Οι κάστορες μπορούν να γίνουν «ασπίδα» απέναντι στις πυρκαγιές – Πώς προστατεύουν τα δάση

Οι επιστήμονες την ώρα που οι μεγάλες πυρκαγιές αυξάνονται σε συχνότητα και ένταση, στρέφουν το ενδιαφέρον τους σε μια απρόσμενη φυσική «ασπίδα»: τους κάστορες.

Τα συγκεκριμένα ζώα, γνωστά για την ικανότητά τους να κατασκευάζουν φράγματα σε ποτάμια και ρυάκια, φαίνεται πως μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη δημιουργία περιοχών που είναι πιο ανθεκτικές απέναντι στις φλόγες.

Με τις κατασκευές τους, οι κάστορες αλλάζουν τη μορφολογία μικρών υδάτινων συστημάτων.

Τα φράγματά τους μειώνουν την ταχύτητα ροής του νερού, δημιουργούν μικρούς υγροτόπους και επιτρέπουν στο έδαφος να διατηρεί περισσότερη υγρασία ακόμη και σε περιόδους έντονης ξηρασίας.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η γύρω βλάστηση να παραμένει πιο πράσινη και να υπάρχει μικρότερη ποσότητα ξερών φυτικών υλικών, τα οποία λειτουργούν ως καύσιμη ύλη για τις πυρκαγιές.

Οι περιοχές με κάστορες αντέχουν περισσότερο στις φωτιές

Έρευνα που εξέτασε μεγάλες πυρκαγιές στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι οι περιοχές κοντά σε ποτάμια όπου υπήρχαν φράγματα καστόρων διατήρησαν σε μεγαλύτερο βαθμό τη βλάστησή τους.

Συγκεκριμένα, οι παραποτάμιες ζώνες με παρουσία καστόρων παρουσίασαν πολύ μικρότερη απώλεια πράσινης βλάστησης σε σύγκριση με αντίστοιχες περιοχές χωρίς τη δραστηριότητα των ζώων.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι υγρές αυτές «νησίδες» μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικά εμπόδια, επιβραδύνοντας την πορεία μιας πυρκαγιάς και μειώνοντας την έντασή της όταν αυτή φτάνει κοντά τους.

Βοηθούν και μετά το πέρασμα της φωτιάς

Η συμβολή των καστόρων δεν σταματά στην προστασία από τις φλόγες. Τα φράγματά τους συγκρατούν στάχτη, λάσπη και φερτά υλικά, προστατεύοντας τα ποτάμια από τη ρύπανση μετά από μια πυρκαγιά.

Παράλληλα, η επιβράδυνση της ροής του νερού περιορίζει τη διάβρωση του εδάφους και μειώνει τον κίνδυνο πλημμυρών που συχνά ακολουθούν μετά την καταστροφή των δασών.

Μελέτες στη Σιέρα Νεβάδα έχουν δείξει ότι η επιστροφή των καστόρων σε συγκεκριμένες περιοχές θα μπορούσε να δημιουργήσει χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα πιο ανθεκτικών στη φωτιά εκτάσεων, ενώ παράλληλα θα συνέβαλε στην αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων νερού.

Η επιστροφή των καστόρων στην Ευρώπη

Οι πληθυσμοί των καστόρων αυξάνονται ξανά και στην Ευρώπη, μετά από δεκαετίες προστασίας και προγραμμάτων επανεισαγωγής.

Σήμερα υπολογίζεται ότι ξεπερνούν το 1,2 εκατομμύριο, αποτελώντας σημαντικό παράγοντα για την ισορροπία πολλών οικοσυστημάτων.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι κάστορες δεν μπορούν να αποτελέσουν τη μοναδική λύση απέναντι στις πυρκαγιές. Η πρόληψη, η σωστή διαχείριση των δασών και η αποτελεσματική πυρόσβεση παραμένουν απαραίτητες.

Ωστόσο, η φύση φαίνεται πως διαθέτει τους δικούς της μηχανισμούς προστασίας και οι κάστορες αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός «συνεργάτη» που μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο στη μάχη απέναντι στις ολοένα πιο καταστροφικές πυρκαγιές.