Υγεία
Ο θάνατος του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη έφερε ξανά στο προσκήνιο το πολλαπλό μυέλωμα, μια σοβαρή αιματολογική κακοήθεια που προσβάλλει τον μυελό των οστών.
Αν και πρόκειται για τη δεύτερη συχνότερη μορφή καρκίνου του αίματος μετά τα λεμφώματα, η νόσος παραμένει σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό.
Το πολλαπλό μυέλωμα αναπτύσσεται όταν τα πλασματοκύτταρα, τα οποία φυσιολογικά παράγουν αντισώματα για την άμυνα του οργανισμού, αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα.
Τα παθολογικά κύτταρα καταλαμβάνουν τον μυελό των οστών, εμποδίζοντας την παραγωγή υγιών αιμοσφαιρίων, ενώ παράγουν και μια ανώμαλη πρωτεΐνη που μπορεί να προκαλέσει βλάβες κυρίως στους νεφρούς.
Η νόσος εμφανίζεται κυρίως σε άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών και είναι ελαφρώς συχνότερη στους άνδρες.
Οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει στην ακριβή αιτία εμφάνισής της, ωστόσο θεωρούν ότι σημαντικό ρόλο παίζουν τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Μεταξύ των παραγόντων που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο περιλαμβάνονται η προχωρημένη ηλικία, η παχυσαρκία, το οικογενειακό ιστορικό αιματολογικών κακοηθειών, η έκθεση σε ορισμένες χημικές ουσίες ή ακτινοβολία, καθώς και η ύπαρξη μονοκλωνικής γαμμαπάθειας αδιευκρίνιστης σημασίας (MGUS), η οποία σε μικρό ποσοστό ασθενών μπορεί να εξελιχθεί σε πολλαπλό μυέλωμα.
Τα πρώτα συμπτώματα
Στα αρχικά στάδια το πολλαπλό μυέλωμα μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα και να διαγνωστεί τυχαία μέσω αιματολογικών εξετάσεων.
Όσο όμως εξελίσσεται, ενδέχεται να εμφανιστούν:
- επίμονος πόνος στα οστά, κυρίως στη μέση, τα πλευρά ή τη λεκάνη,
- εύκολα κατάγματα,
- έντονη κόπωση και αδυναμία λόγω αναιμίας,
- συχνές λοιμώξεις,
- ανεξήγητη απώλεια βάρους,
- αυξημένη δίψα,
- ναυτία και δυσκοιλιότητα,
- νεφρική δυσλειτουργία,
- αυξημένα επίπεδα ασβεστίου στο αίμα, που μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση, υπνηλία και αφυδάτωση.
Οι αιματολόγοι χρησιμοποιούν συχνά το ακρωνύμιο CRAB για να περιγράψουν τα βασικά χαρακτηριστικά της νόσου:
- C (Calcium): αυξημένο ασβέστιο,
- R (Renal): νεφρική βλάβη,
- A (Anemia): αναιμία,
- B (Bone): οστικές βλάβες.
Μπορεί να επηρεάσει και την όραση
Αν και δεν αποτελεί από τα πιο συχνά συμπτώματα, το πολλαπλό μυέλωμα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να προκαλέσει και οφθαλμολογικές επιπλοκές.
Οι ασθενείς ενδέχεται να εμφανίσουν θολή όραση, διπλωπία, αιμορραγίες στον αμφιβληστροειδή, οίδημα του οπτικού νεύρου ή ακόμη και πόνο στα μάτια.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό εξετάσεων, όπως γενική αίματος, βιοχημικός έλεγχος, ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών, ανοσοκαθήλωση, μέτρηση ελεύθερων ελαφρών αλύσεων, βιοψία ή μυελόγραμμα μυελού των οστών, καθώς και απεικονιστικές εξετάσεις όπως αξονική, μαγνητική ή PET/CT, όταν απαιτείται.
Οι διαθέσιμες θεραπείες
Τα τελευταία χρόνια η θεραπευτική αντιμετώπιση του πολλαπλού μυελώματος έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο.
Ανάλογα με την ηλικία και τη γενική κατάσταση του ασθενούς, μπορεί να εφαρμοστούν στοχευμένες θεραπείες, ανοσοτροποποιητικά φάρμακα, αναστολείς πρωτεασώματος, μονοκλωνικά αντισώματα, κορτικοστεροειδή, χημειοθεραπεία, αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, αλλά και νεότερες κυτταρικές θεραπείες, όπως η CAR-T, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Παράλληλα, χορηγούνται θεραπείες για την προστασία των οστών, την αντιμετώπιση του πόνου και την πρόληψη λοιμώξεων, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και τον καλύτερο έλεγχο της νόσου.
