Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ απορρίπτουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Τα υπουργεία Άμυνας της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ πραγματοποίησαν την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου τριμερή συνάντηση στην Αθήνα. Βασικό αντικείμενο ήταν η ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας και η αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στη συνάντηση συμμετείχαν οι επικεφαλής των Διευθύνσεων Αμυντικής Πολιτικής των τριών υπουργείων, μαζί με ανώτερους αξιωματούχους.

Οι πλευρές επανέλαβαν ότι η αμυντική συνεργασία αποτελεί βασικό πυλώνα της τριμερούς εταιρικής σχέσης, η οποία στηρίζεται στην Κοινή Διακήρυξη της Συνόδου Κορυφής στην Ιερουσαλήμ, στις 22 Δεκεμβρίου 2025.

Κατά τις συνομιλίες επιβεβαιώθηκε η κοινή δέσμευση για την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Παράλληλα, εξετάστηκαν τρόποι περαιτέρω εμβάθυνσης της συνεργασίας μεταξύ των αμυντικών μηχανισμών των τριών χωρών.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν η περιφερειακή ασφάλεια, η αμυντική βιομηχανία και η τεχνολογική καινοτομία. Συζητήθηκαν επίσης η θαλάσσια ασφάλεια, η προστασία κρίσιμων υποδομών και η ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών και έκτακτων περιστατικών.

Οι τρεις πλευρές εξέτασαν τη δυνατότητα ανάληψης κοινών πρωτοβουλιών, μέσω επαγγελματικών ανταλλαγών και τακτικής επικοινωνίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση των συνεργασιών μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών, καθώς και στις προοπτικές κοινής ανάπτυξης και παραγωγής.

Στο πλαίσιο αυτό, συζητήθηκε και η σύσταση τριμερούς ομάδας εργασίας για την αμυντική βιομηχανία. Στόχος θα είναι η ενίσχυση των κοινών δυνατοτήτων, η βελτίωση της διαλειτουργικότητας και η διεύρυνση της βιομηχανικής συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας.

Οι συμμετέχοντες αναφέρθηκαν επίσης σε κοινές απειλές, όπως η τρομοκρατία, η διάδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων και οι αποσταθεροποιητικές ενέργειες κρατικών και μη κρατικών παραγόντων. Συμφώνησαν στην ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού για την αντιμετώπιση νέων κινδύνων και την αύξηση της συλλογικής ανθεκτικότητας.

Η θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Δίκαιο της Θάλασσας και στις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές που διέπουν τα θαλάσσια δικαιώματα και τη δικαιοδοσία.

Οι τρεις χώρες επαναβεβαίωσαν, παράλληλα, τη στήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο.

Εξέφρασαν ακόμη την αντίθεσή τους σε μονομερείς διεκδικήσεις, απειλές χρήσης βίας και αποσταθεροποιητικές στρατιωτικές κινήσεις. Τόνισαν ότι καμία χώρα της περιοχής δεν πρέπει να χρησιμοποιεί το έδαφός της ως βάση για ενέργειες που απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια.

Τα τρία υπουργεία επανέλαβαν την κοινή τους θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο.

Όπως επισημάνθηκε, το μνημόνιο, που κυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026, «προσβάλλει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και παραβλέπει τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία».

Σύμφωνα με την κοινή θέση των τριών χωρών, το συγκεκριμένο μνημόνιο δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει την αντίθεσή τους στη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης.

Ενέργεια και περιφερειακή συνεργασία

Η ενεργειακή συνεργασία χαρακτηρίστηκε σημαντικός παράγοντας περιφερειακής σταθερότητας και ανθεκτικότητας. Οι πλευρές εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε προσπάθειες παρεμπόδισης της ενεργειακής συνεργασίας κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.

Παράλληλα, υπογράμμισαν τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της προστασίας των κρίσιμων υποδομών και των οδών ενεργειακού εφοδιασμού. Όπως σημείωσαν, πρόκειται για ζητήματα που συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια και την ευημερία στην Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Κλείνοντας, τα τρία υπουργεία χαρακτήρισαν την τριμερή συνεργασία πλατφόρμα στρατηγικού συντονισμού, η οποία βασίζεται σε κοινές δημοκρατικές αξίες και συμπληρωματικά συμφέροντα. Εξέφρασαν την πεποίθηση ότι ο διάλογος, η συνεργασία και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας Ανατολικής Μεσογείου με ασφάλεια, διασυνδεσιμότητα και βιώσιμη ανάπτυξη.