Κολομβία: Γιατί ο σεισμός των 7,4 Ρίχτερ συνδέεται με το «Δαχτυλίδι της Φωτιάς»

Ένας από τους ισχυρότερους σεισμούς των τελευταίων ετών στην Κολομβία επανέφερε στο προσκήνιο τη γεωλογική πραγματικότητα της περιοχής: η χώρα βρίσκεται σε ένα από τα πιο ενεργά τεκτονικά περιβάλλοντα του πλανήτη, καθώς επηρεάζεται άμεσα από το «Δαχτυλίδι της Φωτιάς» του Ειρηνικού.

Η ισχυρή σεισμική δόνηση των 7,4 βαθμών προκάλεσε σοβαρές καταστροφές και μεγάλο αριθμό θυμάτων, ενώ έγινε αισθητή σε μεγάλη έκταση της χώρας.

Το γεγονός ότι η δόνηση έφτασε μέχρι και περιοχές της Καραϊβικής προκάλεσε επιπλέον ανησυχία στους κατοίκους.

Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο σεισμός δεν αποτελεί ένα «μυστήριο» ούτε ένα απρόβλεπτο φαινόμενο. Αντίθετα, συνδέεται με τις τεράστιες τεκτονικές δυνάμεις που δρουν εδώ και εκατομμύρια χρόνια στην περιοχή.

Η Κολομβία πάνω σε μια από τις πιο ενεργές ζώνες

Η δυτική πλευρά της Κολομβίας βρίσκεται κοντά σε μια σημαντική ζώνη καταβύθισης, όπου η ωκεάνια πλάκα Νάζκα κινείται και βυθίζεται κάτω από την πλάκα της Νότιας Αμερικής.

Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί τμήμα του τεράστιου τεκτονικού συστήματος που είναι γνωστό ως «Δαχτυλίδι της Φωτιάς» του Ειρηνικού, μιας ζώνης που εκτείνεται γύρω από τον Ειρηνικό Ωκεανό και χαρακτηρίζεται από έντονη σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Η κίνηση της Νάζκα υπολογίζεται σε περίπου 55 έως 60 χιλιοστά τον χρόνο. Μπορεί να φαίνεται μικρή, όμως σε γεωλογική κλίμακα πρόκειται για μια συνεχή διαδικασία που συσσωρεύει τεράστιες ποσότητες ενέργειας στο υπέδαφος.

Όταν η συσσωρευμένη τάση ξεπεράσει την αντοχή των πετρωμάτων, προκαλείται απότομη μετατόπιση και απελευθερώνεται ενέργεια με τη μορφή σεισμικών κυμάτων.

«Η Κολομβία είναι τεκτονικά πολύ ενεργή»

Ο Σεμπαστιάν Σαπάτα, ειδικός στη Γεωλογία από το Πανεπιστήμιο του Ροσάριο, εξήγησε ότι η σεισμική δραστηριότητα δεν είναι κάτι ασυνήθιστο για την Κολομβία.

Όπως σημείωσε, η χώρα είναι «τεκτονικά πολύ ενεργή», καθώς βρίσκεται σε περιοχή όπου αλληλεπιδρούν αρκετές τεκτονικές πλάκες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο σεισμός αποτελεί αποτέλεσμα της γεωλογικής πραγματικότητας των κολομβιανών Άνδεων και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα πρωτοφανές φαινόμενο για την περιοχή.

Γιατί ο σεισμός ήταν τόσο ισχυρός

Ο καθηγητής Γεωλογίας Καμίλο Μόντες από το Πανεπιστήμιο του Βορρά ανέφερε ότι τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν πως πρόκειται για σεισμό μεγάλου εστιακού βάθους, περίπου 100-110 χιλιομέτρων.

«Πρόκειται για έναν βαθύ σεισμό, με εστιακό βάθος περίπου 100 χιλιομέτρων. Το μέγεθος που ανακοίνωσε το Γεωλογικό Ινστιτούτο των Ηνωμένων Πολιτειών είναι 7,4 βαθμοί, κάτι που σημαίνει ότι πρόκειται για αρκετά ισχυρό σεισμό», ανέφερε.

Ο ίδιος εξήγησε ότι η δόνηση σχετίζεται με την καταβύθιση της Νάζκα κάτω από τη Νότια Αμερική.

«Είναι ένας σεισμός που δημιουργείται όταν μια ωκεάνια πλάκα, στη συγκεκριμένη περίπτωση η πλάκα Νάζκα, αναπτύσσει τριβή με την πλάκα που βρίσκεται από πάνω της», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Οι μετασεισμοί θεωρούνται αναμενόμενοι

Μετά από μια τόσο ισχυρή δόνηση, η προσοχή των Αρχών στρέφεται πλέον και στην πιθανότητα μετασεισμών.

Ο Καμίλο Μόντες σημείωσε ότι οι μετασεισμικές δονήσεις αποτελούν φυσιολογική εξέλιξη μετά από έναν μεγάλο σεισμό.

«Οι μετασεισμοί είναι φυσιολογικοί σε όλους τους σεισμούς και πρέπει να τους περιμένουμε, επειδή πάντοτε συμβαίνουν», ανέφερε, προσθέτοντας ότι στην Κολομβία καταγράφονται σεισμοί καθημερινά, με τη συντριπτική πλειονότητά τους να είναι τόσο μικροί ώστε να μην γίνονται αντιληπτοί από τον πληθυσμό.

Γιατί έγινε αισθητός μέχρι την Καραϊβική

Ένα από τα στοιχεία που προκάλεσαν ιδιαίτερη εντύπωση ήταν η έκταση στην οποία έγινε αισθητός ο σεισμός.

Πόλεις που βρίσκονται στις ακτές της Καραϊβικής ένιωσαν τη δόνηση, παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περιοχή θεωρείται λιγότερο σεισμογενής σε σύγκριση με τη δυτική Κολομβία.

Ο Μόντες υπογράμμισε ότι ο χαμηλότερος σεισμικός κίνδυνος δεν σημαίνει απουσία κινδύνου.

Για τον λόγο αυτό, όπως εξήγησε, πόλεις όπως η Μπαρανκίγια και η Καρταχένα θα πρέπει να διαθέτουν μελέτες σεισμικής μικροζωνικής, ώστε να είναι γνωστό πώς συμπεριφέρεται το έδαφος όταν φτάνουν σε αυτό σεισμικά κύματα.

«Η Καραϊβική δεν είναι άτρωτη»

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Κάρλος Αρτέτα, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βορρά.

Ο ίδιος υπενθύμισε ότι υπάρχουν διαφορετικά τεκτονικά περιβάλλοντα στην Κολομβία και ότι οι σεισμοί μπορούν να προέρχονται από διαφορετικούς μηχανισμούς, μεταξύ άλλων από τη ζώνη καταβύθισης.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η αναφορά του στην Καραϊβική.

«Ευτυχώς, οι σεισμοί δεν είναι συχνοί στην Καραϊβική, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να συμβούν», ανέφερε, υπενθυμίζοντας τον ισχυρό σεισμό που έπληξε την περιοχή της Σάντα Μάρτα το 1834.

Το μεγάλο στοίχημα είναι τα κτίρια

Πέρα από το ίδιο το φυσικό φαινόμενο, οι επιστήμονες στρέφουν την προσοχή τους στην αντοχή των κατασκευών.

Ο Χόρχε Άρτσμπολντ, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βορρά, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο που παίζει η ποιότητα των κτιρίων στις ανθρώπινες απώλειες.

«Δεν σκοτώνουν οι σεισμοί, αλλά ο τρόπος που αντιδρούν τα κτίρια», είναι ουσιαστικά το μήνυμα που μετέφερε, εξηγώντας ότι οι συνέπειες ενός ισχυρού σεισμού εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο καλά είναι προετοιμασμένες οι πόλεις και οι κατασκευές τους.

Στην Κολομβία υπάρχουν κτίρια που έχουν κατασκευαστεί σύμφωνα με σύγχρονους αντισεισμικούς κανονισμούς, αλλά και παλαιότερες ή άτυπες κατασκευές που δεν διαθέτουν το ίδιο επίπεδο προστασίας.

Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί ζητούν επικαιροποίηση των οικοδομικών κανονισμών και ενίσχυση των παλαιότερων κατασκευών, ιδιαίτερα όσων στεγάζουν κρίσιμες υπηρεσίες, όπως νοσοκομεία και αστυνομικές εγκαταστάσεις.

Δεν συνδέεται με τους σεισμούς στη Βενεζουέλα

Παρά την ανησυχία που δημιουργήθηκε από το γεγονός ότι ο σεισμός στην Κολομβία σημειώθηκε σχετικά κοντά χρονικά σε πρόσφατες ισχυρές δονήσεις στη Βενεζουέλα, οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχει άμεση σύνδεση.

Ο Χόρχε Άρτσμπολντ εξήγησε ότι οι σεισμοί στη Βενεζουέλα ήταν πολύ πιο επιφανειακοί, με εστιακό βάθος περίπου 10 έως 20 χιλιομέτρων, ενώ η δόνηση στην Κολομβία προήλθε από πολύ μεγαλύτερο βάθος.

«Ο συγκεκριμένος σεισμός σημειώθηκε σε βάθος 110 χιλιομέτρων», ανέφερε, εξηγώντας ότι πρόκειται για διαφορετικού τύπου σεισμική δραστηριότητα.

Ο σεισμός των 7,4 Ρίχτερ λειτουργεί έτσι ως μια ακόμη υπενθύμιση της τεράστιας γεωλογικής ενέργειας που απελευθερώνεται κατά μήκος του «Δαχτυλιδιού της Φωτιάς».