμή, στην μνήμη έρχεται ένα άλλο γεγονός!

Όλα ξεκίνησαν με μια περίεργη μυρωδιά σαν αέριο ή καμένο πλαστικό και στην περίπτωση της χειρότερης βιομηχανικής καταστροφής του κόσμου, ενός γεγονότος που έχει χαρακτηριστεί ως η Χιροσίμα της χημικής βιομηχανίας.

Ο λόγος για την καταστροφή στο Μποπάλ της Ινδίας το 1984.

Το χρονικό της τραγωδίας στο Μποπάλ

Τη νύχτα της 2ας προς 3η Δεκεμβρίου 1984, η πόλη Μποπάλ στην κεντρική Ινδία κοιμόταν ήσυχα. Ωστόσο, στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου παραγωγής παρασιτοκτόνων της αμερικανικής πολυεθνικής εταιρείας Union Carbide, η κατάσταση άρχισε γρήγορα να βγαίνει εκτός ελέγχου.

Λόγω ελαττωματικής συντήρησης και εγκληματικών παραλείψεων στα συστήματα ασφαλείας, μια μεγάλη ποσότητα νερού εισχώρησε στη δεξαμενή 610, η οποία περιείχε 42 τόνους ισοκυανικού μεθυλίου (MIC). Το ισοκυανικό μεθύλιο είναι μια εξαιρετικά τοξική, ασταθής και εύφλεκτη χημική ουσία που χρησιμοποιείται στην κατασκευή εντομοκτόνων.

Η αντίδραση ήταν ακαριαία και βίαιη. Η θερμοκρασία και η πίεση στη δεξαμενή εκτοξεύθηκαν, οι βαλβίδες ασφαλείας υποχώρησαν και περίπου 30 τόνοι του θανατηφόρου αερίου διέφυγαν στην ατμόσφαιρα μέσα σε λιγότερο από δύο ώρες. Ένα πυκνό, λευκό σύννεφο άρχισε να απλώνεται σιωπηλά πάνω από τις φτωχογειτονιές που περιέβαλλαν το εργοστάσιο.

Η απόκοσμη μυρωδιά που προκάλεσε πανικό

Το αέριο ήταν βαρύτερο από τον αέρα, με αποτέλεσμα να κινείται χαμηλά στο έδαφος, «καταπίνοντας» τα σπίτια των ανθρώπων που κοιμούνταν. Οι πρώτες μαρτυρίες των κατοίκων που ξύπνησαν έντρομοι περιέγραφαν μια έντονη, αποπνικτική και ερεθιστική οσμή.

Πολλοί ανέφεραν ότι ο αέρας μύριζε έντονα σαν αέριο, καμένο τσίλι, καυτερή πιπεριά ή καμένο πλαστικό και καουτσούκ.

Μέσα σε ελάχιστα λεπτά, η μυρωδιά αυτή μετατράπηκε σε εφιάλτη. Το αέριο προκάλεσε αμέσως οξύτατο τσούξιμο στα μάτια, τυφλώνοντας προσωρινά τους ανθρώπους, και ένα αβάσταχτο αίσθημα πνιγμού.

Ακολούθησαν στιγμές πανικού: χιλιάδες άνθρωποι έτρεχαν στους δρόμους μέσα στο σκοτάδι, βήχοντας αίμα, χωρίς να ξέρουν προς τα πού να κατευθυνθούν για να σωθούν.

Οι εγκληματικές αιτίες πίσω από το δυστύχημα
Η καταστροφή στο Μποπάλ δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός, αλλά το αποτέλεσμα μιας σειράς σοβαρών περικοπών στο κόστος λειτουργίας και την ασφάλεια του εργοστασίου.

Οι έρευνες αποκάλυψαν σοκαριστικές λεπτομέρειες:

Απενεργοποιημένα συστήματα: Τα συστήματα ψύξης που έπρεπε να κρατούν το ισοκυανικό μεθύλιο σε χαμηλή θερμοκρασία είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας για εξοικονόμηση χρημάτων.

Ελλιπή πρωτόκολλα ασφαλείας: Ο «πύργος έκπλυσης» (scrubber) που υποτίθεται ότι θα εξουδετέρωνε το αέριο σε περίπτωση διαρροής δεν λειτούργησε ποτέ, καθώς δεν διέθετε τα απαραίτητα χημικά.

Έλλειψη ενημέρωσης: Η εταιρεία δεν είχε ενημερώσει ποτέ τις τοπικές αρχές και τα νοσοκομεία για την επικινδυνότητα των υλικών, ούτε για το ποιο ήταν το κατάλληλο αντίδοτο, με αποτέλεσμα οι γιατροί εκείνη τη νύχτα να είναι εντελώς αβοήθητοι.

Συνέπειες και απολογισμός

Ο απολογισμός της καταστροφής είναι τρομακτικός. Τις πρώτες κιόλας ημέρες, τουλάχιστον 3.500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ακαριαία από ασφυξία και πνευμονικό οίδημα. Οι δρόμοι του Μποπάλ είχαν γεμίσει με πτώματα ανθρώπων και ζώων.

Ωστόσο, ο θάνατος συνέχισε να θερίζει και τα επόμενα χρόνια. Οι σύγχρονες εκτιμήσεις των αρχών και των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανεβάζουν τον τελικό αριθμό των θυμάτων μεταξύ 15.000 και 20.000 νεκρών λόγω των μακροχρόνιων επιπτώσεων στην υγεία τους.

Πάνω από 500.000 άνθρωποι εκτέθηκαν στο τοξικό αέριο και υπέστησαν μόνιμες βλάβες:

Μερική ή ολική τύφλωση.
Χρόνια αναπνευστικά προβλήματα και ινώσεις στους πνεύμονες.
Νευρολογικές διαταραχές και ψυχολογικά τραύματα.
Δραματική αύξηση των αποβολών και γεννήσεις παιδιών με σοβαρές παραμορφώσεις στις επόμενες γενιές.
Ακόμα και σήμερα, τέσσερις δεκαετίες μετά, το Μποπάλ υποφέρει. Το εργοστάσιο εγκαταλείφθηκε, αλλά οι τόνοι των χημικών αποβλήτων που έμειναν πίσω έχουν μολύνει τον υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής, συνεχίζοντας να δηλητηριάζουν τους κατοίκους.

Η δικαστική μάχη για τις αποζημιώσεις θεωρείται μία από τις πιο σκανδαλώδεις στην ιστορία, καθώς η Union Carbide πλήρωσε ένα σχετικά μικρό ποσό (470 εκατομμύρια δολάρια το 1989) σε σχέση με το μέγεθος της καταστροφής, αποφεύγοντας την πλήρη ποινική ευθύνη για τα στελέχη της.