Γιατί κάνουμε τον σταυρό μας περνώντας έξω από μια εκκλησία; Από πού προέρχεται η συνήθεια

Είναι μια εικόνα γνώριμη στους ελληνικούς δρόμους. Κάποιος περνά μπροστά από μια εκκλησία με τα πόδια, μέσα σε λεωφορείο ή ακόμη και οδηγώντας και για λίγα δευτερόλεπτα κάνει τον σταυρό του.

Για πολλούς η κίνηση γίνεται σχεδόν αυθόρμητα, επειδή την έμαθαν από τους γονείς και τους παππούδες τους. Πίσω της, όμως, βρίσκεται μια πολύ παλαιότερη χριστιανική παράδοση.

Το σημείο του Σταυρού είναι πανάρχαια χριστιανική πρακτική

Οι πρώτες αναφορές στη χρήση του σημείου του Σταυρού από τους χριστιανούς φτάνουν στους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού.

Ήδη γύρω στο 200 μ.Χ. ο Τερτυλλιανός περιέγραφε τους χριστιανούς να σημειώνουν το μέτωπό τους με τον Σταυρό σε πολλές στιγμές της καθημερινότητάς τους.

Με το πέρασμα των αιώνων η πρακτική εξελίχθηκε στη χαρακτηριστική κίνηση που γνωρίζουμε σήμερα.

Γιατί όταν περνάμε από εκκλησία;

Στην ορθόδοξη παράδοση ο ναός θεωρείται καθαγιασμένος χώρος, αφιερωμένος στη λατρεία του Θεού. Κάνοντας το σημείο του Σταυρού καθώς περνά μπροστά του, ο πιστός εκφράζει σεβασμό και πίστη και μπορεί ταυτόχρονα να κάνει μια σύντομη, σιωπηλή προσευχή.

Δεν χρειάζεται δηλαδή να εισέλθει κάποιος στον ναό για να προσευχηθεί. Η κίνηση μπορεί να λειτουργήσει ως μια μικρή στιγμή προσευχής μέσα στην καθημερινότητα.

Τι συμβολίζουν τα τρία δάχτυλα;

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία ο αντίχειρας, ο δείκτης και το μεσαίο δάχτυλο ενώνονται κατά το σημείο του Σταυρού.

Συμβολίζουν την Αγία Τριάδα – Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα. Τα υπόλοιπα δύο δάχτυλα συνδέονται παραδοσιακά με τις δύο φύσεις του Χριστού, τη θεία και την ανθρώπινη.

Γιατί από δεξιά προς τα αριστερά;

Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί κάνουν τον σταυρό τους αγγίζοντας διαδοχικά το μέτωπο, το στήθος, τον δεξιό και στη συνέχεια τον αριστερό ώμο.

Η συγκεκριμένη μορφή καθιερώθηκε μέσα στη μακρά λειτουργική παράδοση της Ανατολικής Εκκλησίας και διαφοροποιείται από τη συνήθεια που επικράτησε αργότερα στη Δυτική Εκκλησία.

Είναι υποχρεωτικό κάθε φορά;

Το να κάνει κάποιος τον σταυρό του κάθε φορά που περνά μπροστά από έναν ναό αποτελεί κυρίως έκφραση προσωπικής ευλάβειας και παράδοσης και όχι έναν «κανόνα του δρόμου» που πρέπει υποχρεωτικά να τηρείται.

Γι’ αυτό και δεν το κάνουν όλοι οι πιστοί με την ίδια συχνότητα.

Στην Ελλάδα, ωστόσο, η συνήθεια πέρασε τόσο έντονα από γενιά σε γενιά ώστε έγινε μέρος της καθημερινής εικόνας: μια εκκλησία εμφανίζεται στο παράθυρο του λεωφορείου και σχεδόν μηχανικά ένα χέρι σηκώνεται προς το μέτωπο.

Μια κίνηση ελάχιστων δευτερολέπτων που κουβαλά πίσω της σχεδόν δύο χιλιετίες χριστιανικής παράδοσης.