Υγεία
Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ξεχάσει κάποια στιγμή πού άφησαν τα κλειδιά τους, ένα όνομα ή γιατί μπήκαν σε ένα δωμάτιο.
Αυτού του είδους τα μικρά κενά μνήμης θεωρούνται συνήθως φυσιολογικά και μπορεί να σχετίζονται με την κούραση, το άγχος ή την έλλειψη ύπνου.
Όταν όμως η απώλεια μνήμης γίνεται συχνή και αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι κάτι περισσότερο συμβαίνει και χρειάζεται διερεύνηση από ειδικό.
Η μνήμη αποτελεί μια σύνθετη λειτουργία του εγκεφάλου, καθώς βασίζεται στη σωστή επικοινωνία πολλών νευρωνικών δικτύων.
Παράγοντες όπως η έντονη πίεση, οι ορμονικές αλλαγές, η κακή ποιότητα ύπνου αλλά και ορισμένες παθήσεις μπορούν να επηρεάσουν αυτή τη διαδικασία.
Πότε η λήθη θεωρείται φυσιολογική
Δεν είναι κάθε ξεχασιά ένδειξη σοβαρού προβλήματος. Είναι συνηθισμένο κάποιος να ξεχνά περιστασιακά ένα αντικείμενο, να δυσκολεύεται να θυμηθεί ένα όνομα ή να χρειάζεται λίγο περισσότερο χρόνο για να ανακαλέσει μια πληροφορία.
Τα περιστατικά αυτά συνήθως δεν επηρεάζουν την ανεξαρτησία του ατόμου και η πληροφορία επιστρέφει μετά από λίγο χρόνο.
Αντίθετα, μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι περιπτώσεις όπου κάποιος ξεχνά συνεχώς πρόσφατα γεγονότα, επαναλαμβάνει τις ίδιες ερωτήσεις ή δυσκολεύεται να ολοκληρώσει απλές καθημερινές εργασίες.
Οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη μνήμη
Άγχος και συνεχής πίεση
Το παρατεταμένο στρες μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αποθηκεύει και ανακαλεί πληροφορίες. Η αυξημένη παραγωγή ορμονών όπως η κορτιζόλη συνδέεται με δυσκολίες στη συγκέντρωση και μεγαλύτερη αφηρημάδα.
Έλλειψη ύπνου
Ο ύπνος παίζει σημαντικό ρόλο στην οργάνωση και αποθήκευση των αναμνήσεων. Όταν κάποιος κοιμάται λίγο ή έχει κακής ποιότητας ύπνο, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να επεξεργαστεί σωστά τις πληροφορίες της ημέρας.
Έλλειψη βασικών βιταμινών
Χαμηλά επίπεδα ορισμένων βιταμινών, όπως η Β12 και η D, έχουν συνδεθεί με προβλήματα στη λειτουργία του εγκεφάλου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αποκατάσταση των ελλείψεων μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση των συμπτωμάτων.
Φαρμακευτικές αγωγές
Ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια υπνωτικά, αντιισταμινικά ή αντικαταθλιπτικά, μπορεί να επηρεάσουν τη συγκέντρωση και τη μνήμη. Για αυτό οποιαδήποτε αλλαγή στη θεραπεία πρέπει να γίνεται μόνο μετά από συνεννόηση με γιατρό.
Ορμονικές μεταβολές
Οι αλλαγές στις ορμόνες, ιδιαίτερα κατά την εμμηνόπαυση, μπορούν να επηρεάσουν προσωρινά τη συγκέντρωση και τη νοητική διαύγεια.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται
Οι ειδικοί συνιστούν ιατρική αξιολόγηση όταν εμφανίζονται συμπτώματα όπως:
- επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις για το ίδιο θέμα,
- δυσκολία στην ανάκληση πρόσφατων γεγονότων,
- προβλήματα στην οργάνωση και στον προγραμματισμό,
- αποπροσανατολισμός ακόμη και σε γνώριμα μέρη,
- δυσκολία στη διαχείριση οικονομικών ή φαρμάκων,
- προβλήματα στην ομιλία και στην επικοινωνία,
- αλλαγές στη συμπεριφορά ή στην προσωπικότητα.
Η απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που κάποιος παλαιότερα απολάμβανε μπορεί επίσης να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Η ηλικία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου, όμως δεν είναι ο μοναδικός. Η μνήμη μπορεί να επηρεαστεί και από άλλες καταστάσεις, όπως εγκεφαλικά επεισόδια, νευρολογικές παθήσεις ή τραυματισμούς.
Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα που έχουν:
- οικογενειακό ιστορικό άνοιας,
- διαβήτη,
- υπέρταση,
- αυξημένο σωματικό βάρος,
- καθιστική ζωή,
- κάπνισμα,
- κοινωνική απομόνωση.
Πώς μπορεί να προστατευτεί ο εγκέφαλος
Η φροντίδα της υγείας του εγκεφάλου συνδέεται με καθημερινές συνήθειες. Οι ειδικοί προτείνουν:
- τακτική σωματική δραστηριότητα,
- ισορροπημένη διατροφή,
- καλό και σταθερό ύπνο,
- έλεγχο της πίεσης και του σακχάρου,
- πνευματική δραστηριότητα μέσω διαβάσματος, παιχνιδιών και ασκήσεων μνήμης,
- περιορισμό καπνίσματος και υπερβολικού αλκοόλ,
- διατήρηση κοινωνικών επαφών.
Η περιστασιακή ξεχασιά είναι μέρος της ανθρώπινης λειτουργίας. Όμως όταν τα προβλήματα μνήμης γίνονται πιο έντονα, συχνά ή επηρεάζουν την καθημερινή ζωή, η έγκαιρη εξέταση από ειδικό μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της αιτίας και στην καλύτερη αντιμετώπισή της.
