Στο Μαξίμου θα ήθελαν οι πολίτες να συζητούν για όσα πρόκειται να ανακοινώσει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ. Για μέτρα στήριξης, για την οικονομία, για το μέλλον. Προς το παρόν, όμως, η δημόσια συζήτηση κινείται σε εντελώς διαφορετικό πεδίο: Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, Predator, ανακύκλωση και Novartis. Δεν είναι ακριβώς το ιδανικό προεκλογικό μενού. Η εισαγγελική πρόταση για παραπομπή του Χρήστου Τριαντόπουλου και του Κώστα Αγοραστού ξαναφέρνει στο προσκήνιο το «μπάζωμα» του χώρου της τραγωδίας στα Τέμπη. Οι διώξεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στέλνουν τέσσερις πρώην υπουργούς της Νέας Δημοκρατίας και τον πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ στο εδώλιο. Η παραδοχή του Ντίλιαν επανατοποθετεί τις κρατικές αρχές μέσα στην υπόθεση του Predator, λίγο πριν από τη δίκη σε δεύτερο βαθμό. Η υπόθεση με τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» φτάνει μέχρι δημάρχους της ΝΔ, ενώ ο Γιώργος Βλάχος αναγκάστηκε να ζητήσει απαντήσεις από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό. Μέχρι και η Novartis επέστρεψε μέσω της καταγγελίας του Μάριου Σαλμά. Το ζήτημα για το Μαξίμου δεν είναι απλώς ότι συγκεντρώθηκαν πολλές αρνητικές ειδήσεις την ίδια περίοδο. Είναι ότι όλες φαίνεται να δείχνουν προς την ίδια πολιτική διεύθυνση: κάπου στην Ηρώδου Αττικού. Κάθε υπόθεση από μόνη της μπορεί να αντιμετωπιστεί ως «μεμονωμένο περιστατικό». Όταν όμως συσσωρεύονται, παύουν να είναι μεμονωμένες. Γίνονται μοτίβο. Και το μοτίβο αυτό αφορά τη διαχείριση εξουσίας, τη λογοδοσία και την αίσθηση ότι οι θεσμοί λειτουργούν επιλεκτικά. Η κυβέρνηση επιχειρεί να διαχωρίσει τις υποθέσεις, να τις απομονώσει νομικά και χρονικά. Η κοινωνία, ωστόσο, τις διαβάζει συνολικά. Βλέπει την εικόνα της εξουσίας να επιβαρύνεται συνεχώς από νέες αποκαλύψεις, εισαγγελικές κινήσεις και δικαστικές εξελίξεις. Και όσο πλησιάζει η προεκλογική περίοδος, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να αλλάξει το αφήγημα. Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης παραδοσιακά λειτουργεί ως πολιτικό βήμα επανεκκίνησης. Φέτος, όμως, ο Πρωθυπουργός θα ανέβει στο βήμα με φόντο μια ατζέντα που δεν διαμορφώνεται από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, αλλά από τις υποθέσεις που παραμένουν ανοιχτές. Η προσπάθεια να μετατοπιστεί η συζήτηση στα θετικά μέτρα θα συναντήσει την πραγματικότητα των Τεμπών, των ευρωπαϊκών ερευνών και των υποθέσεων διαφθοράς και παρακολούθησης. Στην πολιτική, ο χρόνος μπορεί να απαλύνει ορισμένα πλήγματα. Δεν μπορεί, όμως, να διαγράψει το συσσωρευμένο βάρος όταν οι υποθέσεις συνεχίζουν να επανέρχονται. Και αυτή τη στιγμή, οι υποθέσεις δεν φαίνεται να υποχωρούν. Αντίθετα, πολλαπλασιάζονται και συγκλίνουν.  

Στην Ηρώδου Αττικού είχαν επενδύσει στη χρονική απόσταση από την τραγωδία των Τεμπών. Πίστευαν ότι όσο περνούν οι μήνες και τα χρόνια, η υπόθεση θα περνάει σταδιακά στο περιθώριο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Όπως όλα δείχνουν, όμως, αυτή η στρατηγική «στραβώνει». Η εισαγγελική πρόταση για παραπομπή του πρώην υφυπουργού Χρήστου Τριαντόπουλου στο Ειδικό Δικαστήριο ακυρώνει την άνεση και επαναφέρει τα Τέμπη στην πρώτη γραμμή της δημόσιας συζήτησης.Το Μαξίμου σπεύδει να υπογραμμίσει ότι πρόκειται για πλημμελήματα και όχι για κακουργήματα. Νομικά η διάκριση είναι σαφής. Πολιτικά, όμως, η κοινωνία δεν θυμάται τα Τέμπη μέσα από νομικούς χαρακτηρισμούς. Θυμάται τις εικόνες της καταστροφής, τους χειρισμούς των πρώτων ωρών και ημερών, το «μπάζωμα» του χώρου και όσα ακολούθησαν. Η μνήμη λειτουργεί διαφορετικά από τον Ποινικό Κώδικα. Το φθινόπωρο και η προεκλογική ατζέντα Το αρμόδιο Δικαστικό Συμβούλιο αναμένεται να αποφασίσει το φθινόπωρο. Μέχρι τότε, η υπόθεση θα βρίσκεται ξανά μπροστά στην κυβέρνηση, τροφοδοτώντας αντιπαραθέσεις και πολιτικό κόστος. Και δεν έρχεται μόνη της. Συναντά την ακρίβεια που εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά, τις έρευνες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και άλλες υποθέσεις που αφορούν τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Πολλά «μεμονωμένα περιστατικά», όταν συσσωρεύονται, παύουν κάποια στιγμή να είναι μεμονωμένα. Γίνονται απολογισμός. Και ο απολογισμός, όσο πλησιάζουν οι εκλογές, αποκτά βαρύτητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί εύκολα. Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να περιορίσει τη συζήτηση στο νομικό πλαίσιο και να παρουσιάσει την υπόθεση ως τεχνικό ζήτημα. Η αντιπολίτευση θα επιμείνει στις πολιτικές ευθύνες και στη συνολική εικόνα διαχείρισης. Στο τέλος, όμως, αυτό που θα μετρήσει περισσότερο είναι πώς η κοινωνία αντιλαμβάνεται τη σύνδεση όλων αυτών των υποθέσεων. Έγινε σημείο αναφοράς για ζητήματα διαφάνειας, λογοδοσίας και εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Και όσο η υπόθεση παραμένει ανοιχτή –δικαστικά και πολιτικά– τόσο πιο δύσκολο γίνεται να απομακρυνθεί από την προεκλογική ατζέντα.

Την ώρα που η δημόσια συζήτηση για την ελληνόκτητη ναυτιλία επικεντρώνεται κυρίως σε νέες παραγγελίες πλοίων, εξαγορές εταιρειών και γεωπολιτικές αναταράξεις, υπάρχει ένας τομέας όπου η Ελλάδα συνεχίζει να διακρίνεται χωρίς τυμπανοκρουσίες. Το ελληνικό νηολόγιο παραμένει ένα από τα πιο αξιόπιστα και ποιοτικά του κόσμου – και αυτό επιβεβαιώνεται από τους μεγαλύτερους διεθνείς οργανισμούς ελέγχου. Το Tokyo MoU διατήρησε και φέτος την ελληνική σημαία στη λίστα των νηολογίων υψηλής απόδοσης. Λίγο αργότερα, το Paris MoU κράτησε την Ελλάδα στη «Λευκή Λίστα» (White List) των κορυφαίων σημαιών διεθνώς. Σε μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των νηολογίων, η ελληνική σημαία εξακολουθεί να λειτουργεί ως διαβατήριο αξιοπιστίας για τους πλοιοκτήτες. Αυτή η αναγνώριση δεν είναι τυχαία. Αντικατοπτρίζει τη συστηματική προσπάθεια για υψηλά πρότυπα ασφαλείας, σωστής συντήρησης και συμμόρφωσης με τους διεθνείς κανονισμούς. Σε μια εποχή όπου οι έλεγχοι των λιμενικών αρχών γίνονται ολοένα και πιο αυστηροί, η παρουσία στη Λευκή Λίστα του Paris MoU και στην αντίστοιχη υψηλή κατηγορία του Tokyo MoU αποτελεί ουσιαστικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Η αντίφαση των αριθμών Ωστόσο, η εικόνα έχει και μια άλλη πλευρά. Από τα περίπου 4.400 ελληνόκτητα ποντοπόρα πλοία (άνω των 1.000 GT), μόλις γύρω στα 460–500 φέρουν την ελληνική σημαία. Η αναλογία παραμένει χαμηλή: λιγότερο από ένα στα εννέα ελληνόκτητα πλοία ταξιδεύει υπό εθνική σημαία.Αυτό σημαίνει ότι, παρά την υψηλή ποιοτική αξιολόγηση, το ελληνικό νηολόγιο δεν έχει ακόμη καταφέρει να γίνει εξίσου ελκυστικό σε επίπεδο κόστους και γραφειοκρατίας σε σύγκριση με ανταγωνιστικά νηολόγια όπως της Λιβερίας, των Νήσων Μάρσαλ ή της Μάλτας. Η ουσιαστική πρόκλησηΗ διατήρηση της θέσης στις λευκές λίστες είναι σημαντική επιτυχία. Όμως η πραγματική πρόκληση για την ελληνική ναυτιλιακή πολιτική είναι διπλή: Να διατηρήσει τα υψηλά ποιοτικά στάνταρ και ταυτόχρονα να καταστήσει την ελληνική σημαία πιο ανταγωνιστική, ώστε μεγαλύτερο ποσοστό του ελληνόκτητου στόλου να επιστρέψει ή να παραμείνει στο εθνικό νηολόγιο. Η ελληνική σημαία σήμερα αποτελεί σύμβολο αξιοπιστίας. Αν καταφέρει να συνδυάσει αυτή την αξιοπιστία με μεγαλύτερη ευελιξία και ανταγωνιστικότητα, τότε η επιτυχία δεν θα είναι μόνο ποιοτική, αλλά και ποσοτική – και αυτή θα είναι ίσως η πιο ουσιαστική κατάκτηση της ελληνικής ναυτιλίας τα επόμενα χρόνια.

Δεν χρειάστηκε να βυθιστεί ούτε ένα πλοίο. Μερικές προειδοποιήσεις των Χούθι και οι πρώτες αλλαγές πορείας δεξαμενόπλοιων ήταν αρκετές για να στείλουν ένα σαφές μήνυμα στην παγκόσμια ναυτιλία: Η αγορά δεν περιμένει πλέον να δεχθεί το πρώτο χτύπημα. Προσαρμόζεται πριν αυτό συμβεί. Οι κινήσεις του aframax Rodos της ελληνικής Dynacom και του κινεζικού VLCC Xin Long Yang δεν αποτελούν απλώς επιχειρησιακές αποφάσεις. Αποτελούν την πρώτη έμπρακτη απόδειξη ότι το εμπάργκο που έχουν εξαγγείλει οι Χούθι κατά των σαουδαραβικών λιμανιών αρχίζει ήδη να επηρεάζει τις θαλάσσιες εμπορικές ροές πετρελαίου. Το παρασκήνιο είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον. Η Σαουδική Αραβία είχε επενδύσει τα τελευταία χρόνια στον τερματικό σταθμό του Yanbu, μεταφέροντας πετρέλαιο μέσω αγωγών από τον Περσικό Κόλπο στην Ερυθρά Θάλασσα, ώστε να παρακάμπτει το Στενό του Ορμούζ σε περιόδους κρίσης. Σήμερα αποδεικνύεται ότι ούτε αυτή η εναλλακτική διαδρομή είναι πλέον ασφαλής. Ο φόβος καθορίζει τις αποφάσειςΣτα ναυτιλιακά γραφεία του Πειραιά οι συζητήσεις έχουν αλλάξει. Δεν αναρωτιούνται πλέον αν οι Χούθι μπορούν να υλοποιήσουν τις απειλές τους. Αναρωτιούνται πόσο κοστίζει να τις αγνοήσει κανείς. Και όταν ο φόβος αρχίζει να καθορίζει τις πορείες των πλοίων, τότε οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται μόνο με βάση τους ναύλους, αλλά και το επίπεδο γεωπολιτικού κινδύνου. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι οι Χούθι φαίνεται να πετυχαίνουν κάτι που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε αδιανόητο: χωρίς να έχουν αποκλείσει επίσημα κανένα θαλάσσιο πέρασμα και χωρίς να έχουν εξαπολύσει νέο κύμα επιθέσεων, καταφέρνουν να αναγκάζουν πλοιοκτήτες και ναυλωτές να ξανασχεδιάζουν τα ταξίδια τους. Η Ερυθρά Θάλασσα επιστρέφει στο επίκεντρο της παγκόσμιας ναυτιλίας, αυτή τη φορά όχι με εκρήξεις, αλλά με προληπτικές αλλαγές πορείας. Και αυτό ίσως αποδειχθεί ακόμη πιο αποτελεσματικό.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η σύνθεση των απόντων από τη βραδινή δεξίωση στο Προεδρικό Μέγαρο. Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν θα παραστούν οι τέως Πρόεδροι της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος και Κατερίνα Σακελλαροπούλου, οι πρώην πρωθυπουργοί Κώστας Καραμανλής και Αλέξης Τσίπρας, καθώς και οι πολιτικοί αρχηγοί Ρένα Δούρου (ως επικεφαλής της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ), Κυριάκος Βελόπουλος, Δημήτρης Νατσιός και Ζωή Κωνσταντοπούλου. Για τον Αντώνη Σαμαρά η απόφαση παρέμενε ανοιχτή μέχρι και χθες το βράδυ. Είναι η πρώτη φορά που τόσοι πολλοί πολιτικοί δεν θα παραστούν στην εκδήλωση, η οποία έτσι ή αλλιώς έχει παρακμάσει.  

Μιας και άνοιξε η συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και τη θέση της ΕΛΑΣ, η επίγευση που μένει είναι αρκετά ειρωνική: Ενώ στο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα η γραμμή ότι δεν πρέπει να καταργηθεί ο νόμος Πιερρακάκη (αλλά να βελτιωθεί) πέρασε χωρίς ιδιαίτερους εσωτερικούς τριγμούς, στο ΠΑΣΟΚ ξέσπασε ανοιχτή αντιπαράθεση. Η βουλευτής Νάντια Γιαννακοπούλου επανέλαβε τη γνωστή θέση του κόμματος ότι το άρθρο 16 του Συντάγματος πρέπει να αναθεωρηθεί, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι το ΠΑΣΟΚ δεν έχει εμπιστοσύνη στο τι θα φέρει στη συνέχεια η Νέα Δημοκρατία. Από την άλλη πλευρά, ο Λευτέρης Καρχιμάκης πήγε ένα βήμα παραπέρα, ζητώντας ευθέως την κατάργηση του νόμου Πιερρακάκη. Η θέση αυτή δεν φαίνεται να αποτελεί επίσημη προϋπόθεση του αρμόδιου τομεάρχη Στέφανου Παραστατίδη, ο οποίος μέχρι στιγμής δεν έχει θέσει την κατάργηση του νόμου ως κόκκινη γραμμή. Στην ΕΛΑΣ, αντίθετα, η ηγεσία φαίνεται να έχει καταλήξει σε μια πιο «ρεαλιστική» γραμμή: Διατήρηση του βασικού νομοθετικού πλαισίου με στοχευμένες βελτιώσεις. Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη θέση δεν προκάλεσε εσωτερικές συγκρούσεις δείχνει ότι ο Τσίπρας έχει ήδη «κλειδώσει» σε μεγάλο βαθμό τις προγραμματικές του επιλογές στο θέμα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, εξακολουθεί να εμφανίζει διαφορετικές ταχύτητες και αποχρώσεις, κάτι που δυσκολεύει τη διαμόρφωση μιας ξεκάθαρης και ενιαίας αντιπολιτευτικής γραμμής απέναντι στην κυβερνητική πολιτική. Το θέμα των ιδιωτικών πανεπιστημίων φαίνεται ότι θα συνεχίσει να λειτουργεί ως καθρέφτης των εσωτερικών ισορροπιών τόσο στην ΕΛΑΣ όσο και στο ΠΑΣΟΚ το επόμενο διάστημα.