Ο σεισμός των 8 Ρίχτερ από την Κρήτη το 1303 που έπληξε τη Μεσόγειο και κτύπησε τον Φάρο της Αλεξάνδρειας

Στις 8 Αυγούστου του 1303 ένας τεράστιος σεισμός που είχε ως επίκεντρο την περιοχή της Κρήτης συγκλόνισε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, προκαλώντας όχι μόνο ισχυρές καταστροφές στις παράκτιες περιοχές αλλά και ένα καταστροφικό τσουνάμι.

Η ένταση του φαινομένου ήταν τέτοια, ώστε οι συνέπειές του έγιναν αισθητές σε μια τεράστια γεωγραφική έκταση.

Από τα ελληνικά νησιά και τις ακτές της Μέσης Ανατολής μέχρι την Αίγυπτο, οι άνθρωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα από τα πιο ισχυρά φυσικά φαινόμενα του Μεσαίωνα.

Οι σύγχρονες εκτιμήσεις τοποθετούν το μέγεθος του σεισμού περίπου στους 8 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ, αν και η ακριβής ισχύς του δεν μπορεί να υπολογιστεί με απόλυτη ακρίβεια, καθώς συνέβη πολλούς αιώνες πριν από την ανάπτυξη των σύγχρονων σεισμογράφων.

Το τσουνάμι που έφτασε μέχρι την Αλεξάνδρεια

Η πόλη της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο ήταν μία από τις περιοχές που υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Τα τεράστια κύματα που δημιουργήθηκαν από τον σεισμό έπληξαν τις ακτές, προκαλώντας καταστροφές σε κτίρια, τείχη και λιμενικές εγκαταστάσεις.

Ανάμεσα στα μνημεία που δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα ήταν και ο περίφημος Φάρος της Αλεξάνδρειας, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου.

Το εντυπωσιακό οικοδόμημα είχε κατασκευαστεί στη νησίδα Φάρος, απέναντι από το λιμάνι της πόλης, και για αιώνες αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους οδηγούς των ναυτικών στη Μεσόγειο.

Με ύψος που εκτιμάται ότι ξεπερνούσε τα 100 μέτρα, ο Φάρος δεν ήταν απλώς ένα πρακτικό έργο για τη ναυσιπλοΐα, αλλά και σύμβολο της δύναμης και της τεχνολογικής προόδου του αρχαίου κόσμου.

Το μνημείο που άντεξε αιώνες σεισμών

Όταν χτύπησε ο σεισμός του 1303, ο Φάρος είχε ήδη περάσει μια μακρά περίοδο δοκιμασιών.

Κατά τη διάρκεια των προηγούμενων αιώνων είχε υποστεί ζημιές από άλλες σεισμικές δονήσεις, με αποτέλεσμα να έχει χάσει τμήματα της αρχικής του μορφής. Παρ’ όλα αυτά, συνέχιζε να δεσπόζει πάνω από το λιμάνι της Αλεξάνδρειας.

Οι αραβικές πηγές της εποχής αναφέρουν ότι μετά τον μεγάλο σεισμό του 1303 τμήματα της ανώτερης κατασκευής του κατέρρευσαν και το μνημείο υπέστη σοβαρές ρωγμές.

Η καταστροφή αυτή θεωρείται από πολλούς ιστορικούς ως το σημείο όπου ξεκίνησε η οριστική παρακμή του Φάρου ως ενεργού ναυτικού φάρου.

Ωστόσο, δεν κατέρρευσε ολόκληρος εκείνη την ημέρα. Μέρη της κατασκευής παρέμειναν όρθια για αρκετές δεκαετίες, ενώ σύμφωνα με μαρτυρίες περιηγητών, τμήματα του κτιρίου εξακολουθούσαν να υπάρχουν ακόμη τον 14ο αιώνα.

Το τέλος ενός από τα επτά θαύματα

Ο διάσημος ταξιδιώτης Ιμπν Μπατούτα, όταν επισκέφθηκε την Αλεξάνδρεια το 1326, περιέγραψε έναν Φάρο που παρέμενε εν μέρει όρθιος, αν και ήδη είχε υποστεί μεγάλες φθορές.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1349, η κατάσταση είχε επιδεινωθεί τόσο πολύ, ώστε το μνημείο δεν ήταν πλέον προσβάσιμο.

Η τελική εξαφάνιση του Φάρου δεν ήταν αποτέλεσμα μιας μοναδικής καταστροφής, αλλά μιας αργής διαδικασίας που κράτησε αιώνες, με τους σεισμούς να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην κατάρρευσή του.

Τον 15ο αιώνα, τα τελευταία τμήματα του μνημείου χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό για την κατασκευή του φρουρίου του Καΐτ Μπέη, το οποίο ανεγέρθηκε στο ίδιο σημείο.

Σήμερα, μεγάλα κομμάτια του θρυλικού Φάρου βρίσκονται στον βυθό του λιμανιού της Αλεξάνδρειας, όπου συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο αρχαιολογικής έρευνας.

Ο σεισμός της Κρήτης το 1303 δεν κατέστρεψε μόνο πόλεις και ακτές. Έβαλε τέλος στη λειτουργία ενός από τα πιο εμβληματικά δημιουργήματα της αρχαιότητας, αφήνοντας πίσω του μια από τις πιο εντυπωσιακές ιστορίες καταστροφής και αντοχής που έχουν καταγραφεί στη Μεσόγειο.