Λύκοι ζούσαν δίπλα σε ανθρώπους πριν από 5.000 χρόνια – Τι αποκάλυψαν τα ευρήματα στη Βαλτική

Μια αρχαιολογική ανακάλυψη σε ένα μικρό νησί της Βαλτικής έρχεται να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στη συζήτηση για τη σχέση ανθρώπου και λύκου, αλλά και για τα πρώτα βήματα που οδήγησαν στην εξημέρωση των ζώων.

Στο νησί Stora Karlsö, ανοιχτά των ακτών της Σουηδίας, ερευνητές εντόπισαν τα λείψανα δύο γκρίζων λύκων, ηλικίας περίπου 3.000 έως 5.000 ετών.

Το εύρημα προκαλεί έκπληξη, καθώς οι λύκοι δεν θα μπορούσαν εύκολα να έχουν φτάσει εκεί με φυσικό τρόπο, αφού το νησί ήταν απομονωμένο και η πρόσβαση σε αυτό απαιτούσε θαλάσσια μετακίνηση.

Το γεγονός αυτό οδηγεί τους επιστήμονες σε ένα κρίσιμο ερώτημα: μεταφέρθηκαν οι λύκοι από ανθρώπους και, αν ναι, γιατί;

Λύκοι μέσα σε ανθρώπινους οικισμούς της προϊστορίας

Τα οστά προέρχονται από το σπήλαιο Stora Förvar, έναν χώρο που χρησιμοποιούσαν κατά τη Νεολιθική Εποχή και την Εποχή του Χαλκού κοινότητες κυνηγών και ψαράδων.

Η έρευνα, στην οποία συνδυάστηκαν γενετικές αναλύσεις, μελέτη ισοτόπων και εξέταση των σκελετικών χαρακτηριστικών, δείχνει ότι τα ζώα δεν ήταν σκύλοι, αλλά γνήσιοι γκρίζοι λύκοι.

Τα γονιδιώματά τους παρουσίαζαν μεγαλύτερη ομοιότητα με αρχαίους ευρασιατικούς πληθυσμούς λύκων και όχι με τις γραμμές των κατοικίδιων σκύλων.

Ωστόσο, η παρουσία τους στο νησί δημιουργεί ένα μεγάλο μυστήριο: πώς βρέθηκαν εκεί;

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η ανθρώπινη μεταφορά αποτελεί την πιο πιθανή εξήγηση, καθώς ένας φυσικός εποικισμός του νησιού από λύκους θεωρείται εξαιρετικά δύσκολος.

Η διατροφή τους αποκαλύπτει τη σχέση με τους ανθρώπους

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της μελέτης αφορά τη διατροφή των ζώων.

Η ανάλυση σταθερών ισοτόπων έδειξε ότι οι λύκοι κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες θαλάσσιας τροφής, όπως ψάρια και φώκιες.

Η διατροφή αυτή παρουσίαζε σημαντικές ομοιότητες με εκείνη των ανθρώπων που κατοικούσαν στο νησί.

Το στοιχείο αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι οι λύκοι δεν ζούσαν απλώς κοντά στους ανθρώπους, αλλά πιθανότατα είχαν πρόσβαση σε τροφή που συνδεόταν με τις ανθρώπινες δραστηριότητες.

Οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο οι προϊστορικές κοινότητες να κρατούσαν ή να διαχειρίζονταν λύκους με κάποιο τρόπο, πολύ πριν εμφανιστούν οι πλήρως εξημερωμένοι σκύλοι.

Μικρότεροι λύκοι και περιορισμένη γενετική ποικιλότητα

Τα ευρήματα παρουσίασαν και άλλα χαρακτηριστικά που προβλημάτισαν τους ειδικούς.

Οι δύο λύκοι ήταν μικρότεροι σε μέγεθος από τους σύγχρονους σκανδιναβικούς λύκους, ενώ ένας από αυτούς εμφάνιζε ιδιαίτερα χαμηλή γενετική ποικιλότητα.

Η μειωμένη γενετική διαφοροποίηση μπορεί να εμφανιστεί σε απομονωμένους πληθυσμούς, αλλά μπορεί επίσης να συνδέεται με ζώα που βρίσκονται υπό κάποιο βαθμό ανθρώπινης διαχείρισης.

Παρότι οι ερευνητές δεν αποκλείουν άλλες πιθανές εξηγήσεις, ο συνδυασμός των στοιχείων δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σενάριο.

Ένας τραυματισμένος λύκος που ίσως εξαρτιόταν από ανθρώπους

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κατάσταση ενός από τα ζώα.

Στον σκελετό του εντοπίστηκε σοβαρός τραυματισμός σε οστό του άκρου, ο οποίος πιθανότατα θα επηρέαζε για μεγάλο χρονικό διάστημα την ικανότητά του να κινείται και να κυνηγά.

Το γεγονός ότι το ζώο επέζησε παρά το πρόβλημα αυτό δείχνει ότι ίσως είχε πρόσβαση σε εναλλακτική πηγή τροφής και δεν βασιζόταν αποκλειστικά στις δικές του κυνηγετικές ικανότητες.

Για τους επιστήμονες, αυτό αποτελεί ακόμη ένα στοιχείο που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας πιο στενής σχέσης με τους ανθρώπους.

«Μια πολύ πιο περίπλοκη εικόνα από ό,τι περιμέναμε»

Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Linus Girdland-Flink από το Πανεπιστήμιο του Aberdeen, ανέφερε ότι η ανακάλυψη ήταν απρόσμενη, καθώς οι λύκοι διατηρούσαν την τυπική γενετική καταγωγή των άγριων λύκων, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται πως βρίσκονταν σε ένα περιβάλλον όπου μπορούσαν να φτάσουν μόνο μέσω ανθρώπινης μεταφοράς.

Όπως σημείωσε, τα ευρήματα αποκαλύπτουν «μια περίπλοκη εικόνα της σχέσης μεταξύ ανθρώπων και λύκων στο παρελθόν».

Από την πλευρά του, ο Pontus Skoglund από το Ινστιτούτο Francis Crick ανέφερε ότι οι ερευνητές αρχικά περίμεναν να βρουν υπολείμματα σκύλου και όχι λύκου.

Η ανακάλυψη, όπως τόνισε, δείχνει ότι σε ορισμένες κοινωνίες της προϊστορίας οι άνθρωποι ίσως ήταν σε θέση να κρατούν λύκους κοντά στους οικισμούς τους και να αναγνωρίζουν κάποια αξία σε αυτή τη σχέση.

Η μελέτη δεν δίνει οριστική απάντηση στο πότε και πώς ξεκίνησε η εξημέρωση των λύκων, όμως προσθέτει ένα σημαντικό κομμάτι στο παζλ της εξέλιξης της σχέσης ανάμεσα στον άνθρωπο και ένα από τα πιο εμβληματικά αρπακτικά της φύσης.