JPMorgan: «Οι πέντε παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν σε οικονομικό κραχ»

Η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να καταγράφει ισχυρές καταναλωτικές δαπάνες και επιχειρηματικές επενδύσεις ωστόσο, ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase, Τζέιμι Ντάιμον, προειδοποιεί ότι πίσω από την επιφανειακή ανθεκτικότητα συσσωρεύονται κίνδυνοι που θα μπορούσαν να προκαλέσουν «κραχ».

Στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της τράπεζας για το τρίτο τρίμηνο, ο Ντάιμον σημείωσε ότι η οικονομία «εξακολούθησε να στηρίζεται στις ισχυρές επιχειρηματικές επενδύσεις και στη συνεχιζόμενη καταναλωτική δαπάνη».

Παράλληλα, όμως, υπογράμμισε ότι «τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, ο επίμονος πληθωρισμός, οι υψηλές αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων, τα αυξανόμενα επιτόκια και οι γεωπολιτικές συνθήκες εξακολουθούν να προκαλούν μεταβολές κάτω από την επιφάνεια».

Οι πέντε αυτοί παράγοντες, σύμφωνα με τον ίδιο, ενδέχεται να ασκήσουν πιέσεις στις αποταμιεύσεις των Αμερικανών, στο κόστος δανεισμού νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αλλά και στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια.

«Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να είναι διαχειρίσιμοι, ωστόσο παραμένουμε προετοιμασμένοι για ένα ευρύ φάσμα πιθανών εξελίξεων», ανέφερε.

Δημοσιονομικό έλλειμμα και κόστος χρέους

Πρώτος σημαντικός κίνδυνος είναι η διαρκής αύξηση του δημόσιου δανεισμού. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Congressional Budget Office, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατέγραψε δημοσιονομικό έλλειμμα περίπου 2 τρισ. δολαρίων κατά το οικονομικό έτος 2026, αυξημένο κατά 218 δισ. δολάρια σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Οι καθαρές δαπάνες για τόκους ανήλθαν σε περίπου 1,14 τρισ. δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 11%. Ολοένα μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων πόρων κατευθύνεται έτσι στην εξυπηρέτηση του χρέους, περιορίζοντας τα περιθώρια για άλλες κρατικές προτεραιότητες.

Πληθωρισμός και νομισματική πολιτική

Την ίδια ώρα, η μάχη κατά του πληθωρισμού παραμένει κεντρική πρόκληση για τη Federal Reserve. Ο πρόεδρος της Fed, Κέβιν Γουόρς, έχει δηλώσει ότι «ο πληθωρισμός βρίσκεται σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα και παραμένει εκεί για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα».

Μετά από αύξηση του βασικού επιτοκίου κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες στο εύρος 3,75%-4%, τα πρακτικά της συνεδρίασης του Σεπτεμβρίου έδειξαν ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες εκτιμούσαν πως μια ακόμη αύξηση έως το τέλος του έτους «θα ήταν πιθανότατα ενδεδειγμένη».

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος των στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων και να επηρεάσει τις αποτιμήσεις των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων

Αποτιμήσεις αγορών και τεχνητή νοημοσύνη

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πορεία των χρηματιστηριακών αγορών, κυρίως λόγω της ανόδου των αποτιμήσεων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Ο γνωστός επενδυτής Τζέρεμι Γκράνθαμ, ο οποίος είχε προειδοποιήσει τόσο για τη φούσκα των εταιρειών του Διαδικτύου στα τέλη της δεκαετίας του 1990 όσο και για τη φούσκα στην αγορά ακινήτων πριν από την κρίση του 2008, έχει χαρακτηρίσει τη σημερινή κατάσταση «την μεγαλύτερη επενδυτική φούσκα στην αμερικανική ιστορία», προειδοποιώντας για πιθανή σημαντική διόρθωση.

Παράλληλα, αναδεικνύεται το ζήτημα της λεγόμενης «κυκλικής χρηματοδότησης» στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης, όπου κεφάλαια ανακυκλώνονται μεταξύ εταιρειών της ίδιας εφοδιαστικής αλυσίδας.

Γεωπολιτικές πιέσεις

Στους κινδύνους προστίθεται και ο πόλεμος στο Ιράν. Οι διαταραχές στην παραγωγή ενέργειας, στις θαλάσσιες μεταφορές και στο διεθνές εμπόριο καταδεικνύουν πώς μια γεωπολιτική σύγκρουση μπορεί να προκαλέσει οικονομικές επιπτώσεις πολύ πέρα από το πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να εντείνει τις πιέσεις στις ενεργειακές αγορές και να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό.

Ο Ντάιμον υπογράμμισε ότι η JPMorgan Chase παραμένει έτοιμη να αντιμετωπίσει ένα ευρύ φάσμα πιθανών εξελίξεων.

Για νοικοκυριά και επενδυτές, οι προειδοποιήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς αρκετές από τις πιέσεις είναι ήδη ορατές στην καθημερινότητα και στις αγορές.