Τα μέρη όπου χάνουμε τον προσανατολισμό μας χωρίς να το καταλαβαίνουμε

Η αίσθηση ότι ξαφνικά δεν ξέρουμε προς τα πού να κινηθούμε δεν είναι πάντα θέμα κακής μνήμης.

Ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό οπτικών ορόσημων, μορφολογίας του τοπίου και πληροφοριών από την ίδια την κίνησή μας για να υπολογίζει πού βρισκόμαστε και προς τα πού κατευθυνόμαστε.

Όταν το τοπίο δεν δίνει αρκετά στοιχεία

Σε ένα γνώριμο περιβάλλον, ένα κτίριο, ένας δρόμος, ένα βουνό ή ακόμη και ένα χαρακτηριστικό δέντρο μπορεί να λειτουργήσει σαν «σημάδι» που μας βοηθά να καταλάβουμε τη θέση μας.

Όταν όμως ένα μέρος είναι ομοιόμορφο, χωρίς ξεχωριστά σημεία αναφοράς, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται περισσότερο να δημιουργήσει έναν σταθερό χάρτη του χώρου. Η έλλειψη μοναδικών ορόσημων μπορεί να κάνει ακόμη και μια σχετικά απλή διαδρομή να μοιάζει μπερδεμένη.

Το σχήμα του χώρου μπορεί να μας ξεγελάσει

Δεν κοιτάμε μόνο αντικείμενα. Ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί και τη γεωμετρία του περιβάλλοντος, δηλαδή τη διάταξη των δρόμων, των τοίχων, των πλαγιών και των άλλων ορίων γύρω μας.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που σε ορισμένα τοπία μπορεί να χάσουμε την αίσθηση της κατεύθυνσης, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει καθαρός ορίζοντας ή όταν το περιβάλλον είναι οπτικά παρόμοιο προς όλες τις πλευρές.

Η κίνηση του σώματος παίζει επίσης ρόλο

Ο εγκέφαλος υπολογίζει συνεχώς την αλλαγή της θέσης μας χρησιμοποιώντας πληροφορίες από την κίνηση, την ισορροπία και την κατεύθυνση.

Αν όμως περπατάμε σε διαδρομή με πολλές στροφές ή σε ένα περιβάλλον όπου δεν μπορούμε να ελέγξουμε εύκολα την κατεύθυνσή μας, τα εσωτερικά αυτά «σήματα» μπορεί να μην αρκούν. Τότε τα οπτικά σημεία αναφοράς αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Και οι μαγνητικές ανωμαλίες;

Υπάρχουν πράγματι περιοχές όπου το μαγνητικό πεδίο της Γης παρουσιάζει τοπικές ανωμαλίες, συνήθως εξαιτίας γεωλογικών χαρακτηριστικών και μαγνητικών ορυκτών στον φλοιό.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι μπορούν εύκολα να «χαθούν» επειδή η πυξίδα τους τρελαίνεται. Οι επιδράσεις τέτοιων ανωμαλιών στη μαγνητική πλοήγηση έχουν μελετηθεί περισσότερο σε ζώα, ενώ για την ανθρώπινη καθημερινή πλοήγηση κυριαρχούν κυρίως τα οπτικά και χωρικά στοιχεία.

Όταν η απώλεια προσανατολισμού γίνεται συχνό φαινόμενο

Το να μπερδευτεί κάποιος περιστασιακά σε έναν άγνωστο χώρο είναι απολύτως φυσιολογικό.

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις τοπογραφικού αποπροσανατολισμού, όπου ένα άτομο αντιμετωπίζει σημαντική δυσκολία να προσανατολιστεί ακόμη και σε γνώριμα περιβάλλοντα. Πρόκειται για διαφορετικό φαινόμενο και μπορεί να συνδέεται με συγκεκριμένες νευρολογικές διαταραχές.

Τελικά, το αίσθημα ότι «χάσαμε τον δρόμο μας» δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο καλή είναι η μνήμη μας. Ο εγκέφαλος συνδυάζει συνεχώς εικόνες, ορόσημα, αποστάσεις, κατευθύνσεις και πληροφορίες από την κίνησή μας για να δημιουργήσει έναν εσωτερικό χάρτη του κόσμου. Όταν κάποια από αυτά τα στοιχεία λείπουν ή μας παραπλανούν, ακόμη και ένα απλό μέρος μπορεί ξαφνικά να μοιάζει εντελώς άγνωστο.