Σε πορεία απώλειας των εθνικών δικαιωμάτων στο σύμπλεγμα της Μεγίστης

Σε έναν εξαιρετικά επικίνδυνο γεωπολιτικό ελιγμό με ορατό τον κίνδυνο απώλειας κυριαρχικών δικαιωμάτων στο σύμπλεγμα της Μεγίστης και αποκοπής της επαφής με την κυπριακή ΑΟΖ βρίσκεται η Ελλάδα, την ώρα που το τρίγωνο Άγκυρας, Καΐρου και Ουάσιγκτον αναδιατάσσεται εις βάρος των ελληνικών θέσεων.

Αφορμή για τις ραγδαίες εξελίξεις αποτελεί η πρόσφατη συνάντηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι.

Ο Φιντάν εμφανίστηκε εντυπωσιακά διαλλακτικός απέναντι στις αιγυπτιακές ανησυχίες για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αναγνωρίζοντας έμπρακτα τον ρόλο του Καΐρου και προτείνοντας συνέχιση των διαβουλεύσεων. Η τουρκική πλευρά διατηρεί ανοιχτό τον δίαυλο με την Αίγυπτο, ποντάροντας στη σύγκλιση συμφερόντων που αφήνει την Αθήνα στο περιθώριο.

Met Türkiye’s FM Hakan Fidan and reaffirmed Egypt’s categorical rejection of the Libyan HoR’s ratification of the 2019 MoU between Fayez al-Sarraj and Türkiye. Minister Fidan expressed understanding of our concerns and stressed the need for continued consultations to address them https://t.co/Pwn7HMNNn6

— Badr Abdelatty (@EgyptForeignMin) October 23, 2026

Η στάση των ΗΠΑ και το «μπλόκο» στα 12 ναυτικά μίλια

Στο σκηνικό αυτό προστίθεται η ανησυχητική στάση των Ηνωμένων Πολιτειών: Για πρώτη φορά η Ουάσιγκτον απέφυγε να καταδικάσει ρητά το τουρκολιβυκό μνημόνιο, παρότι αυτό «ξυρίζει» κυριολεκτικά τις ακτές της Κρήτης.

Η ανοχή αυτή συνιστά de facto αποδοχή της τουρκικής θέσης ότι η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος και η Ρόδος στερούνται πλήρους θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Παράλληλα, εκπέμπεται σαφές μήνυμα προς την Αθήνα ότι οποιαδήποτε επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης προσκρούει στις αμερικανικές ισορροπίες.

Η «παγίδα» της Χάγης

Η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, που συχνά προβάλλεται ως διέξοδος, κρύβει δύο εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες:

Στο Αιγαίο, η εφαρμογή της διεθνούς νομολογίας συντρίβει τις διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας». Το δικαστήριο περιορίζει την Τουρκία σε μόλις 12,5% της θαλάσσιας έκτασης, περικόπτοντας κατά 56% τις απαιτήσεις της.

Το τίμημα για την Ελλάδα: Στην Ανατολική Μεσόγειο, η θέση της χώρας στο δικαστήριο καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής. Με βάση τα δικαστικά προηγούμενα, το σύμπλεγμα της Μεγίστης αντιμετωπίζεται ως περίκλειστος θύλακας μόλις 12 ναυτικών μιλίων χωρίς επήρεια σε ΑΟΖ.

Το δικαστικό ψαλίδι δεν σταματά όμως στο Καστελλόριζο. Η προσομοίωση αποκαλύπτει ότι το δικαστήριο επιβάλλει “μισή επήρεια” (half effect) σε μεγάλα ελληνικά νησιά όπως η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Κως και η Ρόδος, ακόμη και στη στρατηγικής σημασίας Γαύδο. Παράλληλα, η επαφή τουρκικής και αιγυπτιακής ΑΟΖ νοτίως της Μεγίστης τορπιλίζει οριστικά τα στρατηγικά σχέδια ενεργειακής ένωσης Ελλάδας–Κύπρου, θέτοντας έργα όπως το ηλεκτρικό καλώδιο Great Sea Interconnector υπό την άμεση τουρκική ομηρία

Απώλεια των κοιτασμάτων και αποκοπή από την Κύπρο

Με το Καστελλόριζο εγκλωβισμένο, η τουρκική ΑΟΖ εκτείνεται νοτίως και συναντά απευθείας την αιγυπτιακή. Αυτό συνεπάγεται την οριστική απώλεια κοινού σημείου επαφής μεταξύ της ελληνικής και της κυπριακής ΑΟΖ, αφήνοντας τα πλούσια υποθαλάσσια κοιτάσματα νοτίως του συμπλέγματος υπό τουρκικό έλεγχο.

Τα στρατηγικά σφάλματα του 2020 και ο ρόλος του Καΐρου

Η σημερινή αδυναμία έχει βαθύτερες ρίζες στη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ που υπέγραψε το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών επί Νίκου Δένδια το 2020 με την Αίγυπτο:

Το Κάιρο επέβαλε τη διακοπή της χάραξης στον 28ο μεσημβρινό. Ως αποτέλεσμα, η δυτική Ρόδος διαθέτει επήρεια, ενώ η ανατολική Ρόδος έμεινε εντελώς εκτός συμφωνίας ως να μην έχει καθόλου ΑΟΖ!

Το αιγυπτιακό βέτο στο Καστελλόριζο

Το Κάιρο αρνείται πεισματικά να δεχθεί οριοθέτηση ΑΟΖ που να περιλαμβάνει το σύμπλεγμα της Μεγίστης. Οι Αιγύπτιοι απέκλεισαν συνειδητά την περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, επιλέγοντας να μην εμπλακούν στην τουρκική ζώνη διεκδικήσεων και αφήνοντας την ελληνική πλευρά εντελώς εκτεθειμένη.

Η υποχώρηση αυτή έρχεται σε κραυγαλέα αντίθεση με το ιστορικό προηγούμενο του Νοεμβρίου του 2008. Τότε, με το επεισόδιο του νορβηγικού ερευνητικού σκάφους “Malene Østervold” που είχε μισθώσει η ΤΡΑΟ, η ελληνική πολιτεία είχε διαμηνύσει επισήμως και εμπράκτως ότι η θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Μεγίστης συνιστά αδιαπραγμάτευτη ελληνική υφαλοκρηπίδα. Με τη συμφωνία του 2020 και τη διακοπή της γραμμής στον 28ο μεσημβρινό, η Αθήνα απεμπόλησε οικειοθελώς αυτό το ισχυρό εθνικό προγεφύρωμα!

Η επιλογή να υπογραφεί μια κολοβή συμφωνία, αντί να διατηρηθεί αδιαπραγμάτευτη η ενιαία γραμμή από τη Ρόδο μέχρι το Καστελλόριζο, αναγνωρίζεται πλέον ως μείζον στρατηγικό σφάλμα που άνοιξε την πόρτα στον σημερινό εγκλωβισμό της χώρας.