Μακροζωία: Οι μύθοι για όσους ζουν πάνω από 100 χρόνια και τα στοιχεία που αμφισβητούνται

Οι άνθρωποι που ξεπερνούν τα 100 χρόνια ζωής αποτελούν συχνά αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, καθώς η καθημερινότητά τους θεωρείται ότι μπορεί να κρύβει στοιχεία για τη μακροζωία.

Ωστόσο, ο επιστήμονας Σολ Τζάστιν Νιούμαν αμφισβητεί ορισμένα από τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την εξαγωγή συμπερασμάτων, υποστηρίζοντας ότι σε κάποιες περιπτώσεις οι ηλικίες των υπεραιωνόβιων δεν έχουν καταγραφεί με αξιοπιστία.

Στο βιβλίο του «Morbid: Debunking Modern Longevity Science», ο Νιούμαν εξετάζει περιπτώσεις ανθρώπων που εξακολουθούσαν να εμφανίζονται στα επίσημα μητρώα πολλά χρόνια μετά τον θάνατό τους.

Παράλληλα, αμφισβητεί κατά πόσο οι συνήθειες που συνδέονται με τις λεγόμενες «Μπλε Ζώνες» αποδεικνύουν ότι συγκεκριμένοι τρόποι ζωής οδηγούν σε μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Η υπόθεση που αποκάλυψε προβλήματα στα ηλικιακά μητρώα

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υπόθεση του Σόγκα Κάτο, ο οποίος εμφανιζόταν ως ένας από τους γηραιότερους κατοίκους του Τόκιο το 2010.

Κοινωνικοί λειτουργοί επιχείρησαν να τον επισκεφθούν για να τον συγχαρούν για τα 111α γενέθλιά του, όμως η οικογένειά του απέφευγε τις επισκέψεις. Όταν οι αστυνομικές αρχές μπήκαν τελικά στο σπίτι, εντόπισαν τη μουμιοποιημένη σορό του στο κρεβάτι.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ο άνδρας είχε πεθάνει τουλάχιστον 30 χρόνια νωρίτερα.

Η οικογένειά του φέρεται να υποστήριξε ότι είχε απομονωθεί με σκοπό να γίνει ένας «ζωντανός Βούδας».

Στο μεταξύ, η σύνταξή του εξακολουθούσε να καταβάλλεται και από τον λογαριασμό του είχαν αποσυρθεί 2,7 εκατομμύρια γεν, ποσό που αντιστοιχούσε τότε σε περίπου 31.000 δολάρια.

Η υπόθεση οδήγησε σε ελέγχους στην Ιαπωνία.

Ο Νιούμαν υποστηρίζει ότι 234.354 άνθρωποι που εμφανίζονταν στα οικογενειακά μητρώα δεν μπορούσαν να εντοπιστούν. Άλλοι ερευνητές, ωστόσο, αμφισβήτησαν αυτή την ερμηνεία, υποστηρίζοντας ότι ο αριθμός των πραγματικά αγνοουμένων ήταν περίπου 600.

Ο συγγραφέας επικαλείται και την Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι μετά την απογραφή του 2011 και τους ελέγχους για απάτες με συντάξεις, το 72% των καταγεγραμμένων υπεραιωνόβιων εξαφανίστηκε από τις σχετικές καταγραφές.

Οι αμφιβολίες για τις «Μπλε Ζώνες»

Οι «Μπλε Ζώνες» είναι περιοχές που έχουν συνδεθεί με αυξημένη μακροζωία και στις οποίες οι κάτοικοι φέρονται να ζουν συχνά πάνω από τα 100 χρόνια.

Η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και οι κοινωνικές σχέσεις τους παρουσιάζονται ως παράγοντες που ενδέχεται να συμβάλλουν στη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Ο Νιούμαν υποστηρίζει, ωστόσο, ότι όταν υπάρχουν αμφιβολίες για την ακρίβεια των ηλικιακών στοιχείων, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή και στα συμπεράσματα για τις συνήθειες που υποτίθεται ότι εξηγούν τη μακροζωία.

Ως παράδειγμα αναφέρει την Οκινάουα της Ιαπωνίας, η οποία έχει αποκτήσει διεθνή φήμη για τον μεγάλο αριθμό ηλικιωμένων κατοίκων της.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται, οι κάτοικοι της περιοχής καταναλώνουν περισσότερο Kentucky Fried Chicken από οποιονδήποτε άλλο πληθυσμό στην Ιαπωνία, ενώ η διατροφή τους δεν συμβαδίζει πλήρως με τις συστάσεις για αυξημένη κατανάλωση λαχανικών.

Αναφέρεται επίσης στη Σιγκαπούρη, η οποία έχει χαρακτηριστεί «Μπλε Ζώνη», παρά τις επισημάνσεις για την απαιτητική καθημερινότητα και την κατανάλωση ζάχαρης και αλατιού από τους κατοίκους της.

Τα παραδείγματα αυτά, σύμφωνα με την προσέγγιση του συγγραφέα, δείχνουν ότι δεν μπορεί να αποδοθεί η μακροζωία σε συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες χωρίς να εξεταστούν η αξιοπιστία των δεδομένων και άλλοι πιθανοί παράγοντες.

Τι συνέβη με τις υποσχέσεις των αντιγηραντικών θεραπειών

Ο Νιούμαν εξετάζει και τις επιστημονικές προσπάθειες για την επιβράδυνση της γήρανσης, εστιάζοντας μεταξύ άλλων στη ρεσβερατρόλη, μια ουσία που βρίσκεται στο κόκκινο κρασί και έχει μελετηθεί για πιθανή σχέση με τη μακροζωία.

Το 2008, η φαρμακευτική εταιρεία GlaxoSmithKline εξαγόρασε τη Sirtris, η οποία δραστηριοποιούνταν στην έρευνα γύρω από την ουσία, έναντι περίπου 720 εκατομμυρίων δολαρίων.

Το 2013 έκλεισε τις εγκαταστάσεις της εταιρείας στο Κέιμπριτζ και ενσωμάτωσε την έρευνά της στις δικές της δραστηριότητες, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία για τα οφέλη της ρεσβερατρόλης στους ανθρώπους παρέμεναν ανεπαρκή.

Ένα ακόμη παράδειγμα που παρουσιάζει αφορά πείραμα του 1961 με σολομούς κοκάνι.

Η αφαίρεση των γονάδων τους απέτρεψε τον συνηθισμένο θάνατο μετά την αναπαραγωγή και επέτρεψε σε ορισμένα ψάρια να ζήσουν περισσότερο από το διπλάσιο της συνήθους διάρκειας ζωής τους.

Το εύρημα, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι αντίστοιχες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στους ανθρώπους με τα ίδια αποτελέσματα.

Πόσο αξιόπιστα είναι τα στοιχεία για τη μακροζωία;

Το βασικό ερώτημα που θέτει ο Νιούμαν είναι κατά πόσο οι θεωρίες για τη μακροζωία στηρίζονται σε επαρκή και αξιόπιστα δεδομένα.

Η ακρίβεια των ηλικιακών μητρώων, η αξιολόγηση των επιστημονικών ερευνών και η διάκριση ανάμεσα σε μια απλή συσχέτιση και σε μια αποδεδειγμένη αιτία αποτελούν κρίσιμα ζητήματα.

Η μελέτη των ανθρώπων που φτάνουν σε εξαιρετικά προχωρημένη ηλικία μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τη γήρανση.

Ωστόσο, η καταγραφή μιας μεγάλης ηλικίας δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει ότι μια συγκεκριμένη διατροφή, συνήθεια ή θεραπεία ευθύνεται για τη μακροζωία.

Η συζήτηση που ανοίγει το βιβλίο αφορά, επομένως, όχι μόνο το πώς μπορούμε να ζήσουμε περισσότερο, αλλά και το κατά πόσο οι δημοφιλείς συμβουλές για την παράταση της ζωής βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα που έχουν ελεγχθεί επαρκώς.