Η πιθανή τριμερής σύνοδος στη Shenzhen και οι φόβοι της Δύσης για «νέα Γιάλτα»

Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα μια συνάντηση μεταξύ των ηγετών τριών μεγάλων δυνάμεων —του Vladimir Putin, του Xi Jinping και του Donald Trump— να πραγματοποιηθεί στη Shenzhen σε τρεις εβδομάδες.

Η πιθανότητα μιας τέτοιας συνάντησης συζητείται εδώ και αρκετό καιρό, αλλά μέχρι πρόσφατα παρέμενε κυρίως σε θεωρητικό επίπεδο.

Τώρα, η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει: στις 18 ή 19 Νοεμβρίου, οι τρεις ηγέτες θα μπορούσαν να συναντηθούν στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου κορυφής της APEC.Παρά το ενδιαφέρον για τα ζητήματα που θα συζητηθούν, το σημαντικότερο στοιχείο αυτή τη στιγμή είναι ο αντίκτυπος που έχει ήδη το ενδεχόμενο της συνάντησης.

Η Δύση —και πρωτίστως η Ευρώπη— εμφανίζεται σοκαρισμένη, αποκαρδιωμένη και εξοργισμένη.

Οι δυτικοί δεν κρύβουν την αγανάκτησή τους για την προοπτική μιας τριμερούς συνόδου κορυφής και φτάνουν ουσιαστικά στο σημείο να απαιτούν την ακύρωσή της.

Στα μάτια τους διαγράφεται το ενδεχόμενο μιας «νέας Γιάλτας» —δηλαδή, μιας διαίρεσης του κόσμου μεταξύ τριών μεγάλων δυνάμεων, κατ’ αναλογία με όσα συνέβησαν τον Φεβρουάριο του 1945, κατά τη συνάντηση των Stalin, Franklin D. Roosevelt και Winston Churchill.

Οι δυτικοί δεν φαίνεται να ενοχλούνται από τον παραλογισμό αυτής της σύγκρισης, παρόλο που ούτε η γεωπολιτική κατάσταση ούτε οι σχέσεις μεταξύ των τριών δυνάμεων ούτε η σημερινή ατζέντα έχουν κάτι κοινό με τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά το τελευταίο έτος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Το βασικό μήνυμα της ατλαντικής προσέγγισης είναι ότι οι τρεις ηγέτες θα συγκεντρωθούν στη Shenzhen και θα διαιρέσουν τον κόσμο.

Ακόμη κι αν δεν τον διαιρέσουν, η εξέλιξη εξακολουθεί να θεωρείται αρνητική. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, ακόμη και μία κοινή φωτογραφία των τριών θα γίνει σύμβολο της εποχής κατά την οποία η παλιά παγκόσμια τάξη θα περάσει οριστικά στο παρελθόν.

Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από άρθρο του Steve Bloomfield στην εφημερίδα The Guardian.

Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, οι «Τρεις Μεγάλοι» θα χωρίσουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής, αφήνοντας την Ευρώπη στο περιθώριο. Μόλις πριν από δέκα χρόνια οι τρεις πόλοι του κόσμου θεωρούνταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σήμερα, όμως, «με κάποιον τρόπο, οι Βρυξέλλες έχουν αντικατασταθεί από τη Μόσχα».

Είναι απλώς αδύνατο να φανταστεί κανείς μια πραγματική διαίρεση του κόσμου μεταξύ των τριών δυνάμεων στη Shenzhen.

Ο Bloomfield παρουσιάζει το σενάριο με αξιοσημείωτη βεβαιότητα, σύμφωνα με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποκτούσαν το Δυτικό Ημισφαίριο, η Ρωσία θα έπαιρνε ολόκληρο τον μετασοβιετικό χώρο και η Κίνα θα αποκτούσε τον έλεγχο της Ανατολικής και της Νότιας Σινικής Θάλασσας.

Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για τις ζώνες ενδιαφέροντος των τριών κρατών, στις οποίες αντιμετωπίζουν πολλούς ανταγωνιστές από τις περιφερειακές δυνάμεις.

Ο Bloomfield εντείνει την επιχειρηματολογία του, υποστηρίζοντας ότι η διαίρεση δεν θα αφορά μόνο εδάφη. Οι ΗΠΑ και η Κίνα θα οριοθετήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις τεχνολογικές πλατφόρμες, ενώ οι ενεργειακοί πόροι έχουν καθοριστική σημασία για τη Ρωσία.

Παράλληλα, το Διάστημα αποτελεί κρίσιμο πεδίο και για τις τρεις δυνάμεις. Δεν εξηγείται, ωστόσο, πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, δεδομένων των τεράστιων αντιφάσεων και του ανταγωνισμού μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας για συγκεκριμένους πόρους και αγορές.

Το επιχείρημα διατυπώνεται ξεκάθαρα όταν φτάνει στην Ουκρανία: «Αυτό το σενάριο αποτελεί ιδιαίτερο κίνδυνο για την Ουκρανία και την Ευρώπη».

Εάν οι ΗΠΑ σταματήσουν να εγγυώνται την ασφάλεια των ευρωπαϊκών χωρών, αυτές θα βρεθούν αντιμέτωπες με την απειλή αυξημένης ρωσικής πίεσης.

Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν είναι ακόμη έτοιμοι να αναγνωρίσουν πλήρως την έκταση των αλλαγών που συντελούνται και συνεχίζουν να ελπίζουν ότι το μόνο που χρειάζεται είναι να περιμένουν μέχρι να ολοκληρωθεί η προεδρία του Trump και να αποκατασταθεί η παλιά τάξη.

Ουσιαστικά, για τους Ευρωπαίους, όλα καταλήγουν στο σενάριο ότι «ο Trump θα παραδώσει την Ουκρανία στον Putin».