Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του pronews.gr στην Google

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο μεταβιβάζεται και μοιράζεται η περιουσία μετά τον θάνατο ενός προσώπου φέρνει το νέο κληρονομικό δίκαιο, αλλάζοντας τα δεδομένα για συζύγους, παιδιά και λοιπούς κληρονόμους.

Οι νέες διατάξεις προβλέπουν μεγαλύτερη προστασία για την προσωπική περιουσία των κληρονόμων από τα χρέη του θανόντος, αυξημένο ποσοστό για τον επιζώντα σύζυγο όταν υπάρχουν παιδιά, αλλά και διαφορετικό τρόπο απόδοσης της νόμιμης μοίρας.

Παράλληλα, διευκολύνεται υπό προϋποθέσεις η απόκτηση ενός ακινήτου από έναν μόνο συγκληρονόμο, με αποζημίωση των υπολοίπων.

Οι ρυθμίσεις επιχειρούν να περιορίσουν τις δικαστικές αντιπαραθέσεις και τις περιπτώσεις ακινήτων που παραμένουν για χρόνια αναξιοποίητα εξαιτίας διαφωνιών μεταξύ των δικαιούχων.

Το νέο πλαίσιο εφαρμόζεται κατά βάση στις κληρονομιές προσώπων που πέθαναν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ προβλέπονται ειδικοί κανόνες για ορισμένες παλαιότερες υποθέσεις.

Τι αλλάζει στην ευθύνη για τα χρέη

Μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά τις οφειλές που αφήνει πίσω του ο θανών. Με το νέο καθεστώς, ο κληρονόμος προστατεύεται, κατά κανόνα, από το ενδεχόμενο να χρειαστεί να πληρώσει τα χρέη της κληρονομιάς με χρήματα από τη δική του περιουσία.

Η ευθύνη περιορίζεται στην κληρονομιαία περιουσία, από την οποία μπορούν να ικανοποιηθούν οι πιστωτές. Αυτό σημαίνει ότι, εάν κάποιος κληρονομήσει ακίνητο αξίας 100.000 ευρώ και οι οφειλές του θανόντος φτάνουν τις 150.000 ευρώ, δεν υποχρεώνεται κανονικά να καταβάλει από προσωπικά του χρήματα τα επιπλέον 50.000 ευρώ.

Ωστόσο, το ακίνητο που κληρονόμησε μπορεί να αξιοποιηθεί ή να εκποιηθεί για την αποπληρωμή των χρεών. Επομένως, η προστασία αφορά την προσωπική περιουσία του κληρονόμου και δεν αποκλείει την απώλεια περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν στην κληρονομιά.

Μεγαλύτερο ποσοστό για τον επιζώντα σύζυγο

Αυξημένο είναι το κληρονομικό μερίδιο του επιζώντος συζύγου στην περίπτωση που ο θανών αφήνει παιδιά και δεν έχει συντάξει διαθήκη.

Ειδικότερα, το ποσοστό του συζύγου ανεβαίνει από το 25% στο 1/3 της κληρονομιάς, ενώ τα υπόλοιπα δύο τρίτα κατανέμονται στα παιδιά.

Για παράδειγμα, σε περιουσία καθαρής αξίας 300.000 ευρώ, όταν υπάρχουν σύζυγος και δύο παιδιά, ο επιζών σύζυγος λαμβάνει 100.000 ευρώ και κάθε παιδί επίσης 100.000 ευρώ. Με το προηγούμενο καθεστώς, ο σύζυγος θα έπαιρνε 75.000 ευρώ και τα παιδιά από 112.500 ευρώ.

Όταν δεν υπάρχουν παιδιά και ο σύζυγος κληρονομεί μαζί με άλλους συγγενείς, το ποσοστό του διαμορφώνεται στο 50%, με την υπόλοιπη περιουσία να κατανέμεται σύμφωνα με τη συγγενική σχέση των δικαιούχων.

Πώς μπορεί ένα ακίνητο να περάσει σε έναν κληρονόμο

Νέα δυνατότητα προβλέπεται και για τις περιπτώσεις στις οποίες περισσότεροι κληρονόμοι αποκτούν από κοινού ένα σπίτι ή άλλο ακίνητο, αλλά δεν μπορούν να συμφωνήσουν για την αξιοποίησή του.

Υπό συγκεκριμένες νόμιμες προϋποθέσεις, ένας από τους συγκληρονόμους μπορεί να ζητήσει να αποκτήσει ολόκληρο το ακίνητο, καταβάλλοντας στους υπόλοιπους την αξία των μεριδίων τους.

Για παράδειγμα, εάν δύο αδέλφια κληρονομήσουν ένα σπίτι αξίας 200.000 ευρώ και το ένα επιθυμεί να το διατηρήσει στην ιδιοκτησία του, μπορεί να επιδιώξει την απόκτησή του καταβάλλοντας 100.000 ευρώ στο άλλο.

Εάν οι δύο πλευρές δεν συμφωνούν για την αποτίμηση, η αξία των μεριδίων μπορεί να προσδιοριστεί δικαστικά, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά στοιχεία για το ακίνητο. Η συγκεκριμένη διαδικασία μπορεί να αφορά και παλαιότερες κληρονομιές, εφόσον δεν έχει ήδη κατατεθεί αγωγή διανομής.

Η νόμιμη μοίρα γίνεται χρηματική απαίτηση

Διαφορετικός γίνεται και ο τρόπος με τον οποίο αποδίδεται η νόμιμη μοίρα. Πρόκειται για το ελάχιστο μερίδιο που δικαιούνται ορισμένοι στενοί συγγενείς, ακόμη και όταν υπάρχει διαθήκη που προβλέπει διαφορετική κατανομή της περιουσίας.

Με τις νέες ρυθμίσεις, ο δικαιούχος δεν αποκτά υποχρεωτικά ποσοστό συνιδιοκτησίας σε κάποιο ακίνητο, αλλά χρηματική αξίωση για την αξία που του αναλογεί.

Έτσι, εάν ένας γονέας αφήσει με διαθήκη το σπίτι του στο ένα παιδί, το άλλο παιδί μπορεί να διεκδικήσει τη χρηματική αξία της νόμιμης μοίρας του, χωρίς να καταστεί αναγκαστικά συνιδιοκτήτης του ακινήτου.

Σε περίπτωση διαφωνίας, η αξίωση μπορεί να οδηγηθεί στη δικαιοσύνη για τον προσδιορισμό του ποσού, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα εγγραφής προσημείωσης για την εξασφάλισή της.

Οι αλλαγές στις χειρόγραφες διαθήκες

Οι ιδιόγραφες, δηλαδή οι χειρόγραφες διαθήκες, εξακολουθούν να αναγνωρίζονται, ωστόσο διαφοροποιούνται οι προϋποθέσεις που αφορούν τη δημοσίευση και την ισχύ τους.

Ιδιαίτερη σημασία έχει εάν ο διαθέτης είχε παραδώσει τη διαθήκη σε συμβολαιογράφο για φύλαξη. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα πριν από την κήρυξή της ως κυρίας.

Για διαθήκες που δεν είχαν κατατεθεί προς φύλαξη προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων περιπτώσεις στις οποίες ως δικαιούχοι ορίζονται κατιόντες ή ο επιζών σύζυγος.

Επιπλέον, όταν η δημοσίευση πραγματοποιείται μετά την παρέλευση δύο ετών από τον θάνατο, απαιτείται κατά κανόνα να κηρυχθεί η διαθήκη ως κυρία. Εξαίρεση προβλέπεται για τις διαθήκες που είχαν ήδη κατατεθεί σε συμβολαιογράφο για φύλαξη.

Τι προβλέπεται για τα ζευγάρια χωρίς γάμο

Προστασία προβλέπεται και για τον σύντροφο που επιβιώνει σε περίπτωση ελεύθερης συμβίωσης.

Συγκεκριμένα, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος, μπορεί να παραμείνει για εύλογο χρονικό διάστημα στην κοινή κατοικία χωρίς να καταβάλλει ενοίκιο.

Η ρύθμιση δεν του εξασφαλίζει αυτομάτως την κυριότητα του ακινήτου ούτε τον εξομοιώνει πλήρως με τον νόμιμο σύζυγο ως προς τα κληρονομικά δικαιώματα. Παρέχει, ωστόσο, ένα περιθώριο προστασίας ώστε να μην αναγκαστεί να εγκαταλείψει αμέσως την κατοικία μετά τον θάνατο του συντρόφου του.

Κληρονομικές συμβάσεις και συμφωνίες για την περιουσία

Το νέο πλαίσιο εισάγει επίσης τη δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμβάσεων, μέσω των οποίων μπορεί να καθορίζεται εκ των προτέρων η τύχη περιουσιακών στοιχείων μετά τον θάνατο.

Οι συγκεκριμένες συμφωνίες καταρτίζονται με συμβολαιογραφικό έγγραφο και αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα παραίτησης από κληρονομικά δικαιώματα υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις.

Η ρύθμιση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε οικογένειες με περισσότερα παιδιά, ακίνητα διαφορετικής αξίας ή επιχειρήσεις που πρόκειται να περάσουν στην επόμενη γενιά.

Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα συμφωνημένης διανομής της κληρονομιάς μετά τον θάνατο, εφόσον υπάρχει συναίνεση μεταξύ των κληρονόμων και ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.

Τι ισχύει για τον φόρο κληρονομιάς

Οι αλλαγές δεν συνοδεύονται από κατάργηση του φόρου κληρονομιάς. Για τους συγγενείς της Α΄ κατηγορίας, το βασικό αφορολόγητο της κλίμακας παραμένει στις 150.000 ευρώ ανά δικαιούχο, με τις ειδικές απαλλαγές που προβλέπει η νομοθεσία.

Για τον επιζώντα σύζυγο ισχύει ειδική απαλλαγή έως 400.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.

Αντίθετα, το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ που εφαρμόζεται υπό προϋποθέσεις στις γονικές παροχές και δωρεές δεν μεταφέρεται αυτομάτως στις κληρονομικές συμβάσεις.

Έτσι, όσοι σχεδιάζουν τη μεταβίβαση ακινήτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων θα πρέπει να εξετάζουν τόσο τις νέες δυνατότητες που προσφέρει το κληρονομικό δίκαιο όσο και τις φορολογικές υποχρεώσεις που ενδέχεται να προκύψουν.

Δείτε μας ζωντανά στο YouTube, Twitch, X, Telegram