Η πιο αμφιλεγόμενη πίτσα στον κόσμο: Ο Έλληνας που έβαλε πρώτος ανανά και δίχασε τον πλανήτη!

Για κάποιους είναι ένας από τους καλύτερους γλυκόξινους συνδυασμούς που μπήκαν ποτέ πάνω σε ζύμη. Για άλλους αποτελεί σχεδόν… έγκλημα απέναντι στην πίτσα. Όποια πλευρά κι αν διαλέξει κανείς, ένα πράγμα δύσκολα αμφισβητείται: η Hawaiian είναι μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και αμφιλεγόμενες πίτσες στον κόσμο.

Και παρά το όνομά της, δεν γεννήθηκε ούτε στη Χαβάη ούτε στην Ιταλία.

Δημιουργός της θεωρείται ένας Έλληνας μετανάστης στον Καναδά, ο Σωτήρης «Σαμ» Πανόπουλος, ο οποίος το 1962 αποφάσισε να ανοίξει μια κονσέρβα ανανά και να ρίξει μερικά κομμάτια πάνω σε μια πίτσα. Το έκανε αρχικά ως πείραμα, χωρίς να φαντάζεται ότι ο συνδυασμός θα εξαπλωνόταν αργότερα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Από την Αρκαδία στον Καναδά

Ο Σωτήρης Πανόπουλος γεννήθηκε το 1934 στη Βούρβουρα Αρκαδίας. Σε ηλικία 20 ετών εγκατέλειψε την Ελλάδα και μετανάστευσε στον Καναδά, αναζητώντας μια διαφορετική ζωή.

Μαζί με τα αδέλφια του, Ηλία και Νικήτα, ασχολήθηκε τελικά με την εστίαση. Η οικογένεια ανέλαβε το Satellite Restaurant στο Chatham του Οντάριο, ένα μαγαζί που σέρβιρε τα κλασικά πιάτα ενός βορειοαμερικανικού diner: burgers, τηγανητές πατάτες και στη συνέχεια κινεζοκαναδικές συνταγές.

Η πίτσα εκείνη την εποχή δεν είχε ακόμη τη σημερινή πανταχού παρουσία στον Καναδά. Οι επιλογές στα toppings ήταν αρκετά περιορισμένες, με υλικά όπως μανιτάρια, μπέικον και πεπερόνι να κυριαρχούν.

Ο Πανόπουλος όμως είχε ήδη γνωρίσει κάτι που θα αποδεικνυόταν καθοριστικό: τη λογική του συνδυασμού γλυκού και αλμυρού μέσα από την κινεζική κουζίνα.

Η κονσέρβα που άλλαξε την ιστορία της πίτσας

Το 1962 αποφάσισε να δοκιμάσει κάτι εντελώς ασυνήθιστο.

Στο εστιατόριο υπήρχε κονσερβοποιημένος ανανάς. Ο Πανόπουλος άνοιξε την κονσέρβα, έβαλε ανανά πάνω στην πίτσα και δοκίμασε τον συνδυασμό.

Η ιδέα ήταν εξαιρετικά απλή: αφού το γλυκό μπορούσε να συνδυαστεί με το αλμυρό στα κινεζικά πιάτα, γιατί να μη λειτουργήσει το ίδιο και στην πίτσα;

Στη συνέχεια ο ανανάς συνδυάστηκε με ζαμπόν ή μπέικον, δημιουργώντας τη γεύση που σήμερα αναγνωρίζουμε ως Hawaiian pizza. Οι πρώτες αντιδράσεις δεν ήταν όλες θετικές. Ο ίδιος ο Πανόπουλος θυμόταν ότι αρκετοί θεωρούσαν την ιδέα του παράξενη. Σταδιακά όμως οι πελάτες άρχισαν να τη ζητούν.

Το πείραμα είχε πετύχει.

Γιατί ονομάστηκε «Hawaiian»

Το μεγαλύτερο μπέρδεμα γύρω από την πίτσα βρίσκεται στο ίδιο της το όνομα.

Η Hawaiian δεν αποτελεί παραδοσιακή συνταγή της Χαβάης. Δημιουργήθηκε στον Καναδά από έναν Έλληνα και είχε επιρροές από γλυκόξινους συνδυασμούς της κινεζικής κουζίνας.

Η εξήγηση για το όνομα είναι πολύ πιο απλή.

Σύμφωνα με την ιστορία που διατηρεί και το ίδιο το Satellite Restaurant, η κονσέρβα ανανά που χρησιμοποιούσε ο Πανόπουλος έφερε την ονομασία «Hawaiian». Από εκεί προέκυψε το όνομα της νέας πίτσας.

Έτσι μια λέξη πάνω σε μια κονσέρβα έμελλε να ονομάσει μια συνταγή που θα έφτανε σε πιτσαρίες σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Η πίτσα που δεν σταμάτησε ποτέ να προκαλεί καβγάδες

Η Hawaiian απέκτησε τεράστια δημοτικότητα, αλλά παράλληλα δημιούργησε κάτι σπάνιο για ένα φαγητό: δύο σχεδόν… αντίπαλα στρατόπεδα.

Από τη μία βρίσκονται όσοι θεωρούν ότι η οξύτητα και η γλυκύτητα του ανανά ταιριάζουν ιδανικά με το αλμυρό ζαμπόν και το τυρί. Από την άλλη, οι φανατικοί της παραδοσιακής πίτσας που θεωρούν ότι τα φρούτα –και ειδικά ο ανανάς– δεν έχουν καμία θέση πάνω της.

Η διαμάχη έγινε ακόμη και πολιτικό αστείο.

Το 2017 ο τότε πρόεδρος της Ισλανδίας, Guðni Th. Jóhannesson, είπε σε μαθητές ότι αν είχε τη δύναμη θα απαγόρευε τον ανανά ως topping στην πίτσα. Η δήλωση προκάλεσε τέτοια συζήτηση ώστε αναγκάστηκε αργότερα να διευκρινίσει ότι φυσικά δεν είχε την εξουσία –ούτε πραγματική πρόθεση– να απαγορεύσει κάτι τέτοιο.

Στον «πόλεμο» μπήκε τότε και ο Καναδός πρωθυπουργός Τζάστιν Τριντό, υπερασπιζόμενος δημόσια τη δημιουργία που είχε γεννηθεί στο Οντάριο.

Ο ίδιος συνέχισε να την τρώει

Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι ο Πανόπουλος δεν αποκήρυξε ποτέ την παράξενη δημιουργία του.

Δεκαετίες αργότερα εξακολουθούσε να λέει ότι του άρεσε η Hawaiian και ότι την παρήγγελνε ο ίδιος. Είχε επίσης εκφράσει την απογοήτευσή του που δεν είχε βρει τρόπο να κατοχυρώσει εμπορικά την ιδέα όταν τη δημιούργησε.

Ο Σαμ Πανόπουλος πέθανε τον Ιούνιο του 2017 στον Καναδά, έχοντας όμως αφήσει πίσω του κάτι που ελάχιστοι εστιάτορες καταφέρνουν: μια συνταγή γνωστή σχεδόν παντού.

Μια ελληνική ιδέα που έγινε παγκόσμια

Σήμερα η Hawaiian βρίσκεται σε μενού από τη Βόρεια Αμερική μέχρι την Ευρώπη και την Ασία. Το Satellite Restaurant εξακολουθεί μάλιστα να προβάλλει την ιστορία του ως τον τόπο γέννησης της Hawaiian pizza το 1962.

Και η ιστορία της παραμένει ίσως πιο παράξενη από την ίδια τη γεύση της.

Μια πίτσα με ιταλικές ρίζες, ένας Έλληνας μετανάστης στον Καναδά, μια ιδέα επηρεασμένη από την κινεζική κουζίνα και μια κονσέρβα που της χάρισε το όνομα της Χαβάης.

Όλα επειδή ο Σωτήρης Πανόπουλος σκέφτηκε μια μέρα να βάλει ανανά πάνω στην πίτσα και να δει απλώς τι θα συμβεί.