Το χωριό- «Ατλαντίδα» της Κρήτης που βυθίζεται και ξαναβγαίνει στην επιφάνεια (βίντεο)

Στο 37ο χιλιόμετρο της παλαιάς εθνικής οδού Ηρακλείου-Λασιθίου βρίσκεται ένα χωριό που μοιάζει βγαλμένο από κινηματογραφική ταινία. Είναι το Σφενδύλι, ένας παραδοσιακός οικισμός που έχει συνδεθεί με ένα μοναδικό φαινόμενο.

Το χωριό βρίσκεται μέσα στην τεχνητή λίμνη του φράγματος Αποσελέμη και ανάλογα με τη στάθμη του νερού, άλλοτε βυθίζεται και άλλοτε κάνει ξανά την εμφάνισή του.

Γι’ αυτό και έχει χαρακτηριστεί ως η «Ατλαντίδα» της Ελλάδας.

Η ιστορία του Σφενδυλίου είναι πολύ παλαιότερη από το φράγμα. Οι ρίζες του φτάνουν μέχρι τη Βενετοκρατία, καθώς από το 1248 αποτελούσε φέουδο της λατινικής επισκοπής Χερρονήσου.

Η ονομασία του χωριού προέρχεται από το οικογενειακό επίθετο «Σφενδήλος», ένα όνομα που μαρτυρείται ιστορικά στην Κρήτη και συνδέεται με τον πρώτο οικιστή του.

Η αρχαιότερη γραπτή αναφορά στον οικισμό καταγράφεται το 1577, στον κατάλογο του Fr. Barozzi. Αργότερα, στην πρώτη τουρκική απογραφή του 1671, το χωριό, με την ονομασία Isfendil, αριθμούσε μόλις 9 φορολογούμενες χριστιανικές οικογένειες.

Η μεγάλη αλλαγή ήρθε το 2007, όταν ξεκίνησε η κατασκευή του φράγματος Αποσελέμη, ενός σημαντικού έργου για την ύδρευση του Ηρακλείου.

Το Σφενδύλι βρέθηκε μέσα στον ταμιευτήρα και χαμηλότερα από τη στάθμη πλήρωσης. Έτσι, ο οικισμός καταδικάστηκε σταδιακά να καλυφθεί από το νερό.

Οι κάτοικοι αποζημιώθηκαν για τις περιουσίες τους, όμως η απώλεια του χωριού σήμαινε για πολλούς και την απώλεια ενός σημαντικού κομματιού της ζωής τους.

Το χωριό που «επιστρέφει»

Το Σφενδύλι, ωστόσο, δεν εξαφανίζεται για πάντα.

Η στάθμη του ταμιευτήρα μεταβάλλεται ανάλογα με τις βροχοπτώσεις και τις καιρικές συνθήκες. Όταν το νερό υποχωρεί, τα σπίτια και οι δρόμοι του παλιού χωριού αρχίζουν ξανά να εμφανίζονται.

Το 2015 το μεγαλύτερο μέρος του οικισμού είχε καλυφθεί από τα νερά. Η παρατεταμένη ανομβρία που ακολούθησε, όμως, άλλαξε την εικόνα.

Τα πέτρινα σοκάκια, οι παλιές κατασκευές και τα μισοβυθισμένα κτίρια επιστρέφουν σταδιακά στο φως, δημιουργώντας ένα απόκοσμο και ιδιαίτερα εντυπωσιακό τοπίο.

Το Σφενδύλι μοιάζει έτσι να βρίσκεται διαρκώς ανάμεσα σε δύο κόσμους: άλλοτε χαμένο κάτω από τη λίμνη και άλλοτε ξανά ορατό.

Ένας οικισμός με ιστορία αιώνων συνεχίζει με αυτόν τον τρόπο να «αναπνέει», ανάλογα με τη στάθμη του νερού, μετατρέποντας τη δική του απώλεια σε ένα μοναδικό φυσικό και ιστορικό φαινόμενο.