Νησί του Διαβόλου: Η σκοτεινή ιστορία της φυλακής-κολαστηρίου και ο θρυλικός «Πεταλούδας» (βίντεο)

Το Νησί του Διαβόλου στη Γαλλική Γουιάνα έμεινε στην ιστορία ως ένα από τα πιο διαβόητα σωφρονιστικά συγκροτήματα στον κόσμο. Για περισσότερο από έναν αιώνα, από το 1852 έως το 1953, αποτέλεσε τόπο εκτοπισμού κρατουμένων, πολιτικών αντιπάλων και ανθρώπων που καταδικάστηκαν από τη γαλλική δικαιοσύνη.

Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης, το τροπικό κλίμα, οι ασθένειες και η σκληρή μεταχείριση των κρατουμένων δημιούργησαν τη φήμη ενός πραγματικού «κολαστηρίου». Η απόδραση ήταν εξαιρετικά δύσκολη, καθώς τα νησιά περιβάλλονταν από επικίνδυνα θαλάσσια ρεύματα και βρίσκονταν αρκετά μακριά από την ηπειρωτική ακτή.

Το σωφρονιστικό σύστημα δεν περιοριζόταν μόνο στη Νήσο του Διαβόλου. Στα Νησιά της Σωτηρίας, κάθε νησί είχε διαφορετικό ρόλο. Το Île Royale λειτουργούσε ως βασικό κέντρο της αποικίας, το Île Saint-Joseph προοριζόταν για αυστηρή απομόνωση, ενώ η ίδια η Νήσος του Διαβόλου συνδέθηκε ιδιαίτερα με την κράτηση πολιτικών κρατουμένων.

Ανάμεσα στους πιο γνωστούς κρατουμένους ήταν ο Άλφρεντ Ντρέιφους. Ο Γαλλοεβραίος αξιωματικός καταδικάστηκε άδικα για εθνική προδοσία και μεταφέρθηκε εκεί το 1895. Η υπόθεσή του εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά και δικαστικά σκάνδαλα της Γαλλίας, αποκαλύπτοντας τον αντισημιτισμό και τις σοβαρές αδυναμίες του γαλλικού στρατιωτικού και δικαστικού συστήματος.

Η φυλακή απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη φήμη χάρη στην ιστορία του Ανρί Σαριέ, του περίφημου «Πεταλούδα». Στο βιβλίο του Papillon, που κυκλοφόρησε το 1969, ο Σαριέ περιέγραψε την υποτιθέμενη απόδρασή του από τη γαλλική αποικία και τις περιπέτειές του ως κρατούμενος. Η ιστορία μεταφέρθηκε αργότερα στον κινηματογράφο, με τον Στιβ ΜακΚουίν και τον Ντάστιν Χόφμαν στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Ωστόσο, η πραγματικότητα πίσω από τον «Πεταλούδα» είναι πιο σύνθετη. Μεταγενέστερες έρευνες και επίσημα αρχεία έδειξαν ότι ο Σαριέ δεν είχε κρατηθεί στη Νήσο του Διαβόλου, αλλά σε άλλες φυλακές της Γαλλικής Γουιάνας. Παράλληλα, αρκετές από τις ιστορίες που περιέγραψε φαίνεται πως προέρχονταν και από εμπειρίες άλλων κρατουμένων.

Η Γαλλία σταμάτησε τη μεταγωγή νέων κρατουμένων στις αποικιακές φυλακές το 1938 και το σύστημα οδηγήθηκε σταδιακά στο τέλος του. Το 1953 οι τελευταίες εγκαταστάσεις έκλεισαν οριστικά και το Νησί του Διαβόλου πέρασε στην ιστορία.

Δώδεκα χρόνια αργότερα, τα Νησιά της Σωτηρίας πέρασαν υπό τον έλεγχο του Διαστημικού Κέντρου της Γουιάνας. Η περιοχή βρίσκεται κάτω από την τροχιά εκτόξευσης πυραύλων προς τον Ατλαντικό και σήμερα αποτελεί τουριστικό προορισμό, με τα αναστηλωμένα κτίρια της παλιάς αποικίας να θυμίζουν μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της γαλλικής αποικιακής ιστορίας.