Βαρύ το οικονομικό τίμημα για τις χώρες του Κόλπου λόγω του πολέμου με το Ιράν

Βαρύ οικονομικό τίμημα καλούνται να πληρώσουν οι χώρες του Περσικού Κόλπου από τον πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν, καθώς οι άμεσες υλικές ζημιές ξεπερνούν τα 200 δισ. δολάρια, ενώ οι απώλειες στην οικονομική ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα αγγίξουν τα 790 δισ. δολάρια έως το 2030.

Σύμφωνα με έκθεση της Allianz Trade, οι καταστροφικές οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης αναγκάζουν πλέον τους Άραβες συμμάχους της Ουάσιγκτον στην περιοχή να προσφύγουν στα κρατικά επενδυτικά τους ταμεία (sovereign wealth funds), περιορίζοντας παράλληλα τη φιλοδοξία και την έκταση των μεγάλων αναπτυξιακών τους σχεδίων.

Η συνολική επίπτωση από τις φυσικές καταστροφές και την απώλεια οικονομικής δραστηριότητας προσεγγίζει το 1 τρισ. δολάρια, με τις ενεργειακές υποδομές, τον τουρισμό, την αγορά ακινήτων και το περιφερειακό εμπόριο να συγκαταλέγονται στους κλάδους που δέχονται τα ισχυρότερα πλήγματα.

Περισσότερα από 200 δισ. δολάρια σε υλικές ζημιές έχουν ήδη καταγραφεί στην ευρύτερη περιοχή, με τις μεγαλύτερες επιπτώσεις να εντοπίζονται στις οικονομίες που επηρεάζονται από τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Hormuz.

Ωστόσο, το πραγματικό οικονομικό κόστος της σύγκρουσης δεν περιορίζεται στις άμεσες καταστροφές.

Η έκθεση εκτιμά ότι οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου θα χάσουν σωρευτικά 790 δισ. δολάρια από την οικονομική τους παραγωγή την περίοδο 2026-2030, σε σύγκριση με τις προβλέψεις ανάπτυξης που είχαν διαμορφωθεί πριν από τον πόλεμο.

Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 5,9% του συνολικού ΑΕΠ των χωρών της περιοχής κατά την πενταετία.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό πλήγμα για οικονομίες που έχουν επενδύσει στρατηγικά στη διαφοροποίηση των παραγωγικών τους μοντέλων, επιδιώκοντας να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα έσοδα των υδρογονανθράκων.

Στα κρατικά επενδυτικά ταμεία στρέφονται οι αραβικές χώρες

Προκειμένου να περιορίσουν τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου, τα κράτη του Περσικού Κόλπου αναμένεται να διοχετεύσουν περίπου 120 δισ. δολάρια από τα κρατικά επενδυτικά τους ταμεία σε εγχώριες επενδύσεις έως το 2030.

Η συγκεκριμένη στρατηγική, ωστόσο, θα περιορίσει τους διαθέσιμους πόρους για επενδύσεις στο εξωτερικό.

Την ίδια στιγμή, τα πλεονάζοντα έσοδα από το εμπόριο και τις επενδύσεις σε ξένα περιουσιακά στοιχεία εκτιμάται ότι θα μειωθούν κατά 50%.

Η πολεμική σύγκρουση αναγκάζει επίσης τις κυβερνήσεις της περιοχής να επανεξετάσουν τις αναπτυξιακές τους προτεραιότητες, μετατοπίζοντας τις δαπάνες από τα φιλόδοξα μεγάλα έργα (mega-projects) προς την οικονομική ανθεκτικότητα, τις εγχώριες υποδομές και τις στρατιωτικές δαπάνες.

Οι τελευταίες αναμένεται να διαμορφωθούν στα 380-400 δισ. δολάρια έως το 2030, δημιουργώντας δυνητικά επενδυτικές ευκαιρίες περίπου 160 δισ. δολαρίων για τον ιδιωτικό τομέα και τους ξένους επενδυτές.

Κερδίζει η Saudi Aramco, αλλά επιδεινώνονται οι προοπτικές της Σαουδικής Αραβίας

Παρά τις ευρύτερες οικονομικές απώλειες στην περιοχή, η Saudi Aramco ανακοίνωσε αύξηση 34,6% στα καθαρά κέρδη του τρίτου τριμήνου, επωφελούμενη από τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου.

Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται παρά τους περιορισμούς που επηρεάζουν την πρόσβαση στα Στενά του Hormuz και του Bab al-Mandab.

Ωστόσο, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) έχει υποβαθμίσει τις προβλέψεις του για τη Σαουδική Αραβία, εκτιμώντας ότι η οικονομία της θα συρρικνωθεί κατά 3,3% φέτος.

Η νέα πρόβλεψη είναι χαμηλότερη κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την εκτίμηση που είχε δημοσιοποιήσει το Ταμείο τον Ιούλιο.

Τον Οκτώβριο, ο Jihad Azour, διευθυντής του Τμήματος Μέσης Ανατολής και Κεντρικής Ασίας του ΔΝΤ, προειδοποίησε ότι οι πετρελαιοπαραγωγές οικονομίες του Περσικού Κόλπου θα δυσκολευτούν να επιστρέψουν στις αναπτυξιακές τους τροχιές πριν από τον πόλεμο μεσοπρόθεσμα.

Εξαντλούνται τα ενεργειακά αποθέματα και οι εναλλακτικές οδοί μεταφοράς

Αρχικά, οι οικονομίες της περιοχής επιχείρησαν να περιορίσουν τις αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές αξιοποιώντας στρατηγικά αποθέματα, αποθηκευμένα καύσιμα, εναλλακτικούς προμηθευτές και διαφορετικές θαλάσσιες οδούς μεταφοράς.

Ωστόσο, τα διαθέσιμα αυτά περιθώρια ασφαλείας πλησιάζουν πλέον στα όριά τους. Τόσο η έκθεση της Allianz Trade όσο και οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η διάρκεια της πολεμικής σύγκρουσης θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για το τελικό οικονομικό κόστος.

Ένας παρατεταμένος πόλεμος απειλεί να διευρύνει τις χρηματοοικονομικές απώλειες, να καθυστερήσει τα αναπτυξιακά προγράμματα και να υπονομεύσει τις μακροπρόθεσμες φιλοδοξίες των χωρών του Περσικού Κόλπου για διαφοροποίηση των οικονομιών τους.

Ο ναυτικός αποκλεισμός και τα αντίποινα του ΙράνΤον Απρίλιο, η Ουάσιγκτον επέβαλε τον ναυτικό αποκλεισμό, μετά την επιθετική ενέργεια ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, η οποία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.

Η Τεχεράνη απάντησε με διαδοχικά κύματα πυραυλικών επιθέσεων και επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) εναντίον των κατεχόμενων από το Ισραήλ εδαφών, καθώς και αμερικανικών βάσεων και συμφερόντων σε ολόκληρη την περιοχή. Παράλληλα, επέβαλε περιορισμούς στη διέλευση αμερικανικών πλοίων και πλοίων συμμάχων των ΗΠΑ από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Hormuz.

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε σοβαρή αναστάτωση στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, οδηγώντας σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και των καυσίμων, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε μια προσπάθεια να αμβλύνουν τις πιέσεις στην προσφορά, η Ουάσιγκτον και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) έχουν προχωρήσει έκτοτε επανειλημμένα στην αποδέσμευση στρατηγικών πετρελαϊκών αποθεμάτων.