Οι εκτελέσεις των Καραολή και Δημητρίου δι’ απαγχονισμού από τους Βρετανούς

Στις 10 Μαΐου 1956, στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας, οι βρετανικές αποικιακές αρχές απαγχόνισαν τον Μιχαλάκη Καραολή και τον Ανδρέα Δημητρίου. Οι δύο νεαροί αγωνιστές της ΕΟΚΑ έγιναν οι πρώτοι που εκτελέστηκαν δι’ απαγχονισμού κατά τη διάρκεια του κυπριακού αγώνα του 1955-1959.

Ο Καραολής ήταν 23 ετών και ο Δημητρίου 22. Η εκτέλεσή τους ήρθε σε μια περίοδο έντονης σύγκρουσης ανάμεσα στην ΕΟΚΑ και τη βρετανική διοίκηση, η οποία επιχειρούσε να ανακόψει το αντιαποικιακό κίνημα στο νησί. Σύμφωνα με την επίσημη κυπριακή ιστορική καταγραφή για τον αγώνα του 1955-1959, ο Καραολής είχε ενταχθεί στην ΕΟΚΑ πριν από την 1η Απριλίου 1955 και εργαζόταν ως κυβερνητικός υπάλληλος στο Τμήμα Φόρου Εισοδήματος.

Για τη βρετανική διοίκηση, η αγχόνη λειτούργησε ως μέσο παραδειγματισμού και καταστολής. Oι Καραολής και Δημητρίου μετατράπηκαν σχεδόν αμέσως σε σύμβολα θυσίας. Η «Καθημερινή» κατέγραφε τότε ότι η υπόθεση άνοιξε νέα φάση έντονης ψυχρότητας στις ελληνοβρετανικές σχέσεις, αποτυπώνοντας το πολιτικό βάρος που απέκτησε το γεγονός πέρα από την Κύπρο.

Οι σοροί τους δεν παραδόθηκαν στις οικογένειές τους. Ενταφιάστηκαν μέσα στον χώρο των Κεντρικών Φυλακών, στα Φυλακισμένα Μνήματα, που στη συνέχεια έγιναν ένας από τους πιο φορτισμένους τόπους μνήμης του κυπριακού αγώνα.

Η επιλογή αυτή, που αποσκοπούσε στον περιορισμό των δημόσιων εκδηλώσεων πένθους, είχε τελικά το αντίθετο αποτέλεσμα: συνέβαλε στη δημιουργία ενός ισχυρού συμβόλου μνήμης γύρω από τους εκτελεσθέντες.