Ένας μακρινός πλανήτης κρύβει ένα μεγάλο μυστήριο – Το σήμα που εντόπισαν οι αστρονόμοι (βίντεο)

Ένα αμυδρό αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρον σήμα από έναν πλανήτη που βρίσκεται δεκάδες έτη φωτός μακριά από τη Γη προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν οι αστρονόμοι.

Πρόκειται για τον LHS 1140b, έναν εξωπλανήτη που βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη του άστρου του και παρουσιάζει ενδείξεις που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν σημαντικά στοιχεία για την ατμόσφαιρά του.

Οι ερευνητές εντόπισαν πιθανές ενδείξεις διαφυγής ηλίου από την ατμόσφαιρα του πλανήτη. Η παρατήρηση δεν σημαίνει ότι στον LHS 1140b υπάρχει ζωή, αποτελεί όμως ένα σημαντικό βήμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι βραχώδεις πλανήτες δημιουργούν, μεταβάλλουν και διατηρούν τις ατμόσφαιρές τους για δισεκατομμύρια χρόνια.

Ο LHS 1140b βρίσκεται στον αστερισμό του Κήτους και περιστρέφεται γύρω από έναν μικρό κόκκινο νάνο. Η απόστασή του από το άστρο του είναι τέτοια ώστε να βρίσκεται στην αποκαλούμενη κατοικήσιμη ζώνη, δηλαδή στην περιοχή όπου, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, θα μπορούσε να υπάρχει υγρό νερό στην επιφάνεια ενός πλανήτη.

Τι αποκαλύπτει το ήλιο

Η πιθανή παρουσία ηλίου έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή οι προηγούμενες παρατηρήσεις με το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb είχαν αποκλείσει μια ατμόσφαιρα που κυριαρχείται από υδρογόνο.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι βραχώδεις πλανήτες μπορεί να ξεκινούν τη ζωή τους με μια πρωτογενή ατμόσφαιρα πλούσια σε ελαφριά αέρια, όπως το υδρογόνο. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, η ακτινοβολία του άστρου μπορεί να απομακρύνει αυτά τα αέρια.

Εάν επιβεβαιωθεί η παρουσία ηλίου στον LHS 1140b, θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη ότι ο πλανήτης διαθέτει μια δευτερογενή ατμόσφαιρα, η οποία δημιουργήθηκε και εξελίχθηκε μετά την απώλεια της αρχικής του ατμόσφαιρας.

Μια τέτοια ατμόσφαιρα θα μπορούσε να έχει διαμορφωθεί από διαδικασίες όπως η ηφαιστειακή δραστηριότητα και οι χημικές και γεωλογικές διεργασίες στο εσωτερικό και την επιφάνεια του πλανήτη.

Η Γη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός κόσμου με δευτερογενή ατμόσφαιρα, η οποία διαμορφώθηκε μέσα από μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση γεωλογίας, χημείας και βιολογικής δραστηριότητας.

Ένας «υπερ-Γη» με πολλά άγνωστα

Ο LHS 1140b ανακαλύφθηκε το 2017 και από τότε έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των αστρονόμων. Έχει διάμετρο περίπου 1,7 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Γης και μάζα μεγαλύτερη από πέντε φορές τη μάζα του πλανήτη μας.

Τα χαρακτηριστικά του τον κατατάσσουν στην κατηγορία των λεγόμενων «υπερ-Γαιών», δηλαδή πλανητών που είναι μεγαλύτεροι και βαρύτεροι από τη Γη, αλλά μικρότεροι από τους παγωμένους γίγαντες όπως ο Ποσειδώνας.

Παρά τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί, οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει με απόλυτη βεβαιότητα στη φύση του. Δεν γνωρίζουν, για παράδειγμα, αν πρόκειται για έναν βραχώδη κόσμο με πυκνή ατμόσφαιρα ή για έναν πλανήτη με διαφορετική εσωτερική και ατμοσφαιρική δομή.

Αυτό είναι και ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά ερωτήματα γύρω από τους πλανήτες αυτού του μεγέθους. Οι υπερ-Γαίες φαίνεται να είναι αρκετά συχνές στον γαλαξία μας, όμως οι επιστήμονες εξακολουθούν να προσπαθούν να κατανοήσουν πώς σχηματίζονται και πώς εξελίσσονται.

Θα μπορούσε να έχει νερό;

Η θέση του LHS 1140b στην κατοικήσιμη ζώνη είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους έχει γίνει αντικείμενο τόσο έντονης μελέτης.

Η παρουσία ενός πλανήτη στην κατοικήσιμη ζώνη δεν σημαίνει αυτομάτως ότι διαθέτει ζωή ή ακόμη και υγρό νερό. Η θερμοκρασία στην επιφάνειά του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ατμόσφαιρα, τη χημική της σύσταση και το πόση θερμότητα μπορεί να συγκρατήσει.

Για τον ίδιο λόγο, οι αστρονόμοι δεν μπορούν ακόμη να γνωρίζουν αν στον LHS 1140b υπάρχουν ωκεανοί, παγωμένες περιοχές ή ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στην ατμόσφαιρά του. Αν οι επόμενες παρατηρήσεις επιβεβαιώσουν την παρουσία ηλίου και άλλων αερίων, οι επιστήμονες θα μπορούν να σχηματίσουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την ιστορία του πλανήτη.

Το σήμα χρειάζεται επιβεβαίωση

Παρά τη σημασία της πιθανής ανίχνευσης, οι ερευνητές παραμένουν επιφυλακτικοί. Μια δεύτερη παρατήρηση δεν κατέγραψε το ίδιο σήμα ηλίου, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτούνται περισσότερα δεδομένα πριν εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.

Η ανίχνευση ατμοσφαιρικών αερίων σε τόσο μακρινούς κόσμους αποτελεί εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία. Ακόμη και ένα μικρό σήμα μπορεί να επηρεαστεί από τον θόρυβο των μετρήσεων ή άλλους παράγοντες που δεν σχετίζονται με την ατμόσφαιρα του πλανήτη.

Γι’ αυτό οι αστρονόμοι θα χρειαστούν νέες παρατηρήσεις για να επιβεβαιώσουν εάν το ήλιο υπάρχει πράγματι και, κυρίως, τι μπορεί να αποκαλύψει για την εξέλιξη του LHS 1140b.

Το σημαντικότερο στοιχείο της ανακάλυψης δεν είναι, επομένως, μια πιθανή ένδειξη ζωής, αλλά η δυνατότητα να μελετηθεί από κοντά, έστω και μέσω τηλεσκοπίων, η ατμόσφαιρα ενός κόσμου έξω από το Ηλιακό Σύστημα.

Κάθε τέτοια παρατήρηση φέρνει τους επιστήμονες ένα βήμα πιο κοντά στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο δημιουργούνται οι πλανήτες και των συνθηκών που μπορούν να τους καταστήσουν κατοικήσιμους.

Ο LHS 1140b παραμένει ένα μεγάλο πλανητικό μυστήριο. Και το παράξενο σήμα ηλίου μπορεί να είναι ένα από τα στοιχεία που θα βοηθήσουν τους αστρονόμους να το λύσουν.