«Σοδόμισαν» με χάλκινους σωλήνες αγάλματα «γκάργκοϊλ» στην Ισπανία!

Επί πέντε αιώνες, ένας γυμνός πέτρινος άνδρας στεκόταν σκυμμένος στο γείσο ενός ιστορικού κτιρίου στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, με τα γεννητικά του όργανα σε κοινή θέα και τα οπίσθιά του στραμμένα προς τους περαστικούς.

Κάθε φορά που έβρεχε, το νερό έβγαινε από τον πρωκτό του.

Ήταν ένα από τα τολμηρά αστεία των λιθοξόων της Αναγέννησης, που διακοσμούσαν τις υδρορρόες με τερατόμορφα πλάσματα, ζώα και ανθρώπινες φιγούρες.

Ώσπου, πέντε αιώνες αργότερα, κάποιος αποφάσισε να τοποθετήσει στην ίδια οπή έναν χάλκινο σωλήνα μήκους 90 εκατοστών.

Η εικόνα προκάλεσε τέτοια κατακραυγή, ώστε οι κάτοικοι άρχισαν να μιλούν για «σοδομισμένα» γλυπτά, ενώ άλλοι παρομοίασαν την επέμβαση με κολονοσκόπηση.

Τώρα, ύστερα από μήνες αντιδράσεων, δώδεκα ειδικοί του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS), συμβουλευτικού οργανισμού της UNESCO, εισηγούνται την αφαίρεση των σωλήνων και την αποκατάσταση της προηγούμενης εικόνας των γλυπτών.

Η γνωμοδότηση έγινε γνωστή στις 6 Νοεμβρίου και παρουσιάστηκε αναλυτικά τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου από τις οργανώσεις που είχαν καταγγείλει την παρέμβαση.

Η επίμαχη αποκατάσταση πραγματοποιήθηκε στο Hostal dos Reis Católicos, ένα από τα ιστορικότερα κτίρια της Ισπανίας, ακριβώς δίπλα στον περίφημο καθεδρικό ναό του Σαντιάγο ντε Κομποστέλα.

Χτισμένο στις αρχές του 16ου αιώνα για να φιλοξενεί και να περιθάλπει προσκυνητές, το κτίριο στεγάζει σήμερα πολυτελές ξενοδοχείο και θεωρείται το παλαιότερο της χώρας. Βρίσκεται στην πλατεία Ομπραντόιρο, όπου καταλήγει η διασημότερη διαδρομή του προσκυνήματος του Αγίου Ιακώβου.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών, που πραγματοποιήθηκαν υπό την εποπτεία του ισπανικού κρατικού οργανισμού τουρισμού Turespaña, τοποθετήθηκαν χάλκινοι σωλήνες σε δεκαέξι από τις γκαργκόιλ της πρόσοψης.

Η πρόθεση ήταν να απομακρύνεται το νερό της βροχής από τους πέτρινους τοίχους και τα μπαλκόνια, ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα υγρασίας.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, ήταν να αποκτήσουν τα στόματα των σκαλιστών τεράτων και ζώων μακριές μεταλλικές προεκτάσεις.

Στην περίπτωση του γυμνού άνδρα, ο σωλήνας προεξείχε από τα οπίσθιά του.Όταν απομακρύνθηκαν τα προστατευτικά καλύμματα των εργασιών την άνοιξη, οι φωτογραφίες διαδόθηκαν γρήγορα. Ένας συνταξιούχος δημοσιογράφος που μελετά τις γκαργκόιλ της πόλης ήταν από τους πρώτους που ανέδειξαν δημόσια την υπόθεση. Ακολούθησαν καταγγελίες κατοίκων, αρχιτεκτόνων και ιστορικών τέχνης, ενώ οι παραμορφωμένες μορφές έγιναν απρόσμενο αξιοθέατο. Προσκυνητές και τουρίστες σταματούσαν για να τις φωτογραφίσουν.

Η ιστορικός τέχνης Ντολόρες Ερέρο, ειδική στη μελέτη των γκαργκόιλ, ταξίδεψε από τη Μαδρίτη για να εξετάσει την επέμβαση. Περιέγραψε ανθρώπους συγκλονισμένους από το θέαμα, ορισμένους μάλιστα να κλαίνε. Υποστήριξε ότι κάθε λεπτομέρεια αυτών των γλυπτών έχει ιστορική και εικαστική σημασία και ότι υπάρχουν τεχνικές λύσεις που θα μπορούσαν να προστατεύσουν το κτίριο χωρίς τόσο εμφανείς αλλοιώσεις.Η υπόθεση απέκτησε και διοικητικές διαστάσεις.

Οι εργασίες είχαν περάσει από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ωστόσο η κυβέρνηση της Γαλικίας υποστήριξε ότι δεν της είχε υποβληθεί η ειδική τεκμηρίωση που είχε ζητήσει για την αντιμετώπιση της υγρασίας και την αισθητική επίπτωση.

Από την πλευρά του, ο Turespaña υπερασπίστηκε την επέμβαση, επικαλούμενος το εγκεκριμένο σχέδιο συντήρησης και την ανάγκη μακροχρόνιας προστασίας του κτιρίου.Στη γνωμοδότησή τους, οι ειδικοί του ICOMOS αναγνωρίζουν ότι η προστασία από το νερό αποτελεί πραγματική ανάγκη. Διαπιστώνουν όμως ότι οι σωλήνες αλλοιώνουν αισθητά την ιστορική πρόσοψη και ότι δεν είχε προηγηθεί επαρκής συγκριτική αξιολόγηση λιγότερο παρεμβατικών λύσεων.

Ζητούν ανεξάρτητη εξέταση της επέμβασης, αναλυτική καταγραφή και των 18 γκαργκόιλ του κτιρίου και επανεξέταση των εναλλακτικών τρόπων απορροής του νερού. Επισημαίνουν ακόμη ότι δεν έχει διαπιστωθεί γενικευμένη ανεπανόρθωτη ζημιά, αλλά χρειάζεται ξεχωριστός έλεγχος σε κάθε σημείο όπου στερεώθηκαν οι σωλήνες.

Οι τέσσερις οργανώσεις που προσέφυγαν στο ICOMOS ζητούν πλέον την άμεση απομάκρυνση των μεταλλικών προεκτάσεων και τη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων για τις παρεμβάσεις στο ιστορικό κέντρο του Σαντιάγο.