Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα: Νέα μελέτη συνδέει την κατανάλωσή τους με βλάβες στα αγγεία του εγκεφάλου

Η συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, όπως συσκευασμένα σνακ, ζαχαρούχα δημητριακά, αναψυκτικά και στιγμιαία noodles, συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αγγειακών αλλοιώσεων στον εγκέφαλο, σύμφωνα με νέα καναδική μελέτη.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open και εξέτασε 8.783 ανθρώπους ηλικίας 35 έως 69 ετών, οι οποίοι δεν είχαν ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι όσοι κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων προϊόντων εμφάνιζαν συχνότερα αλλοιώσεις στα αγγεία του εγκεφάλου.

Οι συγκεκριμένες βλάβες μπορεί να μην προκαλούν εμφανή συμπτώματα, ωστόσο αποτελούν ενδείξεις επιβάρυνσης της εγκεφαλικής αγγειακής υγείας και έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για προβλήματα όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο και οι διαταραχές της μνήμης.

Τι έδειξαν οι μαγνητικές τομογραφίες

Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες και υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Οι εικόνες εξετάστηκαν από νευρολόγους που δεν γνώριζαν τι έτρωγαν οι συμμετέχοντες, ώστε η αξιολόγηση να γίνεται χωρίς να επηρεάζεται από τις διατροφικές πληροφορίες.

Αγγειακές αλλοιώσεις εντοπίστηκαν στο 11,3% των ατόμων που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, έναντι 8,1% εκείνων με τη χαμηλότερη κατανάλωση.

Ακόμη και μετά τη συνεκτίμηση άλλων παραγόντων, οι πιθανότητες εμφάνισης των αλλοιώσεων ήταν αυξημένες κατά 40% στην ομάδα με την υψηλότερη πρόσληψη.

Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν μια συσχέτιση μεταξύ διατροφής και εγκεφαλικής αγγειακής υγείας, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύουν ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν άμεσα τις συγκεκριμένες βλάβες.

Εντονότερη η συσχέτιση στις γυναίκες

Η ανάλυση των δεδομένων ανά φύλο έδειξε ότι η σχέση ήταν ισχυρότερη στις γυναίκες. Συγκεκριμένα, όσες κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων εμφάνιζαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να παρουσιάζουν τις συγκεκριμένες αγγειακές αλλοιώσεις σε σύγκριση με εκείνες που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Παράλληλα, η υψηλότερη κατανάλωση συνδέθηκε με μεγαλύτερη ποσότητα συνολικού και σπλαχνικού λίπους. Το σπλαχνικό λίπος συσσωρεύεται βαθιά στην κοιλιακή χώρα, γύρω από τα εσωτερικά όργανα, και αποτελεί παράγοντα που σχετίζεται με μεταβολικούς και καρδιαγγειακούς κινδύνους.

Ποια τρόφιμα έλειπαν από τη διατροφή τους

Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχώρισε στην έρευνα ήταν η διαφορά στην ποιότητα της διατροφής ανάμεσα στις ομάδες με την υψηλότερη και τη χαμηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων προϊόντων.

Κατά μέσο όρο, τα συγκεκριμένα τρόφιμα αντιστοιχούσαν περίπου στο 25% των ημερήσιων μερίδων των συμμετεχόντων. Στην ομάδα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση, το ποσοστό έφτανε το 45%, ενώ στην ομάδα με τη μικρότερη περιοριζόταν στο 16%.

Την ίδια στιγμή, τα μη ή ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως τα φρούτα και τα λαχανικά, αποτελούσαν το 41% των μερίδων στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων προϊόντων. Στην ομάδα με τη χαμηλότερη κατανάλωση, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 68%.

Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Russell J. de Souza, επισήμανε ότι τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα φαίνεται να εκτοπίζουν από την καθημερινή διατροφή επιλογές με υψηλότερη θρεπτική αξία.

Η ευκολία πρόσβασης, η ευρεία διαθεσιμότητα και η χαμηλή τιμή τους μπορούν να ενισχύσουν την κατανάλωσή τους, ιδιαίτερα σε νοικοκυριά με περιορισμένο χρόνο ή οικονομικούς πόρους.

Μπορεί η αλλαγή διατροφής να προστατεύσει τον εγκέφαλο;

Ένα από τα βασικά ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά είναι εάν ο περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να επιβραδύνει ή να αποτρέψει την εμφάνιση των συγκεκριμένων αλλοιώσεων.

Για να δοθεί σαφέστερη απάντηση, απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες με επαναλαμβανόμενες μαγνητικές τομογραφίες, ώστε να παρακολουθείται η εξέλιξη των ευρημάτων στον εγκέφαλο με την πάροδο του χρόνου.

Σύμφωνα με τον de Souza, σχετική παρακολούθηση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Μέχρι να υπάρξουν περισσότερα δεδομένα, τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία μιας ισορροπημένης διατροφής, με μεγαλύτερη συμμετοχή φρούτων, λαχανικών και λιγότερο επεξεργασμένων τροφίμων.