Τι συμβαίνει με τις μεταβολές στις βροχές της Μεσογείου; – Ο λόγος που οι κλιματικές προβλέψεις «αστοχούν»

Μια νέα επιστημονική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Nature επισημαίνει ότι τα σημερινά κλιματικά μοντέλα δυσκολεύονται να αποτυπώσουν με ακρίβεια τις μεταβολές στις χειμερινές βροχοπτώσεις.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Lei Gu, τονίζει πως, ενώ τα μοντέλα είναι ιδιαίτερα αξιόπιστα στις προβλέψεις που σχετίζονται με τη θερμοκρασία και την υγρασία, εμφανίζουν σημαντικές αδυναμίες στην προσομοίωση της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και της συμπεριφοράς των ανέμων. Αυτό δημιουργεί σοβαρές αβεβαιότητες για το μέλλον περιοχών όπως η Μεσόγειος.

Για να γίνει κατανοητό το πρόβλημα, οι επιστήμονες ξεχωρίζουν δύο βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις βροχοπτώσεις:

Θερμοδυναμικός παράγοντας:

Σχετίζεται με την ικανότητα της ατμόσφαιρας να συγκρατεί περισσότερη υγρασία καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία – ένα φαινόμενο που τα σύγχρονα μοντέλα, όπως το CMIP6, αποδίδουν με μεγάλη ακρίβεια.

Δυναμικός παράγοντας:

Αφορά τις αλλαγές στην κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, δηλαδή το πού και πότε εκδηλώνονται οι βροχοπτώσεις. Η μελέτη δείχνει ότι, ενώ η φυσική των υδρατμών είναι καλά κατανοητή, η αντίδραση των ανέμων στις ανθρώπινες εκπομπές παραμένει σε μεγάλο βαθμό αβέβαιη και διαφέρει αισθητά μεταξύ πραγματικών δεδομένων και προσομοιώσεων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα για τη νότια Ευρώπη και τη Μεσόγειο, όπου η απόκλιση μεταξύ παρατηρήσεων και μοντέλων είναι έντονη. Από δεδομένα της περιόδου 1950–2022 προκύπτει σημαντική μείωση των χειμερινών βροχοπτώσεων, κυρίως λόγω αλλαγών στην κυκλοφορία των αερίων μαζών.

Ωστόσο, τα μοντέλα καταφέρνουν να εξηγήσουν μόλις περίπου το 10% αυτής της τάσης, γεγονός που υποδηλώνει ότι είτε υποτιμούν τη δυναμική αντίδραση της ατμόσφαιρας στα αέρια του θερμοκηπίου είτε δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη την εσωτερική φυσική μεταβλητότητα.

Η διαπίστωση αυτή έχει σημαντικές συνέπειες για τις πολιτικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Αν οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία εξελίσσονται ταχύτερα από τις προβλέψεις, τότε η πίεση σε υδάτινους πόρους, γεωργία και οικοσυστήματα στη Μεσόγειο ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι υπολογίζουν σήμερα οι κυβερνήσεις.