Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του pronews.gr στην Google

Οι άνθρωποι σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και της Ασίας γίνονταν σταδιακά κοντύτεροι επί χιλιάδες χρόνια, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις καινοτομίες στη γεωργία που άλλαζαν τις κοινωνίες τους.

Αυτό αποκαλύπτει νέα επιστημονική έρευνα, η οποία δείχνει ότι η αύξηση της παραγωγής τροφίμων και η πρόοδος δεν εξασφάλιζαν απαραίτητα καλύτερη διατροφή και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο.

Οι ερευνητές ανέλυσαν 18.457 ανθρώπινα σκελετικά κατάλοιπα από 783 αρχαιολογικές θέσεις σε 45 χώρες της Ευρώπης και της Ασίας.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν και του Ινστιτούτου Γεωανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Για να υπολογίσουν το ανάστημα των ανθρώπων που έζησαν σε διαφορετικές εποχές, εξέτασαν κυρίως το μήκος των μηριαίων οστών.

Τα ευρήματα προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τις συνθήκες διαβίωσης και τη διατροφή πληθυσμών για τους οποίους οι γραπτές ιστορικές μαρτυρίες είναι περιορισμένες.

Πώς το ύψος συνδέεται με τη διατροφή

Το ανθρώπινο ανάστημα δεν καθορίζεται μόνο από την κληρονομικότητα.

Η ποιότητα της διατροφής κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, η πρόσβαση σε θρεπτικά τρόφιμα και η γενικότερη κατάσταση της υγείας επηρεάζουν σημαντικά τη σωματική ανάπτυξη.

Όταν ένας οργανισμός λαμβάνει επαρκή θρεπτικά συστατικά κατά τα χρόνια της ανάπτυξης, έχει περισσότερες πιθανότητες να φτάσει στο ύψος που επιτρέπει το γενετικό του υπόβαθρο.

Αντίθετα, η κακή διατροφή και οι δυσμενείς συνθήκες υγείας μπορούν να περιορίσουν την ανάπτυξη.

Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν το ύψος ως έναν σημαντικό δείκτη των συνθηκών ζωής παλαιότερων πληθυσμών.

Οι πληθυσμοί που έγιναν αισθητά κοντύτεροι

Τα στοιχεία της έρευνας αποκαλύπτουν εντυπωσιακές μεταβολές σε ορισμένες περιοχές.

Στη Νοτιοανατολική Ασία, οι άνδρες πριν από περίπου 7.000 χρόνια είχαν μέσο ύψος που έφτανε τα 1,78 μέτρα. Μέχρι τον 19ο αιώνα, ο μέσος όρος είχε μειωθεί σε λίγο πάνω από 1,60 μέτρα.

Στην Κίνα καταγράφηκε αντίστοιχη πορεία στις γυναίκες.

Πριν από 7.000 χρόνια είχαν μέσο ύψος περίπου 1,57 μέτρα, ενώ τον 19ο αιώνα αυτό είχε υποχωρήσει στα 1,48 μέτρα.

Στη Βόρεια Ευρώπη, αντίθετα, οι άνδρες πριν από περίπου 5.000 χρόνια είχαν μέσο ύψος μόλις 1,62 μέτρα.

Η άφιξη κτηνοτροφικών πληθυσμών από τις στέπες της Ανατολικής Ευρώπης και της δυτικής Σιβηρίας έφερε νέες πρακτικές γαλακτοκομικής παραγωγής, ενώ παράλληλα εξαπλώθηκε η γενετική προσαρμογή στην ανοχή της λακτόζης.

Η μεγαλύτερη κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων συνέβαλε, μεταξύ άλλων παραγόντων, στην αύξηση του αναστήματος.

Ωστόσο, από τον πρώιμο Μεσαίωνα, περίπου μεταξύ 500 και 1000 μ.Χ., η τάση αντιστράφηκε.

Το μέσο ύψος άρχισε να μειώνεται ξανά και η πτωτική πορεία συνεχίστηκε έως τα τέλη του 19ου αιώνα σε μεγάλο μέρος των περιοχών που εξετάστηκαν.

Η τεχνολογική πρόοδος δεν έφερνε πάντα καλύτερη ζωή

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι οι τεχνολογικές καινοτομίες δεν οδηγούσαν αυτομάτως σε καλύτερη διατροφή για τον γενικό πληθυσμό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Κίνα τον 11ο αιώνα μ.Χ., όταν εισήχθησαν νέες ποικιλίες ρυζιού υψηλότερης απόδοσης, καθώς και άλλες γεωργικές καινοτομίες. Η παραγωγή τροφίμων αυξήθηκε, ενισχύοντας τις δυνατότητες της αυτοκρατορίας.

Την ίδια περίοδο, όμως, αυξήθηκε και ο πληθυσμός. Οι μεγαλύτερες ποσότητες τροφίμων έπρεπε να καλύψουν τις ανάγκες ολοένα περισσότερων ανθρώπων, με αποτέλεσμα να μην εξασφαλίζεται απαραίτητα περισσότερη τροφή για κάθε άτομο.

Παράλληλα, η ποιότητα της διατροφής μπορούσε να υποβαθμιστεί, ιδιαίτερα ως προς την πρόσληψη πρωτεϊνών υψηλής διατροφικής αξίας.

Ο καθηγητής Οικονομικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν, Jörg Baten, επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στην οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη μιας κοινωνίας και στις πραγματικές συνθήκες ζωής των κατοίκων της.

Στην έρευνα εξετάστηκαν και ευρήματα από την Ελλάδα

Η μελέτη βασίστηκε σε αρχαιολογικά ευρήματα από 22 ασιατικές και 23 ευρωπαϊκές χώρες. Στο δείγμα περιλαμβάνονται η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία, το Ιράν, η Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισπανία, η Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ελλάδα.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι οι μεταβολές στο ύψος δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στις κοινωνικές συνθήκες ή στις γεωργικές εξελίξεις. Ο αρχαιολόγος Mark Hudson από το Ινστιτούτο Γεωανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ σημειώνει ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να εξηγηθούν πλήρως οι παράγοντες που επηρέασαν τη σωματική ανάπτυξη των πληθυσμών.

Τα χιλιάδες οστά που εξετάστηκαν αποτελούν ένα πολύτιμο αρχείο της ανθρώπινης ιστορίας και αποκαλύπτουν ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν συνοδευόταν πάντοτε από αντίστοιχη βελτίωση της καθημερινότητας των ανθρώπων.

Δείτε μας ζωντανά στο YouTube, Twitch, X, Telegram