«Πλανήτης Φοίνικας»: Εντόπισαν κόσμο που ίσως γεννήθηκε από τη «στάχτη» ενός νεκρού άστρου

Ο «Πλανήτης Φοίνικας», ένας κόσμος που ενδέχεται να γεννήθηκε κυριολεκτικά από τη «στάχτη» ενός νεκρού άστρου, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας αστρονομικής μελέτης.

Επιστήμονες εντόπισαν έναν υποψήφιο εξωπλανήτη που φαίνεται να περιφέρεται γύρω από έναν λευκό νάνο και εξετάζουν το ενδεχόμενο να σχηματίστηκε από υλικό που απέμεινε μετά τον θάνατο του μητρικού άστρου.

Ο λευκός νάνος HS 0209+0832 βρίσκεται περίπου 270 έτη φωτός από τη Γη και οι ενδείξεις για την πιθανή παρουσία του πλανήτη προέκυψαν από παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble, του TESS και άλλων οργάνων.

Η συγκεκριμένη περίπτωση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο ο πλανήτης να μην υπήρχε πριν από τον θάνατο του άστρου, αλλά να δημιουργήθηκε αργότερα από την ύλη που αυτό απέβαλε.

Τα στοιχεία που οδήγησαν στην υπόθεση

Ένα από τα βασικά ευρήματα αφορά τη χημική σύσταση της ύλης που φαίνεται να καταλήγει στην επιφάνεια του λευκού νάνου. Οι ερευνητές εντόπισαν ασυνήθιστα υψηλές ποσότητες βαρέων στοιχείων, μεταξύ των οποίων και νιόβιο.

Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης, Τζέιμι Ουίλιαμς, πρόκειται για την πρώτη φορά που ανιχνεύεται νιόβιο σε λευκό νάνο.

Η παρουσία του συγκεκριμένου στοιχείου αποτελεί μία από τις ενδείξεις που εξετάζονται ως πιθανή σύνδεση της ύλης με πλανητικό σχηματισμό μετά τον θάνατο του άστρου.

Παράλληλα, τα δεδομένα του TESS έδειξαν μια μικρή αλλά επαναλαμβανόμενη μεταβολή στη φωτεινότητα του συστήματος, με περίοδο περίπου 4,4 ημερών. Η μεταβολή αυτή είναι συμβατή με την παρουσία ενός μεγάλου πλανήτη που κινείται γύρω από τον λευκό νάνο.

Τι συμβαίνει όταν πεθαίνει ένα άστρο

Άστρα με χαρακτηριστικά παρόμοια με αυτά του Ήλιου, όταν φτάνουν στο τέλος της ζωής τους, διογκώνονται σε ερυθρούς γίγαντες και στη συνέχεια αποβάλλουν μεγάλο μέρος των εξωτερικών τους στρωμάτων.

Στο κέντρο παραμένει ένας ιδιαίτερα πυκνός και θερμός πυρήνας, ο λευκός νάνος. Πλανήτες που είχαν σχηματιστεί νωρίτερα μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να επιβιώσουν από αυτή τη διαδικασία, εφόσον βρίσκονται σε αρκετά μεγάλη απόσταση.

Η νέα μελέτη εξετάζει ένα διαφορετικό σενάριο: να μπορεί δηλαδή να δημιουργηθεί ένας νέος πλανήτης από την ύλη που απομένει μετά την καταστροφή του αρχικού πλανητικού συστήματος.

Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό να υπήρξε αλληλεπίδραση ή σύγκρουση του ετοιμοθάνατου άστρου με ένα άλλο αντικείμενο. Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η παρουσία ενός μικρού άστρου ή ενός καφέ νάνου κοντά στον πυρήνα.

Δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμη ο πλανήτης

Παρά τα ενδιαφέροντα στοιχεία, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν μπορούν ακόμη να μιλήσουν για οριστική ανακάλυψη.

«Δεν πρόκειται για επιβεβαιωμένο πλανήτη», διευκρίνισε ο Ουίλιαμς, χαρακτηρίζοντάς τον προς το παρόν υποψήφιο πλανήτη.

Εάν στο μέλλον επιβεβαιωθεί η ύπαρξή του και αποδειχθεί ότι πράγματι σχηματίστηκε μετά τον θάνατο του άστρου, θα αποτελέσει σημαντικό στοιχείο για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορούν να εξελίσσονται τα πλανητικά συστήματα ακόμη και όταν το μητρικό τους άστρο έχει πάψει να υπάρχει.

Μάλιστα, οι λευκοί νάνοι ψύχονται σταδιακά και η περιοχή γύρω τους όπου θα μπορούσαν να επικρατούν κατάλληλες θερμοκρασίες μεταβάλλεται διαφορετικά από ό,τι γύρω από ενεργά άστρα.

Αυτό αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο ένας πλανήτης δεύτερης γενιάς να παραμείνει για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα σε μια δυνητικά κατοικήσιμη περιοχή.

Οι επιστήμονες, ωστόσο, επισημαίνουν ότι απαιτούνται περισσότερες παρατηρήσεις προκειμένου να εξακριβωθεί τόσο η ύπαρξη του πλανήτη όσο και ο τρόπος με τον οποίο σχηματίστηκε.