Μία σημαντική πρωτοβουλία του υπουργείου Ανάπτυξης, καταγράφει ισχυρή θετική απήχηση στην κοινωνία, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης του αυξημένου κόστους ζωής και την προστασία των καταναλωτών και αφορά την ασυδοσία των τραπεζών. Μόνο που δημιουργείται το ερώτημα γιατί το κάνουν τώρα και δεν το έκαναν τόσα χρόνια; Μήπως γατί τώρα πάμε προς εκλογές; Πρόκειται γα τον νέο νόμο που βάζει «φρένο» σε καταχρηστικές πρακτικές των τραπεζών, ο οποίος εγκρίθηκε πρόσφατα και ήδη φαίνεται να κερδίζει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Σύμφωνα με τα ευρήματα των εξαμηνιαίων τάσεων της MRB, το 66,6% των ερωτηθέντων αξιολογεί θετικά τον συγκεκριμένο νόμο, ενώ μόνο το 15% εκφράζει αρνητική γνώμη. Το υψηλό ποσοστό αποδοχής δείχνει ότι το μέτρο φτάνει στους πολίτες και ανταποκρίνεται σε πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά στις συναλλαγές τους με τις τράπεζες. Ο νόμος στοχεύει στην ενίσχυση της διαφάνειας και την προστασία των καταναλωτών από υπέρογκες χρεώσεις, κρυφά κόστη και άλλες πρακτικές που επιβαρύνουν υπερβολικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις.  

Σε κλειστό, ετήσιο δείπνο με περίπου 13 διαχρονικούς υποστηρικτές και φίλους του, ο Ευάγγελος Βενιζέλος συζήτησε εκτενώς τα τρέχοντα πολιτικά ζητήματα, δίνοντας το στίγμα του για την πορεία του ΠΑΣΟΚ και την ελληνική πολιτική σκηνή. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε γνωστό ουζερί στην Ιερά Οδό, όπου ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, όπως πάντα, βρέθηκε στο επίκεντρο της παρέας με χαρακτηριστικές απολαυστικές παρεμβάσεις του. Στήριξη σε Ανδρουλάκη, αλλά διαφωνία με τη στρατηγική Σύμφωνα με πληροφορίες, ο κ. Βενιζέλος εξέφρασε σθεναρή στήριξη στον Νίκο Ανδρουλάκη, ωστόσο εξέφρασε ανοιχτή διαφωνία με την τρέχουσα στρατηγική της Χαριλάου Τρικούπη, η οποία θέτει ως στόχο την πρωτιά «έστω και με μία ψήφο». Τόνισε ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να σταματήσει να νιώθει άβολα με το παρελθόν του και να υπερασπιστεί αποφασιστικά την πολιτική των Μνημονίων, που «έσωσε τη χώρα». Με νόημα σημείωσε ότι την ίδια πολιτική εφάρμοσαν στη συνέχεια τόσο η Νέα Δημοκρατία όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ, και ότι το Κίνημα οφείλει να αγωνίζεται για την αλήθεια της προσφοράς του αντί να απολογείται συνεχώς. Έντονη κριτική σε Μητσοτάκη για τις υποκλοπές Το κλίμα βάρυνε όταν η συζήτηση στράφηκε στο θέμα των υποκλοπών. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος εμφανίστηκε ιδιαίτερα καυστικός απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ασκώντας έντονη κριτική για το χειρισμό του θέματος.Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής και άλλων θεμάτων, η παρέα αντάλλαξε απόψεις, ενώ ο Βενιζέλος παρέμεινε, όπως πάντα, το επίκεντρο της συζήτησης. Για τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Βενιζέλος είχε θετικά λόγια: Εξήρε τον Παναγιώτη Δουδωνή και τον Δημήτρη Μάντζο. Για τον Παύλο Χρηστίδη δήλωσε ότι «θα παίξει ρόλο» και ότι έχει ανέβει πολιτικά. Για την Άννα Διαμαντοπούλου σημείωσε ότι αποτελεί «πολύ ισχυρή υποψηφιότητα» και ότι δεν περίμενε να κατέβει ξανά στη μάχη του σταυρού. Υπέρμαχος των κυβερνήσεων συνεργασίας Ως «κερασάκι στην τούρτα», ο Ευάγγελος Βενιζέλος τάχθηκε υπέρ των κυβερνήσεων συνεργασίας, τονίζοντας ότι αυτές αποτελούν «κυβερνήσεις διαφάνειας και όχι διαφθοράς». Παρότι τέτοιες κλειστές συναντήσεις δίνουν πληροφορίες με το σταγονόμετρο, η παρουσία του Βενιζέλου εξακολουθεί να παράγει πολιτική συζήτηση, ακόμα και χωρίς θεσμικό ρόλο.  

Ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι απλώς μια ιστορική φιγούρα της ελληνικής Δεξιάς. Σύμφωνα με τα τελευταία ευρήματα της MRB, εξελίσσεται σε μια υπαρκτή και μετρήσιμη απειλή για τη Νέα Δημοκρατία. Ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους που στήριξαν τη ΝΔ στις ευρωεκλογές δηλώνει ότι θα ψήφιζε «σίγουρα» ή «μάλλον» το νέο κόμμα που ετοιμάζει ο πρώην πρωθυπουργός. Το ποσοστό αυτό δεν είναι αμελητέο. Είναι ικανό να αλλάξει ισορροπίες. Προσθέστε και το επιπλέον 7,7% που η ΝΔ χάνει προς «αδιευκρίνιστη ψήφο» ή «άλλο κόμμα» (κατηγορίες όπου δεν καταγράφεται ακόμα η επιρροή Σαμαρά, αφού το κόμμα δεν έχει ιδρυθεί επίσημα). Αν συνδυαστούν τα δύο μεγέθη, οι απώλειες της ΝΔ προς τον Σαμαρά μπορούν να κυμανθούν – με μετριοπαθή υπολογισμό – από 2 έως 4 μονάδες. Από «γερό χτύπημα» μέχρι «καταστροφή», ανάλογα με το πώς θα εξελιχθεί η δυναμική τις επόμενες εβδομάδες. Η ΝΔ στις ευρωεκλογές κινήθηκε γύρω στο 28%. Μια απώλεια ακόμα και 2 μονάδων τη φέρνει κοντά στο 26%, ενώ 4 μονάδες την ρίχνουν κάτω από το 24%. Σε ένα τοπίο όπου η αντιπολίτευση κατακερματίζεται αλλά η ΕΛ.Α.Σ. του Τσίπρα παγιώνει τη δεύτερη θέση, τέτοιες απώλειες δεν είναι απλώς αριθμητικές. Είναι πολιτικές. Σηματοδοτούν ότι ένα σημαντικό κομμάτι του σκληρού δεξιού και κεντροδεξιού ακροατηρίου νιώθει αποξενωμένο από την «γαλάζια» ηγεσία. Ο Σαμαράς δεν κινείται τυχαία. Δεν βιάζεται. Σύμφωνα με πληροφορίες, θεωρεί ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027 και σχεδιάζει να κάνει την κίνησή του όσο πιο κοντά στις κάλπες γίνεται. Στόχος είναι να μην δώσει χρόνο στη ΝΔ να αντιδράσει αποτελεσματικά – ούτε να οργανώσει αντεπίθεση, ούτε να απορροφήσει τις απώλειες. Είναι μια δύσκολη άσκηση, αλλά έχει τη δική της λογική: όσο πιο κοντά στις εκλογές, τόσο μεγαλύτερη η δυναμική και τόσο μικρότερα τα περιθώρια αντίδρασης της κυβερνητικής παράταξης.  

Δεν πάει καθόλου καλά η θητεία του Κώστα Τασούλα στην Προεδρία της Δημοκρατίας καθώς η δημοσκόπηση της MRB δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: Ο θεσμός έχασε πέντε ολόκληρες θέσεις στην αξιολόγηση των πολιτών, κατρακυλώντας από την 10η στην 15η. Και προσέξετε: Προηγούμενη ΠτΔ ήταν η... Αικατερίνη Σακελλαροπούλου έτσι; Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πτώση ανάμεσα σε όλους τους θεσμούς και τα πρόσωπα που εξετάστηκαν. Η εικόνα είναι σαφής – η αξιοπιστία και το κύρος της Προεδρίας της Δημοκρατίας υποχωρούν θεαματικά. Ο κ. Τασούλας είναι ο πρώτος Πρόεδρος εδώ και 35 χρόνια που εξελέγη αποκλειστικά και μόνο με τις ψήφους του κόμματός του (της Νέας Δημοκρατίας). Είναι επίσης ο μόνος που μεταπήδησε απευθείας από την ενεργό κομματική πολιτική στον ανώτατο πολιτειακό θεσμό, με μοναδική εξαίρεση τον Κωνσταντίνο Καραμανλή το 1980. Αυτή η «κομματική» σφραγίδα φαίνεται να βαραίνει βαριά στη συλλογική συνείδηση των πολιτών. Η Προεδρία της Δημοκρατίας δεν είναι απλώς ένα διακοσμητικό αξίωμα. Είναι ο θεσμός που συμβολίζει την ενότητα του έθνους, την υπέρβαση των κομματικών διαιρέσεων και την εγγύηση της συνέχειας του πολιτεύματος. Όταν εκλέγεται με «γαλάζιες» ψήφους και μόνο, και μάλιστα από έναν πολιτικό που μέχρι χθες βρισκόταν στην πρώτη γραμμή της κομματικής αντιπαράθεσης, ο θεσμός χάνει αναπόφευκτα μέρος της υπερκομματικής του νομιμοποίησης. Οι πολίτες το αντιλαμβάνονται. Και το καταγράφουν στις δημοσκοπήσεις.Δεν είναι τυχαίο ότι η πτώση του κύρους της Προεδρίας συμπίπτει με μια περίοδο έντονης πολιτικής πόλωσης. Σε ένα τέτοιο κλίμα, η ανάγκη για συναινέσεις δεν είναι πολυτέλεια, είναι προϋπόθεση. Η Προεδρία πρέπει να εκφράζει το ευρύτερο δυνατό φάσμα του πολιτικού συστήματος, όχι να φαντάζει ως προέκταση μιας κυβερνητικής πλειοψηφίας.  

Η δημοσκόπηση της MRB έρχεται να θυμίσει μια σκληρή πολιτική αλήθεια σε όσους στο ΠΑΣΟΚ εξακολουθούν να ονειρεύονται, να σχεδιάζουν ή να προωθούν μετεκλογική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία: Η βάση του κόμματος δεν τους ακολουθεί. Μόλις το 16% των νυν ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ βλέπει θετικά μια τέτοια προοπτική. Αντίθετα, το 32% προτιμά συνεργασία με τον Αλέξη Τσίπρα (ή την ΕΛ.Α.Σ.), ένα ανάλογο ποσοστό κλίνει προς συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ, ενώ το 23% είναι ανοιχτό και σε προσέγγιση με τη Μαρία Καρυστιανού. Με άλλα λόγια, η πλειοψηφία του σημερινού εκλογικού σώματος του ΠΑΣΟΚ κοιτάζει προς τα αριστερά του πολιτικού φάσματος. Πριν από μερικά χρόνια κυκλοφορούσε η ανάλυση ότι η βάση του ΠΑΣΟΚ είχε γίνει «φιλομητσοτακική» – ότι οι δεξιόστροφοι, οι μετριοπαθείς και οι αντιτσιπρικοί ψηφοφόροι αποτελούσαν πλέον την πλειοψηφία. Η πραγματικότητα όμως έχει αλλάξει δραστικά. Οι δεξιόστροφοι και οι πιο μετριοπαθείς έχουν ήδη φύγει προς τη ΝΔ εδώ και καιρό. Αυτό που έμεινε είναι ένα πιο αριστερόστροφο, αντιδεξιό και προοδευτικό ακροατήριο. Ένα κοινό που θυμίζει περισσότερο την παλιά ΠΑΣΟΚική παράδοση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αντιδεξιάς ρητορικής και της ανοιχτής ματιάς προς την Κεντροαριστερά, παρά την τεχνοκρατική συναίνεση με τη Δεξιά. Βεβαίως, υπάρχουν και εξαιρέσεις: η Άννα Διαμαντοπούλου και κάποιοι από την κομματική γραφειοκρατία εξακολουθούν να βλέπουν «διάσωση» ή «κυβερνησιμότητα» μέσα από μια συμμαχία με τη ΝΔ. Αυτή η άποψη όμως φαίνεται αποκομμένη από την πραγματική βάση του κόμματος. Το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη πάρει απόφαση στο Συνέδριό του για προοδευτική διακυβέρνηση. Η δημοσκόπηση της MRB δεν κάνει τίποτα άλλο από το να την επιβεβαιώνει με αριθμούς. Εδώ δικαιώνεται και η πρόταση του Χάρη Δούκα για διάλογο στην Κεντροαριστερά. Ο Δήμαρχος Αθηναίων είχε επισημάνει από νωρίς την ανάγκη μιας ευρύτερης προοδευτικής συζήτησης, μακριά από αυτόματες αποκλειστικότητες ή απόλυτες συμμαχίες με τη Δεξιά. Η βάση φαίνεται να συμφωνεί.Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί τα μηνύματα των ψηφοφόρων του. Αν θέλει να παραμείνει τρίτος πόλος και να διεκδικήσει ρόλο στην επόμενη μέρα, πρέπει να κινηθεί προς την κατεύθυνση που δείχνει η ίδια του η κοινωνική βάση: Ανοιχτό διάλογο με προοδευτικές δυνάμεις, προοδευτική ατζέντα και αποφυγή της λογικής «ό,τι να ’ναι για να μπούμε στην κυβέρνηση». Η εποχή των αυτόματων «κεντρώων» συμμαχιών με τη ΝΔ έχει περάσει. Το εναπομείναν ΠΑΣΟΚ είναι πιο αριστερό, πιο αντιδεξιό και πιο απαιτητικό. 

Η κατάσταση στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ έχει φτάσει σε σημείο που ακόμα και η πιο σκληρή αυτοκριτική μοιάζει με ευφημισμό. Το κόμμα που κάποτε διεκδικούσε την εξουσία με κυβερνητικές θητείες, σήμερα μοιάζει με πολιτικό εργαστήριο όπου η λογική έχει πάρει άδεια άνευ αποδοχών. Και η τελευταία απόδειξη; Η αιφνιδιαστική παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου – ενός προέδρου που ανέλαβε σε μια κρίσιμη στιγμή για να σταματήσει την αιμορραγία, αλλά τελικά δεν άντεξε το βάρος της διάλυσης. Έφτασε η στιγμή που ο Παύλος Πολάκης – ο άνθρωπος που συνήθως ταυτίζεται με την υπερβολή και την πολεμική ρητορική – λέει τα πιο λογικά πράγματα από όλους. Και το προφανές που διατυπώνει: Τις τύχες του κόμματος πρέπει να τις αποφασίζουν όσοι πραγματικά θέλουν να είναι μέσα του, και όχι εκείνοι που ουσιαστικά (ή και πρακτικά) έχουν ήδη «μετακομίσει» σε άλλο σχήμα. Σε κάθε άλλο κόμμα, η φράση του Πολάκη θα περνούσε ως αυτονόητη αρχή λειτουργίας. Στον ΣΥΡΙΖΑ όμως, όπου εδώ και μήνες επικρατεί ένα μόνιμο «μπάχαλο» αποχωρήσεων, διαγραφών, υπονοούμενων και «διπλών ταυτοτήτων», η δήλωση αυτή αποκτά διαστάσεις επανάστασης. Βουλευτές και στελέχη εμφανίζονται να στηρίζουν δημόσια την ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν την κομματική τους ταυτότητα στον ΣΥΡΙΖΑ. Άλλοι παραιτούνται από την έδρα τους (όπως ο Γιώργος Καραμέρος) και φεύγουν ολοκληρωτικά. Και η ηγεσία; Είτε παρακολουθεί άπραγη, είτε προσπαθεί να ισορροπήσει σε ένα τεντωμένο σχοινί που όλο και περισσότερο μοιάζει με παγίδα. Η παραίτηση Φάμελλου έρχεται ως κορύφωση αυτής της παράλυσης. Ο ίδιος είχε αναλάβει με στόχο την ενότητα και την ανασυγκρότηση, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα κόμμα που μοιάζει να έχει χάσει και την ταυτότητα και την αυτοπεποίθησή του. Οι εσωτερικές γραμμές συγκρούονται ανοιχτά: από τη μία πλευρά όσοι βλέπουν τον ΣΥΡΙΖΑ ως αυτόνομη δύναμη που πρέπει να αναγεννηθεί, από την άλλη όσοι θεωρούν ότι η μόνη διέξοδος είναι η «συμπόρευση» (ή η διάλυση) προς την κατεύθυνση Τσίπρα. Το ερώτημα που θέτει ο Πολάκης είναι απλό και αμείλικτο: Ποιος αποφασίζει τελικά για τον ΣΥΡΙΖΑ; Όσοι μένουν και παλεύουν να τον κρατήσουν όρθιο, ή όσοι τον χρησιμοποιούν ως μεταβατικό σταθμό προς άλλα σχήματα;