Ο κόσμος που πήγε στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ και ενέκρινε την πολιτική γραμμή δεν ανέθεσε στο κόμμα την «ευθύνη» να στηρίξει ή να συνεργαστεί με την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Τους ανέθεσε την ευθύνη να πετύχουν πολιτική αλλαγή. Όχι να κρατήσουν τη ΝΔ στο 34%, 40% ή 50% και να μοιραστούν την εξουσία. Αυτή την εντύπωση ενίσχυσε έντονα ο πρώην υπουργός του Σημίτη, Νίκος Χριστοδουλάκης, ο οποίος δήλωσε ότι το ΠΑΣΟΚ θα σταθμίσει μετά τις εκλογές «τις ανάγκες της χώρας» και ανάλογα με το πολιτικό σκηνικό θα αποφασίσει τις κινήσεις του. Με άλλα λόγια, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας ακόμα και με τη Νέα Δημοκρατία.

Δύο σημαντικές πληροφορίες για τον Αλέξη Τσίπρα:Πρώτον, σύμφωνα με πηγές του περιβάλλοντός του, ο πρώην πρωθυπουργός έχει στα χέρια του κυλιόμενες δημοσκοπήσεις (rolling polls) που δείχνουν το νέο του πολιτικό εγχείρημα να προηγείται καθαρά του ΠΑΣΟΚ κατά 3 έως 5 μονάδες. Δεύτερον, ο Τσίπρας προβληματίστηκε πρόσφατα για τις διαρροές περί πρόωρων εκλογών τον Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εξέταζε αν πρόκειται για σκόπιμη μπλόφα ή αν αντανακλούν πραγματικές προθέσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη. Τελικά κατέληξε ότι, ακόμα κι αν υπάρχει μικρό ποσοστό πιθανότητας να είναι αληθινές οι πληροφορίες, δεν έχει την πολυτέλεια να καθυστερήσει την οργανωτική και πολιτική προετοιμασία του νέου κόμματος. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, «δεν μπορεί να πάει… άκλαυτος» σε ενδεχόμενες πρόωρες εκλογές.

Η παγκόσμια αγορά ομολόγων έχει γίνει πανάκριβη. Τα επιτόκια των κρατικών τίτλων παραμένουν κοντά στα πολυετή υψηλά τους, καθώς ο πληθωρισμός συνεχίζει να τροφοδοτείται από γεωπολιτικές εντάσεις, δημοσιονομικές δαπάνες και μαζική έκδοση νέου χρέους. Μεγάλες αγορές που για δεκαετίες κινούνταν προς χαμηλότερα επίπεδα, έχουν στρίψει βίαια προς τα πάνω:Το βρετανικό 30ετές gilt έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από τις 6 Μαρτίου 1998. Στη Γερμανία, η απόδοση του 10ετούς bund αγγίζει τα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάιο του 2011. Στην Ιαπωνία, το 30ετές JGB έφτασε στο 4,2%, το υψηλότερο επίπεδο από την πρώτη έκδοσή του το 1999. Στις ΗΠΑ, η απόδοση του 30ετούς Treasury διαμορφώθηκε σήμερα στο 5,181%, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2007 – εποχή που η Lehman Brothers ήταν ακόμα ενεργή και το iPhone μόλις είχε κυκλοφορήσει. Μαζική έκδοση χρέους και τέλος της ποσοτικής χαλάρωσηςΟι κυβερνήσεις από το Τόκιο ως την Ουάσιγκτον και από το Λονδίνο μέχρι το Βερολίνο αυξάνουν μαζικά την έκδοση χρέους, πλημμυρίζοντας την αγορά με νέους τίτλους. Τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης των κεντρικών τραπεζών ανήκουν πλέον στο παρελθόν, ενώ τα μακροπρόθεσμα ομόλογα είναι περισσότερο εκτεθειμένα στην επιτάχυνση του πληθωρισμού. Οι επενδυτές, που μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου προεξοφλούσαν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο 2026, σήμερα τιμολογούν με πιθανότητα 50% ακόμα και αύξηση επιτοκίων μέχρι τον Δεκέμβριο.Το τέλος μιας εποχής Ο πλανήτης πνίγεται στο χρέος. Οι κεντρικοί τραπεζίτες ανησυχούν, αλλά το σίγουρο είναι ότι η εποχή που οι κυβερνήσεις μπορούσαν να αντλούν φθηνά κεφάλαια από τις αγορές έχει τελειώσει οριστικά. Αυτή η νέα πραγματικότητα έχει άμεσες επιπτώσεις σε όλο το οικονομικό φάσμα: από το κόστος δανεισμού των κρατών και των επιχειρήσεων μέχρι την ικανότητα χρηματοδότησης επενδύσεων και την πίεση στα νοικοκυριά. Η «εύκολη» εποχή του χρήματος τελείωσε. Μπαίνουμε σε μια νέα, πιο ακριβή και απαιτητική περίοδο για την παγκόσμια οικονομία.

Η πρόσφατη αναφορά του υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλη Κικίλια για την επικείμενη δημοπράτηση του λιμανιού της Ελευσίνας από το ΤΑΙΠΕΔ εντάσσεται σε μια ευρύτερη κυβερνητική στρατηγική αξιοποίησης των λιμενικών υποδομών της χώρας ως μοχλού οικονομικής ανάπτυξης και περιφερειακής αναζωογόνησης. «Εκεί αξίζει να υπάρχει λιμάνι και μαρίνα», τόνισε ο κ. Κικίλιας, προσθέτοντας ότι οι κάτοικοι της περιοχής θα δουν σημαντική αναβάθμιση της ποιότητας ζωής τους. Η δήλωση αυτή αποτυπώνει την κεντρική φιλοσοφία της κυβέρνησης: τη μετατροπή παραδοσιακών βιομηχανικών και μεταφορικών υποδομών σε πολυλειτουργικούς κόμβους με τουριστικό, εμπορικό και επενδυτικό χαρακτήρα. Η συμβολική και πρακτική διάσταση της ΕλευσίναςΣτην περίπτωση της Ελευσίνας, η συζήτηση έχει έντονη συμβολική βαρύτητα. Πρόκειται για μια περιοχή με βαριά βιομηχανική κληρονομιά, περιβαλλοντικό φορτίο και μακροχρόνια υποβάθμιση. Η μετάβαση από το «βιομηχανικό παρελθόν» σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης με λιμάνι και μαρίνα δεν είναι ουδέτερη επιλογή. Είναι μια προσπάθεια αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της περιοχής, με ερωτήματα για το πώς θα ισορροπήσει η οικονομική δραστηριότητα με την περιβαλλοντική αποκατάσταση και την αναβάθμιση του αστικού ιστού.Το γεωοικονομικό αφήγημα Η αναφορά σε διεθνή διαγωνισμό και σε ενδιαφέρον από αμερικανικά επενδυτικά κεφάλαια εντάσσεται στο ευρύτερο αφήγημα της κυβέρνησης για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων και την αναβάθμιση της Ελλάδας ως στρατηγικού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, τέτοιες ανακοινώσεις λειτουργούν συχνά περισσότερο ως πολιτικό σήμα παρά ως εγγύηση τελικής επένδυσης, καθώς η έκβαση κάθε διαγωνισμού εξαρτάται από οικονομικούς όρους, αποδόσεις και το ρυθμιστικό πλαίσιο. Το διπλό διακύβευμαΣε πολιτικό επίπεδο, το στοίχημα είναι διπλό:Αφενός, η αξιοποίηση υποδομών που επί χρόνια παρέμεναν υποαξιοποιημένες. Αφετέρου, η διασφάλιση ότι η ανάπτυξη δεν θα περιοριστεί σε μια «real estate λογική», αλλά θα ενσωματώνει ουσιαστικό όφελος για την τοπική κοινωνία, τις παραγωγικές δραστηριότητες και την περιβαλλοντική αποκατάσταση. Η κυβέρνηση παρουσιάζει την κίνηση ως ευκαιρία αναζωογόνησης μιας ιστορικής αλλά ταλαιπωρημένης περιοχής. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι κατά πόσο αυτή η ανάπτυξη θα είναι βιώσιμη και δίκαιη για τους κατοίκους της Ελευσίνας και της ευρύτερης δυτικής Αττικής.

Ένα τεράστιο και παραγωγικό τμήμα της ελληνικής οικονομίας – που αντιπροσωπεύει περίπου το 30% του συνόλου – βρίσκεται εκτός τραπεζικού συστήματος και στα χέρια των servicers, χωρίς καμία ουσιαστική δυνατότητα χρηματοδότησης. Την ανησυχητική αυτή διαπίστωση έκανε ο πρόεδρος της Eurobank, Γιώργος Ζανιάς, μιλώντας στον Κύκλο Ιδεών. Όπως τόνισε, αυτό το μεγάλο κομμάτι της οικονομίας «δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί», δημιουργώντας ένα δομικό κενό που περιορίζει την ανάπτυξη. Σε άλλο πάνελ της ίδιας διοργάνωσης, ο πρόεδρος της Lyktos Group Μιχάλης Σάλλας προσδιόρισε τον αριθμό σε περίπου 700.000 επιχειρήσεις και νοικοκυριά που έχουν βρεθεί στο οικονομικό περιθώριο.Η «τιμωρητική λογική» των μνημονίωνΟ κ. Σάλλας επισήμανε ότι πολλές επιχειρήσεις έπεσαν θύματα της τιμωρητικής λογικής των μνημονίων. Μεταξύ άλλων, φορολογήθηκαν ακόμα και τα μέχρι τότε αφορολόγητα αποθεματικά τους, με αποτέλεσμα να στερηθούν κεφαλαιακούς πόρους και ρευστότητα. Αυτό οδήγησε σε οικονομικό στραγγαλισμό πολλές υγιείς επιχειρήσεις. «Πλέον το πρόβλημα δεν είναι οι πόροι», τόνισε ο Σάλλας, «αλλά η απουσία ενός ορθολογικού, πολυετούς σχεδιασμού για τη διάθεσή τους και τη σύνδεσή τους με τα μεγάλα έργα». Η μεγάλη αντίφαση Η κατάσταση αυτή δημιουργεί μια επικίνδυνη διπλή εικόνα για την ελληνική οικονομία: από τη μία πλευρά οι τράπεζες καταγράφουν ιστορικά υψηλά κέρδη, από την άλλη ένα τεράστιο παραγωγικό κομμάτι της χώρας παραμένει «ξεγραμμένο», χωρίς πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η ανάπτυξη του ΑΕΠ δεν μεταφράζεται σε ουσιαστική βελτίωση του διαθέσιμου εισοδήματος και της καθημερινότητας πολιτών και επιχειρήσεων. Η έλλειψη ρευστότητας και η υψηλή εξάρτηση από servicers λειτουργεί ως τροχοπέδη στην πραγματική οικονομία, ιδίως στη μεσαία και μικρή επιχειρηματικότητα. Η κυβέρνηση και το οικονομικό επιτελείο καλούνται να αντιμετωπίσουν αυτό το δομικό πρόβλημα, πέρα από τις επιμέρους παρεμβάσεις και επιδοτήσεις. Διαφορετικά, η απόκλιση μεταξύ μακροοικονομικών επιδόσεων και κοινωνικής πραγματικότητας θα συνεχίσει να διευρύνεται, με απρόβλεπτες πολιτικές και οικονομικές συνέπειες.

Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν διαλύεται απλώς. Αυτοδιαλύεται – και μάλιστα με τρόπο δημόσιο, οργανωμένο και θεαματικό, που θυμίζει σενάριο πολιτικού θρίλερ. Η διαγραφή του Παύλου Πολάκη από τον Σωκράτη Φάμελλο, ενώ ο Δημήτρης Χατζησωκράτης που δήλωσε ανοιχτά ότι το κόμμα πρέπει να διαλυθεί και τα περιουσιακά του να περάσουν στον Τσίπρα έμεινε μόνο με πολιτική αποδοκιμασία, είναι χαρακτηριστική της μεθόδου. Όσοι θεωρούνται «ευπρόσδεκτοι» στο νέο σχήμα φεύγουν σταδιακά, αφήνοντας πίσω συντρίμμια και απογοητευμένους. Χθες έφυγε και ο γραμματέας του κόμματος Στέργιος Καλπάκης. Ένας-ένας, όσοι μπορούν να μεταφερθούν στο νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα αποχωρούν, ενώ όσοι μένουν πίσω είναι αυτοί που δεν τους θέλει ο πρώην πρωθυπουργός. Το σχέδιο είναι ξεκάθαρο Δεν πρόκειται για τυχαία κατάρρευση. Είναι μια ελεγχόμενη αποδόμηση του ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να μετατραπεί σε «καύσιμο» για το νέο πολιτικό φορέα που ετοιμάζει ο Τσίπρας. Οι εναπομείναντες δεν θα πάνε σε κανένα συνέδριο που θα αποφασίσει την αυτοδιάλυση ή την αναστολή λειτουργίας. Αυτό θα το κάνουν όσοι μείνουν πίσω – εκείνοι που δεν τους θέλει ο Τσίπρας. Το εάν θα κατέβουν στις εκλογές ή θα διαλυθούν οριστικά, θα το αποφασίσουν όταν δουν πόσοι είναι και τι μπορούν να καταφέρουν. Άλλοι μπορεί να το επιχειρήσουν, άλλοι να πάνε σπίτια τους. Ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται να έχει πάρει την απόφαση να ξεκινήσει από μηδενική βάση. Δεν θέλει να κουβαλάει τα βάρη, τις εσωτερικές ισορροπίες και τα «βαρίδια» του ΣΥΡΙΖΑ. Προτιμά να χτίσει ένα νέο κόμμα, «καθαρό», με νέα στελέχη και νέο αφήγημα, χρησιμοποιώντας την απογοήτευση που έχει δημιουργηθεί από την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ. Οι υπόλοιποι που ακόμα πιστεύουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να κατέβει ενωμένος και αξιόμαχος στις εκλογές, απλώς καθυστερούν να καταλάβουν την πραγματικότητα. Ο ΣΥΡΙΖΑ του 2004-2015 φτάνει στο τέλος του δρόμου του. Όχι με μια τραγική κατάρρευση, αλλά με μια μεθοδική, σχεδόν χειρουργική αποδόμηση. Και το μόνο που μένει είναι να δούμε πώς θα γίνει η μετάβαση στο «μετά-ΣΥΡΙΖΑ» τοπίο.