Υποτίθεται ότι η κυβέρνηση θέλει να αντιμετωπιστεί το καθεστώς των χαμηλών καταθετικών επιτοκίων που προσφέρουν οι τράπεζες, αλλά δεν επιτρέπει την αγορά ομολόγων και εντόκων κατά την έκδοσή τους ελεύθερα από τους Έλληνες πολίτες. Σήμερα, συμμετοχή κατά την έκδοση επιτρέπεται μόνον στους “primary dealers”, δηλαδή τις τράπεζες, οι οποίες αγοράζουν δημόσιο χρέος με τα χρήματα των καταθετών. Δηλαδή δανείζονται με 0,31% που ήταν στα τέλη του 2025 το μέσο επιτόκιο καταθέσεων ή με 1,18% αν είναι προθεσμιακή κατάθεση ιδιωτών έως 2 έτη, και δανείζουν το ελληνικό δημόσιο με 3-3,5%. Με λίγα λόγια εισπράττουν τεράστια κέρδη με τα χρήματα των Ελλήνων και σε αυτούς δεν τους δίνουν ούτε... ψίχουλο.

Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή δεν είναι το μόνο πρόβλημα για την κυβέρνηση. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι, το  ενδεχόμενο κάποιοι επιτήδειοι να σπεύσουν να «παίξουν» κερδοσκοπικά παιχνίδια, αξιοποιώντας την ανάφλεξη ως πρόσχημα για ανατιμήσεις που δεν θα δικαιολογούνται από τα πραγματικά δεδομένα. Η εμπειρία άλλωστε έχει δείξει ότι σε περιόδους διεθνούς αστάθειας, η αγορά συχνά αντιδρά όχι μόνο με βάση την πραγματικότητα αλλά και με βάση την προσδοκία – ή την καλλιέργεια φόβου. Και εκεί ακριβώς ελλοχεύει ο κίνδυνος: να στηθούν κινήσεις προληπτικής ακρίβειας, πριν καν υπάρξει ουσιαστική διαταραχή στην προσφορά. Την ίδια στιγμή, αναλυτές της ενεργειακής αγοράς επιμένουν να κρατούν χαμηλούς τόνους. Υπογραμμίζουν ότι όσο η τιμή του πετρελαίου παραμένει κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, δεν προκύπτει αντικειμενική αιτία για σοβαρές αυξήσεις σε καύσιμα και συναφείς τιμές. Με άλλα λόγια, το περιθώριο για πραγματική πίεση στο κόστος δεν είναι ακόμη εκεί — εκτός αν κάποιοι επιχειρήσουν να το δημιουργήσουν τεχνητά. Έτσι, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή, αλλά και το κατά πόσο η εγχώρια αγορά θα αντέξει στον πειρασμό της «προληπτικής» ακρίβειας. Από την εμπειρία μας ξέρουμε ότι δεν θα αντέξει. Ειδικά αν η κρίση περάσει την πρώτη εβδομάδα και μετά την δεύτερη.

Αυτό που έχει θέση σε συναγερμό την κυβέρνηση και όχι μόνο είναι η ανησυχία για τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου. Δεκάδες ελληνικά πλοία εγκλωβισμένα στον Περσικό, έκρηξη στις τιμές ενέργειες και σε άλλα είδη, αλλά και πάγος σε επενδυτικές κινήσεις που σχετίζονται με αραβικά funds, καθώς οι άνθρωποι έχουν άλλες προτεραιότητες. Γενικά η μεγάλη εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από τα συμβαίνοντα στη Μέση Ανατολή θα έχει και συνέπειες.

Ξαφνικά σταματούν να είναι άνετοι στην κυβέρνηση και στέλνουν Patriot στην Κάρπαθο, γιατί προφανώς κάποιος τους ενημέρωσε ότι είναι εφικτό να πληγεί η αμερικανική βάση στην Σούδα από ιρανικό πύραυλο. Και όχι μόνο αυτό, αλλά μεγάλο μέρος της νότιας Ελλάδας βρίσκεται εντός του ιρανικού πυραυλικού βεληνεκούς. Βασικά στην Αθήνα είχαν υποτιμήσει το Ιράν και το θεωρούσαν «αμελητέα ποσότητα» που απλώς οι ηγέτες του λένε μεγάλα λόγια. Δεν ισχύει κάτι τέτοιο όμως.

Δεν είναι ανέκδοτο, αλλά κάποιοι στους κυβερνητικούς κύκλους βλέπουν το θέμα του πολέμου στον Περσικό Κόλπο ως μία μοναδική ευκαιρία για πρόωρες εκλογές! Δεν υπάρχουν σαφείς και βέβαιες ενδείξεις ότι το εισηγούνται ευθέως στον Κυριάκο Μητσοτάκη κάποιοι συνεργάτες του, αλλά έχουν ξεκινήσει τις συζητήσεις περί «τύρου και αχλαδίου». Κατ' αυτούς η συγκυρία μοιάζει ιδανική: Η κυβέρνηση είναι σε μία κρίσιμη στροφή, καθώς αντιμετωπίζει προκλήσεις και προβλήματα, που αργότερα ίσως της κοστίσουν πολύ, το διεθνές περιβάλλον επιβάλλει εσωτερική ανασυγκρότηση και επιπλέον η αντιπολίτευση παραμένει σε πλήρη αδυναμία να εμφανίσει εναλλακτική λύση. Θα πει κάποιος που κολλάει το Ιράν. Κολλάει μια χαρά, γιατί όπως είναι γνωστό, όταν υπάρχουν μεγάλες κρίσεις ο κόσμος συσπειρώνεται γύρω από την κυβέρνησή του. Ο ίδιος ο Μητσοτάκης πάντως δεν δείχνει να συγκινείται και βλέπει προς το 2027. Το εάν θα συζητηθεί ένας εκλογικός αιφνιδιασμός και τι αποφάσεις θα ληφθούν, ουδείς το γνωρίζει ακόμα. Όταν λέμε για εκλογικό αιφνιδιασμό δεν αφορά μόνο το φθινόπωρο έτσι; Πάντως για να είμαστε ειλικρινείς, τα σενάρια αυτά «παίζουν» κυρίως από αυτούς που φοβούνται πως μετά τις επόμενες εκλογές δεν θα έχουν θέση στο κοινοβούλιο.

Τα ναυτιλιακά δάνεια αυτή την στιγμή, είναι το κύριο σημείο ανησυχίας των τραπεζών. Δεν φοβούνται για κάτι άμεσα, επειδή τα πλοία παραμένουν ασφαλισμένα βάσει των υφιστάμενων συμβολαίων τους και οι πλοιοκτήτες έχουν δεχθεί προειδοποιήσεις από τις ασφαλιστικές εταιρείες να μην περάσουν τα στενά του Ορμούζ, γιατί τότε διακόπτεται η ασφαλιστική κάλυψη. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί πρόβλημα στη διακίνηση του πετρελαίου, όχι όμως στα πλοία και κατ΄ επέκταση στον δανεισμό των εταιρειών. Οι αποφάσεις στις τράπεζες είναι πως συνεχίζουν κανονικά μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση, άλλωστε δεν υπάρχει και άλλη επιλογή και για αυτό συνεχίζουν να σχεδιάζουν κανονικά τις προγραμματισμένες παρουσιάσεις τους σε Λονδίνο και Αθήνα. Η μεγαλύτερη ανησυχία τους αυτή την ώρα πάντως είναι μήπως ενδεχόμενη κλιμάκωση της σύγκρουσης χαλάσει τη δυναμική του Χρηματιστηρίου και πλήξει τις μετοχές τους. Αυτά μέχρι νεωτέρας. Η συντονισμένη στρατιωτική κλιμάκωση επαναφέρει με βίαιο τρόπο στο προσκήνιο ένα ερώτημα που η αγορά ήλπιζε ότι είχε μπει σε «διαχειρίσιμη» τροχιά. Πόσο ασφαλείς είναι πλέον οι βασικές αρτηρίες του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου; Η κατάσταση δεν είναι απλώς τεταμένη. Είναι ρευστή και δυνητικά εκρηκτική. Τα Στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα και ο κόλπος του Άντεν συγκροτούν ένα ενιαίο τόξο αστάθειας, όπου κρατικοί και μη κρατικοί δρώντες δοκιμάζουν τα όρια της ναυτικής αποτροπής. Οι φόβοι της αγοράς είναι συγκεκριμένοι: ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου που παίρνουν την ανιούσα, πλοιοκτήτες που εξετάζουν δαπανηρές αναδρομολογήσεις μέσω Ακρωτηρίου Καλής Ελπίδας και κυρίως ένα περιβάλλον όπου το GPS και το AIS παύουν να θεωρούνται δεδομένα εργαλεία ασφάλειας. Όταν η ηλεκτρονική εικόνα θολώνει, το ρίσκο πολλαπλασιάζεται. Την ίδια ώρα, όμως, θα αλλάξουν πολλά πράγματα στην ναυτιλία. Ενισχυμένα πρωτόκολλα ασφαλείας, μεγαλύτερη συνεργασία με ναυτικές δυνάμεις και αυξημένη επένδυση σε τεχνολογίες ανθεκτικής πλοήγησης ήδη επανέρχονται στο τραπέζι. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η ένταση θα επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα, αλλά ποια θα είναι η διάρκεια. Αν η κρίση παραταθεί, η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα θα δεχθεί νέο κύμα πίεσης. Αν εκτονωθεί γρήγορα, η αγορά θα απορροφήσει το σοκ.