Καταρράκτης στα 20 και στα 30: Ποια είναι τα σημάδια δεν πρέπει να αγνοείτε

Ο καταρράκτης συνδέεται συνήθως με τη γήρανση, όμως η θόλωση του φυσικού φακού του ματιού μπορεί να εμφανιστεί και σε πολύ νεότερους ανθρώπους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διαγνωστεί ακόμη και σε ηλικίες γύρω στα 20 ή τα 30, όταν υπάρχει κάποιος παράγοντας που επηρεάζει πρόωρα τον κρυσταλλοειδή φακό.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα πρώτα συμπτώματα μπορεί εύκολα να αποδοθούν σε μυωπία, αστιγματισμό, ξηροφθαλμία ή την πολύωρη χρήση υπολογιστή και κινητού. Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάζει γυαλιά χωρίς να έχει εντοπιστεί η πραγματική αιτία της επιδείνωσης της όρασης.

Ο καταρράκτης προκαλείται όταν ο φυσικός φακός του ματιού χάνει τη διαφάνειά του. Το φως δεν περνά πλέον με τον ίδιο τρόπο προς τον αμφιβληστροειδή και η εικόνα που φτάνει στον εγκέφαλο γίνεται σταδιακά λιγότερο καθαρή.

Τα σημάδια που μπορεί να εμφανιστούν

Η αλλαγή στην όραση δεν είναι απαραίτητα απότομη. Συχνά εξελίσσεται σταδιακά και μπορεί να γίνει αντιληπτή μέσα από καθημερινές δραστηριότητες.

Μεταξύ των συμπτωμάτων που χρειάζονται αξιολόγηση είναι:

• Θολή ή «θαμπή» εικόνα
• Δυσκολία στην όραση κατά τη διάρκεια της νύχτας
• Έντονη ενόχληση από τα φώτα των αυτοκινήτων
• Φωτοστέφανα γύρω από πηγές φωτός
• Δυσκολία στην ανάγνωση ακόμη και με γυαλιά
• Μείωση της αντίθεσης και της ευκρίνειας των εικόνων
• Τα χρώματα να φαίνονται λιγότερο έντονα
• Συχνές αλλαγές στη συνταγή των γυαλιών
• Διπλή εικόνα όταν χρησιμοποιείται μόνο το ένα μάτι
• Δυσκολία στην καθαρή θέαση κειμένων και λεπτομερειών στις οθόνες

Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι η όραση μπορεί να παραμένει προβληματική παρά την αλλαγή των διορθωτικών γυαλιών.

Γιατί μπορεί να εμφανιστεί σε έναν νέο άνθρωπο

Όταν ο καταρράκτης εμφανίζεται αρκετά νωρίς στη ζωή, οι γιατροί αναζητούν συνήθως την αιτία που προκάλεσε την αλλοίωση του φακού.

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες είναι ο τραυματισμός του ματιού. Ένα ισχυρό χτύπημα, ένα διατιτραίνον τραύμα, ένα χημικό έγκαυμα ή ακόμη και ηλεκτρική κάκωση μπορεί να επηρεάσει τον φακό. Η θόλωση μπορεί να εμφανιστεί αμέσως μετά το περιστατικό, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις να γίνει αντιληπτή αρκετό καιρό αργότερα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στον σακχαρώδη διαβήτη. Η παρατεταμένα αυξημένη γλυκόζη στο αίμα μπορεί να επηρεάσει τις ίνες και τις πρωτεΐνες του φακού και να επιταχύνει τη θόλωσή του.

Σε έναν ασθενή με διαβήτη, ωστόσο, η θολή όραση δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στον καταρράκτη. Ο διαβήτης μπορεί να προκαλέσει και άλλες βλάβες στα μάτια, επομένως χρειάζεται ολοκληρωμένος οφθαλμολογικός έλεγχος.

Τα κορτικοστεροειδή και άλλοι παράγοντες

Η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών αποτελεί ακόμη έναν γνωστό παράγοντα κινδύνου. Τα συγκεκριμένα φάρμακα μπορεί να χορηγούνται με διαφορετικούς τρόπους, όπως από το στόμα, με εισπνοές, ενέσεις ή ακόμη και τοπικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να διακόψει μόνος του μια θεραπεία. Όταν υπάρχει παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών, ο ασθενής θα πρέπει να ενημερώνει τόσο τον γιατρό που τα συνταγογραφεί όσο και τον οφθαλμίατρό του.

Στην πρόωρη εμφάνιση καταρράκτη μπορεί επίσης να συμβάλλουν προηγούμενες επεμβάσεις στο εσωτερικό του ματιού, σοβαρή μυωπία, χρόνιες φλεγμονές, ορισμένες μεταβολικές παθήσεις και η ακτινοθεραπεία στην περιοχή της κεφαλής.

Η ηλιακή ακτινοβολία έχει σημασία

Η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αποτελεί έναν από τους παράγοντες που έχουν συνδεθεί με την ανάπτυξη καταρράκτη.

Η βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία είναι αθροιστική, γι’ αυτό η προστασία των ματιών δεν αφορά μόνο τους ηλικιωμένους. Τα γυαλιά ηλίου με πλήρη προστασία από την UV ακτινοβολία και ένα καπέλο μπορούν να περιορίσουν την έκθεση, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα με έντονη ηλιοφάνεια.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η έκθεση στον ήλιο είναι μεγάλη για σημαντικό μέρος του έτους.

Κληρονομικότητα και παθήσεις

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες ο καταρράκτης σχετίζεται με γενετικούς παράγοντες. Ορισμένες μεταλλάξεις επηρεάζουν τις πρωτεΐνες που διατηρούν τη δομή και τη διαφάνεια του φακού.

Ο οικογενειακός παράγοντας μπορεί επομένως να έχει σημασία, ειδικά όταν υπάρχουν περιστατικά καταρράκτη σε μικρές ηλικίες.

Παράλληλα, ορισμένες σπάνιες μεταβολικές ή κληρονομικές παθήσεις μπορούν να συνοδεύονται από πρώιμες αλλοιώσεις του φακού.

Τι γίνεται με τις οθόνες;

Η πολύωρη χρήση κινητού, υπολογιστή ή tablet μπορεί να προκαλεί κόπωση, ξηροφθαλμία και παροδική θολούρα, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι οι ψηφιακές οθόνες αποτελούν αποδεδειγμένη αιτία καταρράκτη.

Επομένως, όταν ένας νέος άνθρωπος παρουσιάζει επίμονη θολή όραση, δεν θα πρέπει να θεωρεί ότι πρόκειται απλώς για «κούραση από την οθόνη».

Η επιμονή των συμπτωμάτων είναι λόγος για οφθαλμολογική εξέταση.

Πότε χρειάζεται έλεγχος

Η ξαφνική ή σταδιακή αλλαγή στην όραση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο με μια νέα συνταγή γυαλιών, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν έντονη ενόχληση από τα φώτα, δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση, φωτοστέφανα ή αισθητή απώλεια καθαρότητας της εικόνας.

Ο οφθαλμίατρος μπορεί να εξετάσει τον φυσικό φακό και να διαπιστώσει αν η θολή όραση οφείλεται σε καταρράκτη ή σε κάποια άλλη πάθηση.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον βαθμό της θόλωσης και από το πόσο επηρεάζεται η καθημερινότητα. Σε αρχικά στάδια μπορεί να αρκεί η παρακολούθηση και η κατάλληλη διόρθωση της όρασης. Όταν όμως ο καταρράκτης προκαλεί σημαντική απώλεια όρασης, η οριστική αντιμετώπιση γίνεται χειρουργικά, με αφαίρεση του θολωμένου φυσικού φακού και τοποθέτηση ενδοφακού.

Το σημαντικό είναι ότι η εμφάνιση καταρράκτη σε νεαρή ηλικία δεν θεωρείται απλώς μια «κακή όραση» που διορθώνεται πάντα με ισχυρότερα γυαλιά. Όταν η εικόνα παραμένει θολή ή αλλάζει επίμονα, χρειάζεται να αναζητηθεί η πραγματική αιτία.