Τι είναι τα τάματα που κρέμονται στις εικόνες και γιατί έχουν σχήμα ματιού, χεριού ή ποδιού;

Μικρά μεταλλικά αντικείμενα, σε σχήμα ματιού, καρδιάς, χεριού, ποδιού ή ακόμα και μωρού, αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία που συναντά κανείς σε εκκλησίες και προσκυνήματα.

Πρόκειται για τα γνωστά τάματα ή αναθήματα, τα οποία οι πιστοί προσφέρουν σε θαυματουργές εικόνες ως έκφραση προσευχής, παράκλησης ή ευγνωμοσύνης.

Το ιδιαίτερο σχήμα τους δεν είναι τυχαίο. Συνδέεται συνήθως με την επιθυμία του πιστού για βοήθεια σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Ένα τάμα σε σχήμα ματιού, για παράδειγμα, μπορεί να συμβολίζει την παράκληση για προστασία ή θεραπεία από πρόβλημα όρασης, ενώ ένα χέρι ή ένα πόδι συνδέεται με την ανάγκη για ίαση ή αποκατάσταση ενός άκρου.

Ανάλογη συμβολική σημασία έχουν και άλλα σχέδια. Η καρδιά μπορεί να παραπέμπει σε προβλήματα υγείας, στην αγάπη ή σε μια προσωπική επιθυμία, ενώ το ομοίωμα ενός μωρού συνδέεται συχνά με την ευχή για απόκτηση παιδιού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα αναθήματα παίρνουν τη μορφή σπιτιών ή αυτοκινήτων, εκφράζοντας την επιθυμία για προστασία της οικογένειας και της περιουσίας.

Τα τάματα κατασκευάζονται από διάφορα μέταλλα, όπως ασήμι, χρυσό, μπρούντζο ή λευκοσίδηρο. Η επιλογή του υλικού εξαρτάται τόσο από την παράδοση όσο και από τις οικονομικές δυνατότητες κάθε πιστού.

Η πρακτική, πάντως, δεν αποτελεί αποκλειστικά χριστιανικό έθιμο. Οι ρίζες της εντοπίζονται στην αρχαία Ελλάδα, όπου οι άνθρωποι προσέφεραν αναθήματα στα Ασκληπιεία, τους χώρους λατρείας του Ασκληπιού, ζητώντας θεραπεία ή εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη τους για την αποκατάσταση της υγείας τους.

Αιώνες αργότερα, η παράδοση των αναθημάτων εξακολουθεί να αποτελεί ζωντανό κομμάτι της λαϊκής θρησκευτικής παράδοσης. Πίσω από κάθε μικρό μεταλλικό αντικείμενο βρίσκεται μια προσωπική ιστορία, μια ευχή ή ένα αίτημα, που αποτυπώνεται συμβολικά πάνω στις εικόνες και στα προσκυνήματα.