Ο τρόπος με τον οποίο μαγειρεύουμε τις πατάτες παίζει καθοριστικό ρόλο στην επίδρασή τους στην υγεία μας

Οι πατάτες αποτελούν ένα από τα πιο συνηθισμένα τρόφιμα στη διατροφή μας, όμως ο τρόπος με τον οποίο μαγειρεύονται φαίνεται πως παίζει καθοριστικό ρόλο στην επίδρασή τους στην υγεία.

Μεγάλη μελέτη με τη συμμετοχή ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ έδειξε ότι η συχνή κατανάλωση τηγανητών πατατών συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, σε αντίθεση με άλλες μορφές κατανάλωσης, όπως οι βραστές, οι ψητές ή ο πουρές.

Οι επιστήμονες ωστόσο επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν πως οι τηγανητές πατάτες προκαλούν άμεσα διαβήτη. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο τρόπος παρασκευής ενός τροφίμου και η συνολική διατροφική επιλογή μπορεί να έχουν μεγαλύτερη σημασία από το αν ένα τρόφιμο χαρακτηρίζεται απλώς «υγιεινό» ή «ανθυγιεινό».

Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία από 205.107 ενήλικες που συμμετείχαν σε τρεις μεγάλες αμερικανικές μελέτες παρακολούθησης της υγείας. Οι συμμετέχοντες δεν είχαν διαβήτη, καρδιαγγειακά νοσήματα ή καρκίνο στην αρχή της έρευνας και οι διατροφικές τους συνήθειες καταγράφονταν ανά τέσσερα χρόνια.

Κατά τη διάρκεια περισσότερων από 5,1 εκατομμυρίων ανθρωποετών παρακολούθησης, καταγράφηκαν 22.299 νέες περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως το βάρος, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα και η συνολική ποιότητα της διατροφής.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, κάθε επιπλέον τρεις μερίδες τηγανητών πατατών την εβδομάδα συνδέθηκαν με περίπου 20% υψηλότερο ποσοστό εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

Αντίθετα, η ίδια αύξηση στην κατανάλωση βραστών, ψητών ή πουρέ πατάτας δεν παρουσίασε σημαντική συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο.

Η συνολική κατανάλωση πατάτας εμφάνισε μικρότερη σύνδεση με τον διαβήτη, με περίπου 5% υψηλότερο ποσοστό ανά επιπλέον τρεις εβδομαδιαίες μερίδες, γεγονός που φαίνεται να οφείλεται κυρίως στις τηγανητές εκδοχές.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το τηγάνισμα αυξάνει τις θερμίδες και την περιεκτικότητα σε λίπος, ενώ οι τηγανητές πατάτες συχνά συνοδεύονται από τρόφιμα όπως επεξεργασμένο κρέας, αναψυκτικά με ζάχαρη και άλλους επεξεργασμένους υδατάνθρακες.

Η μελέτη εξέτασε επίσης τι συμβαίνει όταν οι πατάτες αντικαθίστανται από άλλες πηγές υδατανθράκων.

Η αντικατάσταση τριών εβδομαδιαίων μερίδων τηγανητών πατατών με δημητριακά ολικής άλεσης συνδέθηκε με μείωση περίπου 19% του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

Για τις ψητές, βραστές ή πολτοποιημένες πατάτες, η αντικατάσταση με προϊόντα ολικής άλεσης συνδέθηκε με μικρότερη μείωση, περίπου 4%, ενώ η αντικατάσταση όλων των τύπων πατάτας συνολικά με δημητριακά ολικής άλεσης σχετίστηκε με μείωση περίπου 8%.

Αντίθετα, η αντικατάσταση των πατατών με λευκό ρύζι δεν παρουσίασε το ίδιο όφελος, καθώς η ποιότητα του υδατάνθρακα που επιλέγεται φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο.

Χρειάζεται να βγάλουμε τις πατάτες από τη διατροφή μας;

Οι ειδικοί τονίζουν πως η απάντηση είναι όχι. Οι πατάτες περιέχουν σημαντικά θρεπτικά συστατικά, όπως κάλιο, βιταμίνη C, βιταμίνη Β6 και φυτικές ίνες, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται με τη φλούδα.

Η μελέτη δεν δείχνει ότι πρέπει να αποφεύγονται όλες οι πατάτες, αλλά ότι χρειάζεται προσοχή κυρίως στην κατανάλωση τηγανητών πατατών.

Οι βασικές συστάσεις είναι:

• οι πατάτες να αποτελούν το αμυλούχο μέρος του γεύματος και όχι το μοναδικό «λαχανικό»,
• να καταναλώνονται σε ελεγχόμενες ποσότητες,
• να προτιμώνται το ψήσιμο και το βράσιμο αντί για το τηγάνισμα,
• να συνοδεύονται από λαχανικά και πηγές πρωτεΐνης,
• να αποφεύγονται συνδυασμοί με μεγάλες ποσότητες βουτύρου, κρέμας γάλακτος ή επεξεργασμένων κρεάτων.

Οι περιορισμοί της έρευνας

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, επομένως δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Παράγοντες όπως ο συνολικός τρόπος ζωής, οι διατροφικές συνήθειες και το γεγονός ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν επαγγελματίες υγείας ευρωπαϊκής καταγωγής μπορεί να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

Παρόλα αυτά, τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι δεν έχει σημασία μόνο ποια τροφή επιλέγουμε, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο την προετοιμάζουμε.