Όταν η κούραση δεν φεύγει: Οι καθημερινές συνήθειες που οδηγούν σε burnout χωρίς να το καταλαβαίνουμε

Πολλοί άνθρωποι, όταν αισθάνονται μόνιμα κουρασμένοι, θεωρούν πως η αιτία είναι μία: η υπερβολική δουλειά.

Αν και ο αυξημένος φόρτος εργασίας αποτελεί σημαντικό παράγοντα, οι ειδικοί επισημαίνουν πως η ψυχική εξουθένωση μπορεί να προκύψει και από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητά μας.

Το λεγόμενο burnout δεν αφορά μόνο την κούραση μετά από μια δύσκολη ημέρα.

Πρόκειται για μια κατάσταση που συνδέεται με παρατεταμένο στρες και μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, τη συγκέντρωση, την απόδοση αλλά και τη γενικότερη ποιότητα ζωής.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το χαρακτηρίζει ως σύνδρομο που σχετίζεται με το χρόνιο εργασιακό στρες, το οποίο δεν έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του είναι η έντονη σωματική και ψυχική εξάντληση, η απομάκρυνση από τη δουλειά και το αίσθημα ότι πλέον δεν είμαστε τόσο αποτελεσματικοί όσο παλαιότερα.

Οι συνήθειες που «κλέβουν» την ενέργειά μας

Υπάρχουν καθημερινές συμπεριφορές που μπορεί να φαίνονται φυσιολογικές, όμως με τον χρόνο επιβαρύνουν σημαντικά την ψυχική μας αντοχή.

Δεν μπορούμε να πούμε «όχι»

Η συνεχής ανάληψη νέων υποχρεώσεων, επειδή φοβόμαστε μήπως απογοητεύσουμε τους άλλους, δημιουργεί ένα διαρκές αίσθημα πίεσης.

Η ανάγκη να είμαστε πάντα διαθέσιμοι μπορεί να αφήνει ελάχιστο χώρο για πραγματική ξεκούραση.

Η ανάγκη να είναι όλα τέλεια

Η τελειομανία συχνά οδηγεί σε εξάντληση.

Όταν πιστεύουμε πως κάθε εργασία πρέπει να γίνει χωρίς κανένα λάθος, αφιερώνουμε πολύ περισσότερη ενέργεια από όση απαιτείται και δυσκολευόμαστε να νιώσουμε ικανοποίηση από το αποτέλεσμα.

Η ταύτιση της αξίας μας με την απόδοση

Όταν η αυτοεκτίμησή μας εξαρτάται αποκλειστικά από την επιτυχία στη δουλειά, κάθε αποτυχία ή δυσκολία μπορεί να μοιάζει πολύ μεγαλύτερη.

Έτσι, η εργασία σταδιακά παύει να είναι απλώς ένα κομμάτι της ζωής μας και γίνεται το βασικό μέτρο της προσωπικής μας αξίας.

Η αδυναμία αποσύνδεσης

Τα συνεχή μηνύματα, τα e-mail και οι ειδοποιήσεις κάνουν πολλούς εργαζόμενους να παραμένουν σε κατάσταση «ετοιμότητας» ακόμη και μετά το τέλος του ωραρίου.

Ο εγκέφαλος δεν προλαβαίνει να ξεκουραστεί πραγματικά, με αποτέλεσμα η συσσωρευμένη πίεση να αυξάνεται.

Δεν φταίνε μόνο οι ώρες εργασίας

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι το burnout δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το πόσο εργαζόμαστε, αλλά και από το περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε.

Η έλλειψη αναγνώρισης, η απουσία ελέγχου πάνω στην εργασία, οι κακές σχέσεις στον χώρο εργασίας, η αίσθηση αδικίας ή η σύγκρουση με προσωπικές αξίες μπορούν να ενισχύσουν την ψυχική εξουθένωση.

Με άλλα λόγια, ακόμη και ένα σχετικά «φυσιολογικό» ωράριο μπορεί να γίνει εξαντλητικό όταν συνοδεύεται από συνεχή πίεση και έλλειψη ικανοποίησης.

Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας

Η αντιμετώπιση του burnout δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει κάποιος να εγκαταλείψει τη δουλειά του.

Μερικές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά:

• Να υπάρχουν ξεκάθαρα όρια ανάμεσα στον επαγγελματικό και προσωπικό χρόνο.
• Να αποδεχόμαστε πως δεν χρειάζεται όλα να είναι τέλεια.
• Να κάνουμε πραγματικά διαλείμματα μέσα στην ημέρα.
• Να αφιερώνουμε χρόνο σε δραστηριότητες που μας χαλαρώνουν.
• Να ζητάμε υποστήριξη όταν η πίεση γίνεται υπερβολική.

Οι διακοπές και η ξεκούραση μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, όμως αν επιστρέφουμε στις ίδιες συνθήκες που μας εξαντλούν, το πρόβλημα συχνά επανέρχεται.

Ίσως τελικά το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσο πολύ δουλεύω», αλλά «ποιο είναι αυτό που καθημερινά μου αφαιρεί περισσότερη ενέργεια από όση μπορώ να αναπληρώσω».