Η «μόρα» και οι δαίμονες των ονείρων: Οι εφιάλτες δεν εμφανίζονται τυχαία – Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα

Για αιώνες οι άνθρωποι μιλούν για τη «μόρα», τη σκοτεινή παρουσία που εμφανίζεται στον ύπνο, προκαλώντας τρόμο, αίσθηση αδυναμίας και την ανατριχιαστική αίσθηση ότι κάποιος ή κάτι βρίσκεται δίπλα τους.

Νέα επιστημονική έρευνα έρχεται τώρα να εξετάσει γιατί ορισμένοι άνθρωποι δεν βλέπουν απλώς έναν εφιάλτη, αλλά βιώνουν όνειρα με δαίμονες, σκιές, φαντάσματα και κακόβουλες μορφές.

Οι εφιάλτες μπορεί να φαίνεται ότι εμφανίζονται ξαφνικά μέσα στη νύχτα, όμως οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι πιο έντονοι και τρομακτικοί εφιάλτες συχνά ακολουθούν ένα συγκεκριμένο μοτίβο που εξελίσσεται σταδιακά μέσα σε αρκετές ημέρες.

Η παρουσία απειλητικών μορφών στα όνειρα αποτελεί ένα φαινόμενο γνωστό εδώ και αιώνες.

Στον Μεσαίωνα, οι άνθρωποι πίστευαν ότι τα κακά όνειρα προκαλούνταν από δαιμονικές οντότητες, ενώ η «μόρα» είχε συνδεθεί με την εμπειρία κατά την οποία κάποιος αισθάνεται παγιδευμένος ανάμεσα στον ύπνο και την ξύπνια κατάσταση, αδυνατώντας να κινηθεί.

Στη σύγχρονη εποχή, η εικόνα του «δαίμονα της υπνικής παράλυσης» έχει γίνει ιδιαίτερα γνωστή μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα, όπου πολλοί άνθρωποι περιγράφουν παρόμοιες εμπειρίες με σκοτεινές παρουσίες μέσα στο δωμάτιό τους.

Οι ερευνητές αποκάλυψαν το μοτίβο πριν από τον μεγάλο εφιάλτη

Ψυχολόγοι ζήτησαν από 124 εθελοντές να καταγράφουν καθημερινά τα όνειρά τους για διάστημα δύο εβδομάδων.

Συνολικά συγκεντρώθηκαν 1.599 διαφορετικές αναφορές ονείρων, προκειμένου οι επιστήμονες να εξετάσουν το περιεχόμενο και την εξέλιξη των πιο έντονων εφιαλτών.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Dreaming, επικεντρώθηκε στις περιπτώσεις όπου εμφανίζονταν «δαιμονικές» ή υπερφυσικές μορφές, δηλαδή παρουσίες που συνδέονταν με έντονη αίσθηση κακού και πρόθεση πρόκλησης βλάβης στον ονειρευόμενο.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι πιο τρομακτικοί εφιάλτες δεν εμφανίζονται συνήθως από το μηδέν. Πριν από αυτούς, συχνά προηγούνται όνειρα που προκαλούν ανησυχία ή δυσφορία, με την απειλή να αυξάνεται σταδιακά.

Στην αρχή μπορεί να εμφανιστεί μία παράξενη ή ανεξήγητη φιγούρα.

Στη συνέχεια η παρουσία αυτή γίνεται πιο έντονη, πλησιάζει περισσότερο τον άνθρωπο που κοιμάται και τελικά μετατρέπεται σε έναν πλήρη εφιάλτη που μπορεί να προκαλέσει απότομο ξύπνημα ή ακόμη και κραυγή κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Τα χαρακτηριστικά των πιο τρομακτικών εφιαλτών

Οι επιστήμονες εντόπισαν ορισμένα κοινά στοιχεία που εμφανίζονται στους πιο έντονους εφιάλτες:

• Το περιβάλλον του ονείρου είναι συχνά σκοτεινό, απειλητικό ή έχει μία απόκοσμη ατμόσφαιρα.
• Ο άνθρωπος που βλέπει το όνειρο παρουσιάζεται συχνά ανήμπορος ή ευάλωτος.
• Η απειλητική μορφή φαίνεται να έχει σκοπό να προκαλέσει βλάβη ή να καταστρέψει την αίσθηση ταυτότητας του ατόμου.
• Η ένταση του φόβου αυξάνεται σταδιακά μέχρι την τελική κορύφωση.
• Οι πιο τρομακτικές στιγμές εμφανίζονται συχνά στην αρχή ή στο τέλος του ονείρου.

Ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής ψυχολογίας Patrick McNamara από το National University, εξήγησε ότι η μελέτη ξεκίνησε από την παρατήρηση πως πολλοί άνθρωποι αισθάνονται μεγαλύτερη ψυχολογική πίεση όταν στα όνειρά τους εμφανίζεται κάτι που αντιλαμβάνονται ως «κακό» ή «δαιμονικό».

«Είχα παρατηρήσει στη δουλειά μου πάνω στο περιεχόμενο των εφιαλτών ότι πολλοί συμμετέχοντες σε αυτές τις μελέτες ανέφεραν μεγαλύτερη δυσφορία όταν ένιωθαν ότι αντιμετώπισαν κάτι “κακό” ή δαιμονικό στον εφιάλτη», δήλωσε.

Όπως πρόσθεσε: «Είναι κλινικά και επιστημονικά ενδιαφέρον όταν ένα συγκεκριμένο γνωστικό περιεχόμενο σχετίζεται με μεγαλύτερη δυσφορία, καθώς θα μπορούσε κανείς ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει αυτό το περιεχόμενο ως στόχο για θεραπευτική παρέμβαση».

Γιατί βλέπουμε «κακά» όνειρα

Οι ερευνητές θεωρούν ότι τέτοιου είδους εφιάλτες μπορεί να σχετίζονται με τον τρόπο που ο εγκέφαλος επεξεργάζεται έντονες συναισθηματικές εμπειρίες, φόβους και περιόδους στρες.

Κατά τη διάρκεια του ύπνου, ο εγκέφαλος προσπαθεί να οργανώσει και να ενσωματώσει δύσκολες αναμνήσεις και συναισθήματα.

Όταν όμως η συναισθηματική φόρτιση είναι πολύ μεγάλη, η διαδικασία αυτή μπορεί να διαταραχθεί, οδηγώντας στην εμφάνιση ενός ιδιαίτερα έντονου εφιάλτη.

Οι επιστήμονες σημειώνουν επίσης ότι άνθρωποι που έχουν μεγαλώσει σε θρησκευτικά ή πνευματικά περιβάλλοντα μπορεί να είναι πιο πιθανό να ερμηνεύσουν μία έντονη αίσθηση απειλής μέσα στο όνειρο ως «δαιμονική» παρουσία ή ως τη γνωστή «μόρα».

Παρότι η έρευνα δεν δίνει οριστική απάντηση στο γιατί εμφανίζονται τέτοιες εμπειρίες, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο δημιουργούνται οι εφιάλτες μπορεί να βοηθήσει όσους ταλαιπωρούνται από συχνά και έντονα τρομακτικά όνειρα.