Έλλειψη βιταμίνης Β12: Τα νευρολογικά συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν χωρίς αναιμία

Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 δεν συνοδεύεται απαραίτητα από αναιμία, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσει το νευρικό σύστημα πριν εμφανιστούν χαρακτηριστικές αλλαγές στο αίμα.

Αυτό σημαίνει ότι μια φυσιολογική τιμή αιμοσφαιρίνης δεν αρκεί για να αποκλειστεί η έλλειψη Β12, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα όπως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή προβλήματα στην ισορροπία.

Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη τόσο για τον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων όσο και για τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Όταν τα επίπεδά της δεν επαρκούν, μπορεί να προκληθούν νευρολογικές διαταραχές ακόμη και χωρίς να έχει αναπτυχθεί αναιμία.

Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται

Ένα από τα χαρακτηριστικά σημάδια που μπορεί να συνδέονται με ανεπάρκεια Β12 είναι το επίμονο μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα, κυρίως στα χέρια και στα πόδια.

Άλλα πιθανά συμπτώματα είναι:

• Δυσκολία στην ισορροπία και στη βάδιση
• Μειωμένος συντονισμός των κινήσεων
• Μυϊκή αδυναμία
• Προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης
• Μεταβολές στην αντίληψη και στη νοητική λειτουργία

Ωστόσο, κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν είναι ειδικό μόνο για την έλλειψη Β12. Παρόμοια προβλήματα μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές καταστάσεις, γι’ αυτό και απαιτείται ιατρική αξιολόγηση όταν επιμένουν ή επανέρχονται.

Η έγκαιρη αντιμετώπιση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ορισμένες νευρολογικές βλάβες που συνδέονται με παρατεταμένη ανεπάρκεια Β12 ενδέχεται να μην αποκατασταθούν πλήρως.

Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Η ανεπάρκεια δεν αφορά μόνο ανθρώπους που δεν καταναλώνουν κρέας ή άλλα τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Πρόβλημα μπορεί να υπάρξει και όταν η βιταμίνη προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής αλλά δεν απορροφάται σωστά από τον οργανισμό.

Μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται σε άτομα με παθήσεις του στομάχου ή του εντέρου, όπως η αυτοάνοση γαστρίτιδα και η κοιλιοκάκη, αλλά και σε όσους έχουν υποβληθεί σε συγκεκριμένες χειρουργικές επεμβάσεις του πεπτικού.

Παράλληλα, η μακροχρόνια χρήση ορισμένων φαρμάκων μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα της Β12. Μεταξύ αυτών είναι η μετφορμίνη και ορισμένα φάρμακα που μειώνουν την οξύτητα του στομάχου.

Η λήψη ενός τέτοιου φαρμάκου, πάντως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει ανεπάρκεια.

Πώς γίνεται ο έλεγχος

Η διερεύνηση βασίζεται στα συμπτώματα, στο ιατρικό ιστορικό και στις εργαστηριακές εξετάσεις.

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει μέτρηση της βιταμίνης Β12, μαζί με γενική εξέταση αίματος.

Σε περιπτώσεις όπου η τιμή της Β12 βρίσκεται σε οριακά επίπεδα αλλά υπάρχουν συμπτώματα που δημιουργούν υποψία ανεπάρκειας, μπορεί να χρειαστεί και μέτρηση του μεθυλμαλονικού οξέος (MMA).

Η συγκεκριμένη εξέταση δεν ερμηνεύεται μεμονωμένα, καθώς αυξημένα επίπεδα MMA μπορούν να εμφανιστούν και σε άτομα με προβλήματα νεφρικής λειτουργίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης να ενημερώνεται ο γιατρός για τυχόν συμπληρώματα Β12 που λαμβάνονται. Η λήψη τους μπορεί να αυξήσει την τιμή της βιταμίνης στις εξετάσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι το πρόβλημα έχει αντιμετωπιστεί πλήρως.

Όταν υπάρχει ισχυρή υποψία ανεπάρκειας με νευρολογικά συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να κρίνει ότι η θεραπεία δεν πρέπει να καθυστερήσει μέχρι να ολοκληρωθεί όλος ο εργαστηριακός έλεγχος.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια

Το ξαφνικό μούδιασμα ή η αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος, η πτώση της γωνίας του στόματος ή η ξαφνική δυσκολία στην ομιλία δεν πρέπει να αποδίδονται αυθαίρετα σε έλλειψη βιταμίνης Β12.

Τέτοια συμπτώματα μπορεί να αποτελούν ενδείξεις εγκεφαλικού επεισοδίου και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση από επείγουσα ιατρική υπηρεσία, ακόμη και αν υποχωρήσουν μετά από λίγο.