Αλτσχάιμερ: Πειραματικό φάρμακο θα δοκιμαστεί σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα

Μια διαφορετική προσέγγιση στη μάχη κατά της νόσου Αλτσχάιμερ επιχειρούν οι επιστήμονες, καθώς ένα πειραματικό φάρμακο θα χορηγηθεί σε ανθρώπους που δεν έχουν ακόμη εμφανίσει προβλήματα μνήμης, αλλά θεωρούνται ότι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν τη νόσο.

Η διεθνής κλινική δοκιμή PrevenTRON ξεκινά με στόχο να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα: εάν η θεραπεία αρχίσει αρκετά χρόνια πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, μπορεί να καθυστερήσει ή ακόμη και να αποτρέψει την εκδήλωση του Αλτσχάιμερ;

Το τεστ αίματος που θα εντοπίζει τους συμμετέχοντες

Κεντρικό ρόλο στη μελέτη θα έχει μια εξέταση αίματος για τον βιοδείκτη p-tau217, ο οποίος συνδέεται με τις παθολογικές αλλαγές που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό ανθρώπων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.

Οι υποψήφιοι συμμετέχοντες θα πρέπει αρχικά να μην παρουσιάζουν συμπτώματα και να μην έχουν σημαντικά προβλήματα μνήμης ή σκέψης.

Στη συνέχεια θα υποβάλλονται στη διαδικασία ελέγχου ώστε να διαπιστωθεί εάν πληρούν τα κριτήρια της μελέτης.

Συνολικά, περίπου 1.600 υγιείς ενήλικες ηλικίας 55 έως 80 ετών αναμένεται να λάβουν μέρος στη διεθνή δοκιμή.

Οι συμμετέχοντες θα λάβουν είτε το πειραματικό φάρμακο trontinemab είτε placebo, χωρίς να γνωρίζουν σε ποια ομάδα έχουν καταταχθεί.

Το trontinemab έχει σχεδιαστεί ώστε να στοχεύει τις αμυλοειδείς πλάκες που συσσωρεύονται στον εγκέφαλο και αποτελούν ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της νόσου Αλτσχάιμερ.

Προηγούμενα δεδομένα από ασθενείς με πρώιμη νόσο έδειξαν σημαντική μείωση του αμυλοειδούς, γεγονός που οδήγησε τους ερευνητές να εξετάσουν τώρα εάν η παρέμβαση σε ακόμη πιο πρώιμο στάδιο μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία.

Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι πρόκειται για ερευνητική θεραπεία και ότι δεν είναι ακόμη γνωστό εάν θα μπορέσει πράγματι να εμποδίσει την εμφάνιση της άνοιας.

Η μεγάλη αλλαγή στη θεραπεία του Αλτσχάιμερ

Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της έρευνας επικεντρωνόταν σε ανθρώπους που είχαν ήδη εμφανίσει συμπτώματα. Η συγκεκριμένη μελέτη επιχειρεί να μεταφέρει το σημείο παρέμβασης πολύ νωρίτερα.

Η λογική είναι ότι οι βιολογικές αλλαγές που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ μπορεί να ξεκινούν αρκετά χρόνια πριν γίνει εμφανής η απώλεια μνήμης.

Επομένως, εάν οι γιατροί μπορούν να εντοπίσουν εγκαίρως ποιοι άνθρωποι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και να παρέμβουν πριν εμφανιστούν συμπτώματα, ίσως υπάρχει μεγαλύτερο περιθώριο να καθυστερήσει η εξέλιξη της νόσου.

Η προσέγγιση αυτή έχει παρομοιαστεί από ειδικούς με μια μορφή «στατινών για τον εγκέφαλο», δηλαδή με τη λογική μιας προληπτικής θεραπείας που θα μπορούσε να χορηγείται σε ανθρώπους υψηλού κινδύνου πριν εμφανιστεί το πρόβλημα.

Η δοκιμή θα διαρκέσει έως και έξι χρόνια

Οι συμμετέχοντες θα παρακολουθούνται για περίπου τέσσερα έως έξι χρόνια, ενώ οι ερευνητές θα συγκρίνουν την πορεία όσων λαμβάνουν το φάρμακο με εκείνων που λαμβάνουν placebo.

Το βασικό ζητούμενο είναι να διαπιστωθεί εάν η θεραπεία μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση προβλημάτων στη μνήμη και στη σκέψη και τελικά να μειώσει τον κίνδυνο εκδήλωσης Αλτσχάιμερ.

Η Surrey and Borders Partnership NHS Foundation Trust αποτελεί το βασικό κέντρο στρατολόγησης στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η μελέτη πραγματοποιείται σε διεθνές επίπεδο.

«Δεν είναι μαγική λύση»

Ο καθηγητής Ramin Nilforooshan, επικεφαλής ερευνητής της δοκιμής, έχει επισημάνει ότι οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμη να γνωρίζουν εάν η συγκεκριμένη προσέγγιση θα πετύχει.

Το ζητούμενο, όπως εξηγεί, είναι να εξεταστεί εάν η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου, πριν η βλάβη στον εγκέφαλο οδηγήσει σε εμφανή προβλήματα.

Για τους ερευνητές, η εξέλιξη των αιματολογικών βιοδεικτών όπως το p-tau217 ανοίγει πλέον έναν νέο δρόμο, καθώς μπορεί να επιτρέψει τον εντοπισμό ανθρώπων υψηλού κινδύνου χωρίς να περιμένουν να εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.

Το αποτέλεσμα της μελέτης αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς εάν αποδειχθεί ότι μια τέτοια θεραπεία μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά την εμφάνιση της νόσου, θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται το Αλτσχάιμερ: από μια ασθένεια που θεραπεύεται όταν έχει ήδη εκδηλωθεί, σε μια κατάσταση που μπορεί να αντιμετωπίζεται προληπτικά, χρόνια πριν από τα πρώτα συμπτώματα.