Μυστηριώδες ρωμαϊκό έλασμα με «μαγικές» κατάρες εντοπίστηκε στην Ολλανδία

Ένα σπάνιο εύρημα από τη ρωμαϊκή εποχή που ανακαλύφθηκε στην Ολλανδία ρίχνει φως στις αντιλήψεις και τις πρακτικές μαγείας που επικρατούσαν πριν από περίπου 1.800 χρόνια. Πρόκειται για ένα μολύβδινο έλασμα, στο οποίο έχουν χαραχθεί επικλήσεις προς θεότητες και δαιμονικές οντότητες στα αρχαία ελληνικά, ακολουθώντας παράδοση με έντονες αιγυπτιακές επιρροές.

Το αντικείμενο εντοπίστηκε στην πόλη Χέρλεν, σε σημείο όπου κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ. βρισκόταν ο ρωμαϊκός οικισμός Coriovallum. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν το έλασμα σε λάκκο κάτω από την πλατεία του Δημαρχείου, ενώ η αποκρυπτογράφηση της επιγραφής πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια ειδικής φωτογραφικής τεχνολογίας που ανέδειξε ακόμη και τις πιο δυσδιάκριτες χαράξεις.

Οι ερευνητές του Ινστιτούτου Παπυρολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης διαπίστωσαν ότι το κείμενο δεν ήταν γραμμένο στα λατινικά, όπως συμβαίνει συνήθως σε παρόμοια ευρήματα της βόρειας Ευρώπης, αλλά στα αρχαία ελληνικά. Το περιεχόμενο περιλαμβάνει επικλήσεις σε υπερφυσικές δυνάμεις και αναφορές σε τέσσερα πρόσωπα – δύο άνδρες και δύο γυναίκες – που φαίνεται να ήταν σκλάβοι.

Οι ειδικοί εξετάζουν δύο πιθανά σενάρια για τη χρήση του ελάσματος: είτε επρόκειτο για κατάρα που στρεφόταν εναντίον των συγκεκριμένων ατόμων είτε είχε συνταχθεί από τους ίδιους ή για λογαριασμό τους με στόχο κάποιο άλλο πρόσωπο, το οποίο δεν κατονομάζεται.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα ονόματα των ανδρών αποδίδονται στα λατινικά, ενώ των γυναικών στα ελληνικά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μία από τις γυναίκες ενδέχεται να καταγόταν από τη ρωμαϊκή Αίγυπτο, μεταφέροντας μαζί της τις σχετικές μαγικές παραδόσεις και τις αντιλήψεις περί επικοινωνίας με υπερφυσικές δυνάμεις.

Τα λεγόμενα «καταδεσμικά ελάσματα» ήταν διαδεδομένα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και χρησιμοποιούνταν για την επίκληση δυνάμεων που θεωρούνταν ικανές να επηρεάσουν δικαστικές υποθέσεις, αθλητικούς αγώνες ή προσωπικές διαμάχες. Το συγκεκριμένο εύρημα αποτελεί μία ακόμη απόδειξη της πολιτισμικής αλληλεπίδρασης μεταξύ ελληνικών, αιγυπτιακών, ανατολικών, εβραϊκών και πρώιμων χριστιανικών παραδόσεων στον αρχαίο κόσμο.