Φρουκτόζη: Το συστατικό σε αναψυκτικά και επεξεργασμένα τρόφιμα που μπορεί να «ταΐζει» τους όγκους

Η φρουκτόζη που περιέχεται σε μεγάλες ποσότητες σε αναψυκτικά, συσκευασμένα γλυκά και άλλα υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα φαίνεται να μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη ορισμένων όγκων, σύμφωνα με μελέτη επιστημόνων του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις.

Το ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι η φρουκτόζη δεν λειτουργεί όπως αρχικά πίστευαν οι ερευνητές: δεν χρησιμοποιείται άμεσα από τα καρκινικά κύτταρα, αλλά πρώτα μεταβολίζεται από το ήπαρ.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature, πραγματοποιήθηκε σε ζωικά μοντέλα με μελάνωμα, καρκίνο του μαστού και καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η αυξημένη πρόσληψη φρουκτόζης επιτάχυνε την ανάπτυξη των όγκων, χωρίς παράλληλη αύξηση του σωματικού βάρους ή των επιπέδων γλυκόζης και ινσουλίνης νηστείας.

Δεν «τρέφεται» απευθείας ο όγκος με φρουκτόζη

Το στοιχείο που εξέπληξε περισσότερο την επιστημονική ομάδα ήταν ότι τα ίδια τα καρκινικά κύτταρα δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τη φρουκτόζη.

Αρχικά οι ερευνητές θεωρούσαν ότι τα καρκινικά κύτταρα θα χρησιμοποιούσαν τη φρουκτόζη με τρόπο αντίστοιχο της γλυκόζης, αξιοποιώντας την για την παραγωγή των απαραίτητων συστατικών ώστε να πολλαπλασιάζονται.

Τα πειράματα όμως έδειξαν διαφορετική εικόνα.

Το «κλειδί» φαίνεται να βρίσκεται στο ήπαρ.

Το ήπαρ μετατρέπει τη φρουκτόζη σε λιπίδια

Όταν η φρουκτόζη φτάνει στο ήπαρ, μεταβολίζεται και οδηγεί στην παραγωγή διαφόρων λιπιδίων, μεταξύ των οποίων και τα λυσοφωσφατιδυλοχολικά (LPCs).

Οι ουσίες αυτές περνούν στην κυκλοφορία του αίματος και μπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν από τα καρκινικά κύτταρα.

Τα λιπίδια αποτελούν βασικά δομικά συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών. Καθώς οι όγκοι αναπτύσσονται και τα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται γρήγορα, χρειάζονται μεγάλες ποσότητες τέτοιων δομικών υλικών.

Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τους ερευνητές, δημιουργείται ένας έμμεσος «διάδρομος» μεταξύ της διατροφής και του όγκου: η φρουκτόζη μεταβολίζεται από το ήπαρ και τα προϊόντα του μεταβολισμού της μπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν από τα καρκινικά κύτταρα.

Τι έδειξαν τα πειράματα

Οι επιστήμονες χορήγησαν σε ποντίκια με όγκους διατροφή πλούσια σε φρουκτόζη και παρακολούθησαν την εξέλιξη της νόσου.

Η αυξημένη πρόσληψη φρουκτόζης συνδέθηκε με ταχύτερη ανάπτυξη των όγκων, ενώ το φαινόμενο δεν συνοδευόταν από αύξηση του σωματικού βάρους ή από εμφανή μεταβολή στη γλυκόζη και την ινσουλίνη νηστείας.

Σε ορισμένα από τα πειράματα, οι ερευνητές παρατήρησαν ιδιαίτερα έντονη επιτάχυνση της ανάπτυξης των όγκων.

Παράλληλα, όταν μελέτησαν τα επίπεδα λιπιδίων στο αίμα, εντόπισαν σημαντική αύξηση συγκεκριμένων μορίων που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τα καρκινικά κύτταρα.

Πού βρίσκεται η φρουκτόζη

Η φρουκτόζη υπάρχει φυσικά σε τρόφιμα όπως τα φρούτα, όμως το ερευνητικό ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στην αυξημένη κατανάλωση πρόσθετων σακχάρων και ιδιαίτερα του σιροπιού καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη (HFCS).

Το συγκεκριμένο γλυκαντικό χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων και μπορεί να υπάρχει σε προϊόντα όπως αναψυκτικά, γλυκά και άλλα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορεί επίσης να εντοπίζεται σε προϊόντα όπου ο καταναλωτής δεν θα περίμενε απαραίτητα ότι υπάρχει, όπως ορισμένες σάλτσες και κέτσαπ.

Η γλυκύτητα και οι τεχνολογικές ιδιότητες της φρουκτόζης την έχουν καταστήσει ιδιαίτερα δημοφιλή στη βιομηχανία τροφίμων.

Τι σημαίνει αυτό για τον καρκίνο

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποτελούν απόδειξη πως η κατανάλωση φρουκτόζης προκαλεί καρκίνο στους ανθρώπους.

Πρόκειται για εργαστηριακή έρευνα σε ζωικά μοντέλα, η οποία αποκαλύπτει έναν πιθανό μηχανισμό μέσω του οποίου η διατροφή μπορεί να επηρεάζει την ανάπτυξη ήδη υπαρχόντων όγκων.

Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί κατά πόσο ο ίδιος μηχανισμός και η ίδια επίδραση παρατηρούνται στους ανθρώπους.

Ωστόσο, οι ερευνητές θεωρούν ότι η ανακάλυψη μπορεί να οδηγήσει σε νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση του καρκίνου, καθώς αποκαλύπτει ότι η σχέση μεταξύ διατροφής και όγκων μπορεί να είναι πιο σύνθετη από μια απλή άμεση «τροφοδότηση» των καρκινικών κυττάρων.

Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο αν ο συγκεκριμένος μεταβολικός μηχανισμός θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει στόχο νέων θεραπειών ή διατροφικών παρεμβάσεων.