Δημογραφικό: Η Ελλάδα καταγράφει ιστορικό χαμηλό στις γεννήσεις – Κάτω από 65.000 το 2026

Σε επίπεδα κάτω από τις 65.000 αναμένεται να υποχωρήσουν οι γεννήσεις στην Ελλάδα το 2026, αποτυπώνοντας τη συνεχιζόμενη επιδείνωση του δημογραφικού προβλήματος στη χώρα.

Από τις περίπου 150.000 γεννήσεις που καταγράφονταν κατά μέσο όρο κάθε χρόνο τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, η Ελλάδα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια δραματική συρρίκνωση.

Τα στοιχεία προκύπτουν από έρευνα του αφυπηρετήσαντα καθηγητή Δημογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρωνα Κοτζαμάνη, ο οποίος επισημαίνει ότι η πτωτική πορεία των γεννήσεων έχει ξεκινήσει αρκετές δεκαετίες πριν και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ειδικότερα, από το 1951 έως το 1980 οι γεννήσεις κυμαίνονταν κατά μέσο όρο στις 150.000 ετησίως.

Την περίοδο 1932-1940, όταν ο πληθυσμός της χώρας ήταν μικρότερος, καταγράφονταν περίπου 118.500 γεννήσεις τον χρόνο, ενώ μεταξύ 1955 και 1964 ο αριθμός τους είχε φτάσει τις 154.000.

Η εικόνα άρχισε να αλλάζει τις επόμενες δεκαετίες. Κατά τη δεκαετία του 1990 οι γεννήσεις περιορίστηκαν περίπου στις 100.000 ετησίως, ενώ η μικρή ανάκαμψη που σημειώθηκε τη δεκαετία του 2000 δεν στάθηκε αρκετή για να αναστρέψει την τάση.

Ενδεικτικό της έκτασης του προβλήματος είναι ότι κατά τη δεκαετία 2021-2030 οι γεννήσεις εκτιμάται πως δεν θα ξεπεράσουν συνολικά τις 700.000, έναντι 920.000 την περίοδο 2011-2020. Πρόκειται για μείωση περίπου 25%.

Η Ελλάδα αποκλίνει από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Σύμφωνα με τον κ. Κοτζαμάνη, η μείωση της γονιμότητας αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό των ανεπτυγμένων χωρών.

Ωστόσο, η Ελλάδα διαφοροποιείται από αρκετά κράτη της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης, καθώς η πτώση ξεκίνησε αργότερα και συνεχίζεται χωρίς ουσιαστική αναστροφή.

Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, οι γυναίκες που γεννήθηκαν στην Ελλάδα το 1930 απέκτησαν κατά μέσο όρο σχεδόν 2,3 παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν το 1985 κάνουν λιγότερα από 1,5 παιδιά.

Παράλληλα, ο αριθμός των παιδιών που αποκτούν οι νεότερες γενιές απέχει ολοένα και περισσότερο τόσο από εκείνον που επιθυμούν να αποκτήσουν όσο και από το επίπεδο των 2,07 παιδιών ανά γυναίκα, το οποίο απαιτείται για την αναπλήρωση του πληθυσμού.

Ο καθηγητής αποδίδει μέρος της διαφοράς στις συνθήκες που έχουν διαμορφώσει άλλες ευρωπαϊκές χώρες για την οικογένεια και την εργασία.

Όπως αναφέρει, σε αρκετά κράτη της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης έχουν δημιουργηθεί εδώ και δεκαετίες ευνοϊκότερες συνθήκες για την απόκτηση και την ανατροφή παιδιών, έχουν περιοριστεί οι έμφυλες διακρίσεις και οι δυσκολίες συνδυασμού επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, ενώ λειτουργεί ένα πιο διευρυμένο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας.

Στις χώρες αυτές, οι γενιές που γεννήθηκαν μεταξύ 1945 και 1985 απέκτησαν κατά μέσο όρο από 1,8 έως 2 παιδιά, αριθμός που βρίσκεται πιο κοντά τόσο στις επιθυμίες τους όσο και στο επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού.

Ο κ. Κοτζαμάνης αναφέρεται, επίσης, στις ευρύτερες κοινωνικές αλλαγές που επηρέασαν τις αναπαραγωγικές συμπεριφορές μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Όπως εξηγεί, μεταβλήθηκαν σημαντικά οι αντιλήψεις για τον γάμο, τη μητρότητα, τη σεξουαλικότητα και την ανατροφή των παιδιών, ενώ τα ζευγάρια άρχισαν να υιοθετούν διαφορετικές στρατηγικές για την επίτευξη των προσωπικών και επαγγελματικών τους στόχων.

Λιγότερες από 1,4 εκατ. γεννήσεις την επόμενη εικοσαετία

Οι προβλέψεις για το μέλλον παραμένουν ιδιαίτερα ανησυχητικές. Ο διευθυντής του ΙΔΕΜ εκτιμά ότι, παρά την πιθανή επιβράδυνση ορισμένων αρνητικών τάσεων, ο συνολικός αριθμός των γεννήσεων θα συνεχίσει να μειώνεται.

Ειδικότερα, αναμένεται να επιβραδυνθεί ο ρυθμός μείωσης των γυναικών ηλικίας 25-44 ετών, ενώ εκτιμάται ότι θα περιοριστεί και η αύξηση της ήδη υψηλής μέσης ηλικίας στην οποία οι γυναίκες αποκτούν παιδιά.

Ωστόσο, όπως τονίζει ο ίδιος, «οι γεννήσεις την επόμενη εικοσαετία (2027-46), εν απουσία θετικού μεταναστευτικού ισοζυγίου, θα είναι παρ’ όλα αυτά λιγότερες από 1,4 εκατ. έναντι του 1,8 εκατ. της προηγουμένης (2007-2026)».

Η κατάσταση αναμένεται να γίνει ακόμη δυσκολότερη κατά την επόμενη εικοσαετία, καθώς θα φτάσουν σε ηλικία δημιουργίας οικογένειας οι γενιές που γεννήθηκαν μεταξύ 2009 και 2026.

Ο καθηγητής υπενθυμίζει ότι οι γεννήσεις στην Ελλάδα μειώθηκαν κατά 45% μεταξύ των δύο συγκεκριμένων ετών, γεγονός που περιορίζει ακόμη περισσότερο τον αριθμό των ανθρώπων που θα βρίσκονται σε ηλικία τεκνοποίησης τις επόμενες δεκαετίες.