Διεθνής Οικονομία
Ένα νέο κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη χρήση μετρητών στις συναλλαγές προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο των μέτρων για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, εισάγοντας ανώτατο όριο πληρωμών σε φυσικό χρήμα.
Από τις 10 Ιουλίου 2027, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1624, αγορές αγαθών ή υπηρεσιών αξίας ίσης ή μεγαλύτερης των 10.000 ευρώ δεν θα μπορούν να πραγματοποιούνται με μετρητά, όταν τουλάχιστον ένα από τα δύο μέρη ενεργεί επαγγελματικά ή στο πλαίσιο επιχείρησης.
Η απόφαση, που έχει ήδη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πακέτο για την ενίσχυση της διαφάνειας στις οικονομικές συναλλαγές και τη μείωση της δυνατότητας χρήσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για παράνομους σκοπούς.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η ΕΕ θέτει ένα ενιαίο ανώτατο όριο 10.000 ευρώ για συναλλαγές με μετρητά, χωρίς ωστόσο να εμποδίζει τα κράτη-μέλη να εφαρμόζουν ακόμη αυστηρότερα εθνικά όρια.
Ήδη σε ορισμένες χώρες, όπως η Πορτογαλία, ισχύουν χαμηλότερα πλαίσια περιορισμών σε συγκεκριμένες συναλλαγές.
Παρότι ο κανονισμός έχει ήδη εγκριθεί, η υποχρεωτική εφαρμογή του θα ξεκινήσει στις 10 Ιουλίου 2027, δίνοντας χρονικό περιθώριο προσαρμογής σε κράτη-μέλη, επιχειρήσεις και οικονομικούς φορείς.
Η ΕΕ ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται για γενική κατάργηση των μετρητών, αλλά για στοχευμένο περιορισμό σε υψηλής αξίας εμπορικές συναλλαγές.
Με βάση το νέο πλαίσιο, πληρωμές σε μετρητά θα επιτρέπονται κανονικά κάτω από το όριο των 10.000 ευρώ στις επαγγελματικές συναλλαγές, ενώ για ποσά από 3.000 έως 10.000 ευρώ προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις ελέγχου και ταυτοποίησης των συναλλασσόμενων.
Αντίθετα, οι συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών που δεν γίνονται στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας εξαιρούνται από τον περιορισμό.
Όπως αναφέρουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, στόχος του νέου πλαισίου είναι ο περιορισμός της χρήσης μετρητών σε ύποπτες συναλλαγές, καθώς το φυσικό χρήμα θεωρείται δυσκολότερο στην ιχνηλάτηση σε σχέση με τις ηλεκτρονικές πληρωμές.
Η εναρμόνιση των κανόνων σε επίπεδο ΕΕ αποσκοπεί επίσης στην αποφυγή διαφοροποιήσεων μεταξύ κρατών-μελών, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «μεταφορά» ύποπτων συναλλαγών σε χώρες με πιο χαλαρή νομοθεσία.
Ο αντίκτυπος του μέτρου αναμένεται να διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών. Σε χώρες όπου ήδη εφαρμόζονται αυστηρά όρια, η αλλαγή εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένη, ενώ σε άλλα κράτη όπου τα μετρητά χρησιμοποιούνται ευρύτερα σε μεγάλες συναλλαγές, η προσαρμογή αναμένεται πιο έντονη, ιδιαίτερα στον εμπορικό τομέα.
Συνολικά, η ΕΕ δεν καταργεί τη χρήση μετρητών, αλλά εισάγει ένα ενιαίο «ταβάνι» στις μεγάλες συναλλαγές, με στόχο τη μεγαλύτερη διαφάνεια στο ευρωπαϊκό οικονομικό σύστημα από το καλοκαίρι του 2027.
