Πώς τους «πετσόκοψες» έτσι τους Ουκρανούς βρε Ντόναλντ;
Μια συνήθεια που πολλοί θεωρούν αθώα μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην επικοινωνία ενός ζευγαριού. Πρόκειται για το «phubbing», τον όρο που περιγράφει την αγνόηση του ανθρώπου που βρίσκεται απέναντί μας, επειδή η προσοχή μας είναι στραμμένη στο κινητό τηλέφωνο.
Το φαινόμενο εμφανίζεται όταν κάποιος προτιμά να κοιτάζει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να απαντά σε μηνύματα ή να παρακολουθεί βίντεο στο smartphone, αντί να συμμετέχει σε μια συζήτηση με τον σύντροφό του.
Μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια του φαγητού, σε μια κοινή έξοδο ή ακόμη και όταν οι δύο άνθρωποι βρίσκονται μαζί στο σπίτι.
Παρότι η συμπεριφορά αυτή μπορεί να φαίνεται ασήμαντη, έρευνες δείχνουν ότι η χρήση του κινητού κατά τη διάρκεια μιας πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνίας μπορεί να μειώσει την ικανοποίηση από τη συζήτηση και το αίσθημα σύνδεσης μεταξύ των ανθρώπων.
Η ψυχολόγος Emma Seppälä, με ακαδημαϊκή παρουσία στα πανεπιστήμια Stanford και Yale, επισημαίνει ότι η τεχνολογία, ενώ δημιουργήθηκε για να διευκολύνει την επικοινωνία, μπορεί τελικά να απομακρύνει τους ανθρώπους από τις σχέσεις της πραγματικής ζωής.
Πώς το phubbing επηρεάζει την επικοινωνία
Η προσοχή που αφιερώνουμε στον συνομιλητή μας αποτελεί σημαντικό στοιχείο μιας ουσιαστικής σχέσης. Όταν κάποιος διακόπτει επανειλημμένα την επικοινωνία για να ελέγξει το κινητό του, ο άλλος μπορεί να αισθανθεί ότι δεν έχει την απαραίτητη προσοχή ή ότι κάτι άλλο είναι σημαντικότερο από εκείνον.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Applied Social Psychology έδειξε ότι ακόμη και η σκέψη πως κάποιος αγνοείται εξαιτίας ενός κινητού μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εμπειρία μιας συζήτησης.
Άλλη έρευνα, που δημοσιεύθηκε το 2016 στο επιστημονικό περιοδικό Computers in Human Behavior, διαπίστωσε ότι η αποστολή μηνυμάτων κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας μπορούσε να κάνει την αλληλεπίδραση λιγότερο ικανοποιητική.
Επιπλέον, μελέτη του 2012 έδειξε ότι ακόμη και η απλή παρουσία ενός κινητού τηλεφώνου σε μια συζήτηση, χωρίς να χρησιμοποιείται απαραίτητα, μπορούσε να μειώσει το αίσθημα εγγύτητας μεταξύ των συνομιλητών.
Οι επιπτώσεις στην ψυχολογία και στη σχέση
Το phubbing δεν επηρεάζει μόνο την ποιότητα της επικοινωνίας. Μπορεί να κάνει τον άνθρωπο που το δέχεται να αισθάνεται αποκλεισμένος, παραμελημένος ή λιγότερο σημαντικός για τον σύντροφό του.
Η επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά μπορεί να ενισχύσει την απογοήτευση και να δημιουργήσει εντάσεις, ιδιαίτερα όταν το ζευγάρι δυσκολεύεται να συζητήσει ανοιχτά το πρόβλημα.
Έρευνες έχουν επίσης συνδέσει την αγνόηση του συντρόφου λόγω κινητού με χαμηλότερη ικανοποίηση από τη σχέση και αυξημένα συμπτώματα κατάθλιψης. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν συσχετίσεις και δεν σημαίνουν ότι το phubbing αποτελεί από μόνο του τη μοναδική αιτία των συγκεκριμένων προβλημάτων.
Η επίδραση δεν περιορίζεται, πάντως, σε εκείνον που αισθάνεται παραμελημένος. Και το άτομο που χρησιμοποιεί συνεχώς το κινητό μπορεί να χάνει στιγμές ουσιαστικής επαφής, να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στη συζήτηση και να απολαμβάνει λιγότερο τον χρόνο που περνά με άλλους.
Γιατί μπορεί να επηρεάσει και την κοινωνική εικόνα μας
Η συνεχής ενασχόληση με το smartphone κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης μπορεί να εκληφθεί ως έλλειψη ενδιαφέροντος ή ευγένειας. Ο συνομιλητής ενδέχεται να θεωρήσει ότι δεν τον ακούμε πραγματικά ή ότι δεν σεβόμαστε τον χρόνο του.
Όταν η συνήθεια αυτή επαναλαμβάνεται σε γεύματα, συναντήσεις με φίλους ή οικογενειακές συγκεντρώσεις, περιορίζει τις ευκαιρίες για ουσιαστική επικοινωνία.
Παράλληλα, όταν η χρήση της τεχνολογίας παρεμβαίνει συστηματικά στην καθημερινότητα και στις προσωπικές σχέσεις, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι χρειάζεται να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τον χρόνο μας μπροστά στην οθόνη.
Πώς μπορεί να περιοριστεί το phubbing
Η αντιμετώπιση του φαινομένου ξεκινά από μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα. Ένα ζευγάρι μπορεί να συμφωνήσει ότι κατά τη διάρκεια του φαγητού ή μιας κοινής εξόδου τα κινητά θα παραμένουν στην άκρη, εκτός αν υπάρχει κάποια επείγουσα ανάγκη.
Εξίσου σημαντικό είναι να συζητούν οι δύο πλευρές για το πώς αισθάνονται. Αν κάποιος νιώθει ότι αγνοείται, μπορεί να εξηγήσει ήρεμα στον σύντροφό του τι τον ενοχλεί, χωρίς η συζήτηση να μετατραπεί σε κατηγορία ή αντιπαράθεση.
Η θέσπιση συγκεκριμένων ορίων στη χρήση του κινητού, η απενεργοποίηση περιττών ειδοποιήσεων και η συνειδητή απομάκρυνση από τις οθόνες για ορισμένα διαστήματα μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία καλύτερων συνηθειών.
Το ζητούμενο δεν είναι να αποκλειστεί η τεχνολογία από την καθημερινότητα, αλλά να μην υποκαθιστά την ανθρώπινη επαφή. Όταν δύο άνθρωποι επιλέγουν να αφιερώνουν πραγματικά την προσοχή τους ο ένας στον άλλον, ενισχύουν την επικοινωνία τους και περιορίζουν τις παρεξηγήσεις που μπορεί να προκαλέσει η συνεχής παρουσία του κινητού.
