Επιστήμες
Μια σπάνια κοσμική διαδικασία κατέγραψαν αστρονόμοι με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, καθώς εντόπισαν μια «ορφανή» μαύρη τρύπα να καταστρέφει ένα κοντινό άστρο στα όρια ενός μακρινού γαλαξία.
Το φαινόμενο, γνωστό ως «tidal disruption event» (TDE), προκλήθηκε όταν η ισχυρή βαρυτική έλξη της μαύρης τρύπας υπερίσχυσε της δύναμης που συγκρατούσε το άστρο, με αποτέλεσμα να το διαλύσει και να δημιουργήσει μια εξαιρετικά φωτεινή έκλαμψη.
Η μαύρη τρύπα έχει μάζα περίπου ένα εκατομμύριο φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου και βρίσκεται περίπου 750 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη.
Ονομάζεται «ορφανή» ή «περιπλανώμενη» επειδή δεν βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία, όπως συμβαίνει συνήθως με τις περισσότερες μαύρες τρύπες αυτού του μεγέθους, αλλά σε μια απομακρυσμένη περιοχή του.
Οι επιστήμονες εξετάζουν δύο πιθανά σενάρια για την παρουσία της εκεί. Σύμφωνα με το πρώτο, η μαύρη τρύπα μπορεί να απομακρύνθηκε από το κέντρο του γαλαξία έπειτα από τη συγχώνευση πολλών γαλαξιών, όταν οι βαρυτικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στις μαύρες τρύπες τις οδήγησαν σε διαφορετικές τροχιές.
Το δεύτερο ενδεχόμενο είναι να προέρχεται από έναν μικρότερο γαλαξία που βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία συγχώνευσης με τον μεγαλύτερο γαλαξία, με το άστρο να πλησίασε υπερβολικά κοντά στη μαύρη τρύπα του μικρότερου γαλαξία.
Η ανίχνευση της έκλαμψης έγινε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2025 μέσω του Zwicky Transient Facility, μιας μεγάλης αστρονομικής έρευνας που παρακολουθεί μεταβολές στη φωτεινότητα του ουρανού.
Από εκατοντάδες χιλιάδες λάμψεις που καταγράφονται κάθε βράδυ, ένας νέος αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης εντόπισε αυτόματα το σήμα που έμοιαζε με φαινόμενο TDE.
Η έκλαμψη ήταν τόσο ισχυρή ώστε για μήνες ξεπερνούσε σε φωτεινότητα ολόκληρο τον γαλαξία όπου βρισκόταν η μαύρη τρύπα, εκπέμποντας φως αντίστοιχο με περίπου 10 δισεκατομμύρια Ήλιους.
Για την επιβεβαίωση της ανακάλυψης, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν παρατηρήσεις από το τηλεσκόπιο Southern Astrophysical Research (SOAR) στη Χιλή και το διαστημικό παρατηρητήριο Neil Gehrels Swift Observatory της NASA.
Η συγκεκριμένη παρατήρηση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτελεί την πρώτη φορά που ένα οπτικό φαινόμενο TDE εντοπίζεται τόσο μακριά από τον πυρήνα ενός γαλαξία.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέτοια γεγονότα είναι εξαιρετικά σπάνια, καθώς ένα άστρο πλησιάζει αρκετά κοντά σε μια μαύρη τρύπα ώστε να καταστραφεί περίπου μία φορά ανά 100.000 χρόνια.
