Σοκαριστική αποκάλυψη στην Κύπρο: Αιχμάλωτος των Τούρκων στην εισβολή του ’74 είχε πέσει θύμα βιασμού

Μια από τις πιο σκοτεινές και για δεκαετίες αποσιωπημένες πτυχές της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο ήρθε ξανά στο προσκήνιο, μέσα από μια προσωπική μαρτυρία που αποκαλύφθηκε ενώπιον της κυπριακής Βουλής.

Πρόκειται για την περίπτωση Ελληνοκύπριου αιχμαλώτου, ο οποίος υπέστη σεξουαλική κακοποίηση κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας του και κράτησε το γεγονός κρυφό ακόμη και από την οικογένειά του για περισσότερο από μισό αιώνα.

Την υπόθεση αποκάλυψε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αιχμαλώτων Πολέμου 1974, Βάσος Χρίστου, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων.

Όπως ανέφερε, ο συγκεκριμένος άνδρας μίλησε για πρώτη και μοναδική φορά στη σύζυγό του λίγο πριν από τον θάνατό του, αποκαλύπτοντάς της ότι είχε πέσει θύμα βιασμού από Τούρκους κατά την περίοδο που κρατούνταν αιχμάλωτος.

Η αποκάλυψη ήρθε ύστερα από δεκαετίες σιωπής.

Ο άνδρας είχε δημιουργήσει οικογένεια, έζησε επί χρόνια με τη σύζυγό του και απέκτησαν τέσσερα παιδιά, χωρίς ωστόσο να μοιραστεί ποτέ μαζί τους την εμπειρία που κουβαλούσε από το 1974.

Μόνο όταν αισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της ζωής του αποφάσισε να μιλήσει στη γυναίκα του.

Μετά τον θάνατό του, η σύζυγος επικοινώνησε με τον Σύνδεσμο Αιχμαλώτων Πολέμου και γνωστοποίησε όσα της είχε εκμυστηρευτεί ο άνδρας της.

Σύμφωνα με τον Βάσο Χρίστου, η γυναίκα αισθανόταν την ανάγκη να μοιραστεί την ιστορία, ώστε να απαλλαγεί από το βάρος που κουβαλούσε και, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «να αναπαυτεί η ψυχή του άνδρα της».

Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν έγινε γνωστή για πρώτη φορά το 2026.

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου είχε αναφερθεί σε αυτή και το 2024, εξηγώντας τότε ότι η σύζυγος του θύματος είχε απευθυνθεί στον ίδιο από το 2017, όταν ανέλαβε την προεδρία του Συνδέσμου.

Η μαρτυρία αναδεικνύει παράλληλα ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα: τον αριθμό των περιστατικών σεξουαλικής βίας σε βάρος ανδρών που ενδέχεται να μην καταγράφηκαν ποτέ.

Όπως έχει επισημανθεί, αρκετοί αιχμάλωτοι δεν μίλησαν ούτε στις οικογένειές τους για όσα υπέστησαν, με τον φόβο της κοινωνικής κατακραυγής, την ντροπή και το ψυχικό τραύμα να λειτουργούν ως ισχυροί λόγοι σιωπής.

Ο Βάσος Χρίστου έχει περιγράψει κατά καιρούς τις συνέπειες που άφησε η αιχμαλωσία στους ανθρώπους που βρέθηκαν στα χέρια των τουρκικών δυνάμεων.

Για πολλούς από αυτούς, οι εμπειρίες του πολέμου και της κράτησης δεν τελείωσαν όταν επέστρεψαν στην Κύπρο, αλλά συνεχίστηκαν για χρόνια μέσα από εφιάλτες, φόβο και επώδυνες αναμνήσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, η κυπριακή κυβέρνηση εξετάζει τη δημιουργία ειδικού μητρώου για τα θύματα κακοποίησης κατά την τουρκική εισβολή.

Η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, Τίνα Παύλου, ανακοίνωσε στη συνεδρίαση ότι εξετάζεται η καταγραφή τόσο γυναικών όσο και ανδρών που υπέστησαν κακοποίηση, με στόχο να υπάρξει οργανωμένη στήριξη από την Πολιτεία.

Η δημιουργία του μητρώου συνδέεται και με την ανάγκη προστασίας των ίδιων των θυμάτων.

Η καταγραφή θα πρέπει να γίνει με αυστηρή εχεμύθεια, καθώς υπάρχουν άνθρωποι που ακόμη και σήμερα δεν επιθυμούν να δημοσιοποιήσουν ούτε την ταυτότητά τους ούτε όσα υπέστησαν πριν από περισσότερα από 50 χρόνια.

Οι μαρτυρίες που έχουν φτάσει κατά καιρούς στη Βουλή της Κυπριακής Δημοκρατίας περιλαμβάνουν περιστατικά βιασμών γυναικών και ανηλίκων, βασανισμών, σοβαρών τραυματισμών και αναπηριών, αλλά και βαριών ψυχικών επιπτώσεων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, τα γεγονότα παρέμειναν άγνωστα ακόμη και στα παιδιά ή στους στενότερους συγγενείς των θυμάτων.

Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και στα στοιχεία για τους αιχμαλώτους του 1974.

Με βάση τα αρχεία του Ερυθρού Σταυρού, είχαν καταγραφεί συνολικά 2.467 αιχμάλωτοι, ηλικίας από 14 έως 74 ετών.

Ο Σύνδεσμος Αιχμαλώτων ωστόσο, έχει υποστηρίξει ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να ήταν μεγαλύτερος, καθώς δεν καταγράφηκαν όλοι όσοι βρέθηκαν υπό κράτηση, ιδίως πρόσωπα που δεν υπηρετούσαν εκείνη την περίοδο στον στρατό ή όσοι εγκαταστάθηκαν στη συνέχεια στο εξωτερικό.

Παράλληλα, από το 2023 η Κυπριακή Δημοκρατία εφαρμόζει σχέδιο φροντίδας για αιχμαλώτους και παθόντες του πολέμου του 1974.

Το πρόγραμμα προβλέπει οικονομική βοήθεια για κατ’ οίκον ή ιδρυματική φροντίδα, αλλά και κάλυψη εξειδικευμένων αναγκών των δικαιούχων.

Στα τέλη του 2025 μάλιστα, διευρύνθηκε ώστε να καλύπτει και επιπλέον κατηγορίες αναπήρων πολέμου.

Περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά τα γεγονότα του 1974, οι μαρτυρίες αυτές υπενθυμίζουν ότι ένα μέρος των συνεπειών της εισβολής παρέμεινε για δεκαετίες κρυμμένο πίσω από τη σιωπή των θυμάτων.

Ιστορίες που αποκαλύπτονται ακόμη και σήμερα δείχνουν ότι για ορισμένους ανθρώπους, ο πόλεμος δεν τελείωσε ποτέ πραγματικά.