Γνωστό αντιπαρασιτικό φάρμακο ενισχύει την αντικαρκινική αγωγή κατά του καρκίνου του πνεύμονα

Ένα γνωστό αντιπαρασιτικό φάρμακο ενδέχεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση της ανθεκτικότητας σε συγκεκριμένη θεραπεία για τον καρκίνο του πνεύμονα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PLOS One.

Οι ερευνητές εξέτασαν τον συνδυασμό της μεβενδαζόλης, η οποία χρησιμοποιείται κατά των παρασιτικών λοιμώξεων, με τη γεφιτινίμπη, ένα στοχευμένο αντικαρκινικό φάρμακο που χορηγείται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα.

Τα πειραματικά αποτελέσματα έδειξαν ότι ο συνδυασμός περιόρισε τη βιωσιμότητα καρκινικών κυττάρων που είχαν αναπτύξει ανθεκτικότητα στη γεφιτινίμπη, ενώ παράλληλα επιβράδυνε την ανάπτυξη όγκων σε ποντίκια.

Ωστόσο, τα ευρήματα βρίσκονται ακόμη σε προκλινικό στάδιο.

Η έρευνα δεν πραγματοποιήθηκε σε ασθενείς και δεν αποδεικνύει ότι ο συγκεκριμένος συνδυασμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια ή αποτελεσματικότητα για τη θεραπεία ανθρώπων.

Το πρόβλημα της ανθεκτικότητας στη θεραπεία

Η γεφιτινίμπη χρησιμοποιείται σε ορισμένες περιπτώσεις μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα, όταν υπάρχουν συγκεκριμένες μεταβολές στο γονίδιο EGFR. Το γονίδιο αυτό συμμετέχει σε μηχανισμούς που ρυθμίζουν την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων.

Παρότι οι στοχευμένες θεραπείες μπορούν να αναστείλουν συγκεκριμένες οδούς που ευνοούν την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων, σε ορισμένες περιπτώσεις ο όγκος αναπτύσσει μηχανισμούς ανθεκτικότητας, με αποτέλεσμα η θεραπεία να χάνει μέρος της αποτελεσματικότητάς της.

Οι επιστήμονες εξέτασαν εάν η προσθήκη της μεβενδαζόλης θα μπορούσε να περιορίσει την επιβίωση κυττάρων που δεν ανταποκρίνονταν πλέον επαρκώς στη γεφιτινίμπη.

Η μεβενδαζόλη επιδρά στους μικροσωληνίσκους, δομές που είναι απαραίτητες για διάφορες κυτταρικές λειτουργίες.

Η ερευνητική υπόθεση ήταν ότι η ταυτόχρονη επίδραση σε διαφορετικούς κυτταρικούς μηχανισμούς θα μπορούσε να ενισχύσει την επίδραση της αντικαρκινικής αγωγής στα ανθεκτικά κύτταρα.

Η μείωση της βιωσιμότητας των καρκινικών κυττάρων

Στο εργαστηριακό σκέλος της μελέτης χρησιμοποιήθηκαν κύτταρα HCC827 GR5, τα οποία εμφανίζουν ανθεκτικότητα στη γεφιτινίμπη.

Όταν χορηγήθηκε μόνο γεφιτινίμπη, η βιωσιμότητα των κυττάρων παρέμεινε στο 92,7% σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.

Η μεβενδαζόλη από μόνη της περιόρισε τη βιωσιμότητα στο 79,7% σε συγκέντρωση 0,1 μM, ενώ σε συγκέντρωση 0,5 μM το ποσοστό μειώθηκε στο 29,7%.

Μεγαλύτερη μείωση καταγράφηκε όταν οι ερευνητές συνδύασαν γεφιτινίμπη σε συγκέντρωση 1 μM με χαμηλή συγκέντρωση μεβενδαζόλης, 0,1 μM. Σε αυτή την περίπτωση, η βιωσιμότητα των ανθεκτικών κυττάρων περιορίστηκε στο 37,7%.

Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης αυξημένους δείκτες βλάβης του DNA μετά τη συνδυαστική χορήγηση. Τα ευρήματα ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένη κυτταρική καταπόνηση κατά τη διαδικασία αντιγραφής του DNA, αν και ο ακριβής μηχανισμός χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Τι έδειξαν τα πειράματα σε ποντίκια

Οι επιστήμονες εξέτασαν στη συνέχεια τη δράση των δύο φαρμάκων σε ποντίκια στα οποία είχαν αναπτυχθεί όγκοι από τα συγκεκριμένα ανθεκτικά καρκινικά κύτταρα.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ο συνδυασμός μεβενδαζόλης και γεφιτινίμπης επιβράδυνε την ανάπτυξη των όγκων περισσότερο από ό,τι η χορήγηση κάθε ουσίας ξεχωριστά.

Ειδικότερα, ο χρόνος που απαιτούνταν για να διπλασιαστεί το μέγεθος των όγκων αυξήθηκε από 6,2 ημέρες στην ομάδα ελέγχου σε 25 ημέρες στα ποντίκια που έλαβαν τον συνδυασμό. Η διαφορά αντιστοιχούσε σε καθυστέρηση 18,8 ημερών σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.

Κατά τη διάρκεια των συγκεκριμένων πειραμάτων δεν καταγράφηκε παρατεταμένη απώλεια σωματικού βάρους ή σημαντική ένδειξη συστηματικής τοξικότητας στα ζώα που έλαβαν τη συνδυαστική αγωγή.

Το αποτέλεσμα αυτό, ωστόσο, αφορά αποκλειστικά το συγκεκριμένο ζωικό μοντέλο και τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η έρευνα. Δεν μπορεί να θεωρηθεί απόδειξη ότι η ίδια αγωγή είναι ασφαλής για ανθρώπους.

Γιατί χρειάζονται περισσότερες μελέτες

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη εξέτασε συγκεκριμένο μοντέλο καρκινικών κυττάρων με ανθεκτικότητα στη γεφιτινίμπη.

Δεν καλύπτει όλους τους πιθανούς μηχανισμούς μέσω των οποίων οι όγκοι μπορεί να αναπτύξουν αντίσταση στις στοχευμένες θεραπείες.

Παράλληλα, δεν πραγματοποιήθηκαν όλες οι απαραίτητες μετρήσεις για να αποσαφηνιστούν πλήρως οι κυτταρικές διεργασίες που ενδέχεται να εξηγούν την επίδραση του συνδυασμού. Η μελέτη επίσης δεν τεκμηρίωσε ποσοτικά ότι οι δύο ουσίες εμφανίζουν φαρμακολογική συνέργεια.

Απαιτούνται επομένως νέες δοκιμές σε διαφορετικά μοντέλα ανθεκτικού καρκίνου του πνεύμονα, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τα αποτελέσματα μπορούν να επιβεβαιωθούν και να διερευνηθούν περαιτέρω οι μηχανισμοί δράσης.

Σε κάθε περίπτωση, τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι η μεβενδαζόλη αποτελεί θεραπεία για τον καρκίνο του πνεύμονα ούτε ότι πρέπει να χρησιμοποιείται για αυτόν τον σκοπό. Η χορήγησή της σε συνδυασμό με αντικαρκινικά φάρμακα δεν έχει αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική στους ανθρώπους μέσα από τη συγκεκριμένη έρευνα.

Προς το παρόν, η μελέτη αποτελεί ένα προκλινικό εύρημα που ενδέχεται να βοηθήσει στον σχεδιασμό μελλοντικών ερευνών για την αντιμετώπιση της ανθεκτικότητας σε συγκεκριμένες αντικαρκινικές θεραπείες.